Кіріспе

Гленгарри бас киімі - қалың тоқылған жүннен жасалған дәстүрлі шотланд шапкасы, үстіне тори (түйіншек) орнатылған, көбінесе сол жағында розетка түріндегі кокада және артында ілмелі ленталармен әшекейленген. Ол әдетте шотланд әскери немесе азаматтық таулық киімдерінің бір бөлігі ретінде, ресми немесе бейресми жағдайда, Балморал бас киіміне немесе Там о'Шантерге балама ретінде тағылады.

Тарих

Дәстүр бойынша, Гленгарри бас киімі алғаш рет 1794 жылы Александр Рэнальдсон МакДонелл Гленгарри кланынан Гленгарри Фенсиблдерін құрғанда олардың бас киімі ретінде пайда болған. Сондықтан, кейде МакДонелл Гленгарриді өнертапқан делінеді, бірақ ертедегі азаматтардың немесе Фенсибл жаяу әскерінің суреттерінде нағыз Гленгарри бейнеленген бе, әлде сол кезеңнің стандартты әскери бас киімі жай ғана «алдыңғы және артқы» пішінге келтірілген бе, бұл әлі анық емес. Классикалық әскери Гленгарридің алғашқы қолданылуы 1841 жылға дейін болмаған болуы мүмкін, оны 79-шы жаяу әскерінің сыбызғышыларына командир, подполковник Лаудердейл Моул енгізген. Тек 1850 жылдары ғана Гленгарри Британ армиясының шотланд полктерінің күнделікті бас киіміне айналды. 1860 жылға қарай, Гленгарри жиексіз және көбінесе қауырсынмен барлық полктерде, 42-ші («Қара күзет») полкінен басқа, қабылданды, олардың сыбызғышылары толық әскери киіммен қауырсынды бас киім киді. 1914 жылы шотланд жаяу әскерінің барлық полктері ресми емес киімде қара-көк түсті Гленгарри киді, бірақ Камерониялықтар (Шотланд мылтықшылары) оларды мылтық жасыл түсті, ал Шотланд гвардиясы биік қалпақты жемшөптік бас киімдерін немесе хаки түсті қызметтік бас киімдерін киді. Гленгарридің жиектері патшалық полктер үшін қызыл, ақ және көк түсті, ал басқалары үшін қызыл, ақ және жасыл түсті болды. Басындағы торилер полкке байланысты қызыл, патша көк немесе қара болуы мүмкін. «Қара күзет» және Корольдік Камерон таулы полктері Гленгарриді жиексіз киді, ал 93-ші (Сатерленд) таулы полкі қарапайым қызыл және ақ клеткалы үлгімен ерекшеленді. Мұның Балаклава шайқасында 93-ші Сатерленд таулы полкінің «қызыл қатар» тұруын еске алу үшін жасалғаны айтылады. 1868 және 1897 жылдар аралығында Гленгарри көптеген британдық сарбаздар үшін күнделікті бас киім ретінде қолданылды, бірақ ол қысқа ғұмырлы Австриялық бас киімімен ауыстырылды, ол 1902 жылы Бродрик бас киімімен (бірінші дүниежүзілік соғыстың басында полк түстерінде күнделікті киіммен және хаки түсті қызметтік киіммен киілетін бас киім дизайнын жасау үшін шыңы қосылды) ауыстырылды. 1937 жылы Австрия стиліндегі бүйірлік бас киім Универсалды үлгідегі далалық қызметтік бас киім ретінде қайта жаңғыртылды (Британ армиясы Екінші дүниежүзілік соғыста қолданған), Армияның киім ережелері оны «Гленгарриге ұқсас» деп сипаттады.

Қазіргі заманғы киімдер

Гленгарриді 2006 жылы Шотландия Корольдік полкіне біріктірілгенге дейін Шотландия дивизиясының барлық полктері қара-көк түсті киіп жүрді. Парадтық киімде оны Қара күзет полкі, көк Балморал қалпағын кигеннен және кейбір полктердің музыканттары, толық киімде қауырсынды қалпақ кигеннен басқа, барлық полктер киген. Дегенмен, Қара күзет полкі кейбір киім үлгілерінде көк Гленгарри киетін. Камерондықтар (Шотландия мылтықшылары) 1968 жылы таратылғанға дейін жай мылтық жасыл Гленгарри киген. Қазіргі Шотландия Корольдік полкі киетін көк Гленгарриде қызыл, жасыл және ақ түсті өрнек, қызыл тория, қара жібек кокада және қара қарақас (Tetrao tetrix) қауырсынымен безендірілген полк белгісі бар. Бұл соңғысы Корольдік шотландтар мен Корольдің Шотландия шекара полкінен алынған дәстүр. Шотландия және Таулы жерлер полктері бар басқа да Достастық елдерінің әскери күштері де Гленгарриді пайдаланады.

Ирландия әскері

Ирландия армиясының кавалерия корпусының киетін бас киімі Гленгарри деп аталады, бірақ сыртқы түрінен шотланд бас киімімен емес, көбірек каубенге (caubeen) ұқсайды. Ол 1934 жылы кавалерия корпусы үшін бронетранспорттық құралдары мен танктердің ішінде стандартты қалпақтан гөрі ыңғайлы бас киім ретінде жасалған. Гленгарри армияның күнделікті киім-кешегінің түсімен бірдей, арт жағында қара жолақ және екі қара құйрықты лентасы бар. Капшық белгісі сол көздің үстіне бекітіледі. RDF офицерлері де ұқсас Гленгарри киеді, бірақ олардың қызметтік киімдерінің бөлігі ретінде жасыл жолақ пен ленталары болады. Армияның сыбызғышылары мен барабаншылары шафран түсті жолақ пен ленталары және қою жасыл түсті қауырсыны бар қара Гленгарри киеді.

Азаматтық киім

Гленгарри Шотландиядағы Корольдің ресми резиденциясы – Холирудхаус сарайындағы қызметкерлердің еркектерi киедi. Гленгарриді азаматтық адамдар да жиі киедi, әсiресе азаматтық сыбызғы тобы, бiрақ ол жоғарғы таулық еркек киiмiмен немесе күнделiктi киiмiмен киетiн кез келген адамға лайықты бас киiм деп санауға болады. Мұндай жағдайда ол көбiнесе қызыл ториямен (tūrie) болады. Сыбызғы тобында әйелдер де жиi Гленгарри киедi. Гленгарри – бұл Жас Ұлан офицерлерiнiң киiм ережелерiнде белгiленген бас киiм, атап айтқанда, старшиналар, лейтенанттар және брифет-капитан.

Полиция дискеталарды қолданады

1932 жылы Глазго қалалық полициясының бастығы Перси Силлитоу дәстүрлі бас киімін жойды және полиция қызметкерлерінің фуражкаларына жаңа элемент қосты. Бұл жаңа элемент – шотланд полктерінің Гленгарри бас киіміндегі ромбы тәрізді өрнектерге негіделген қара және ақ түсті шақпақтан жасалған лента болды. Бұл шақпақ лентасы, «Силлитоу клеткасы» деп кеңінен танылды, кейіннен Австралия, Жаңа Зеландия, Ұлыбританияның қалған бөліктері, сондай-ақ әлемнің басқа да аймақтарында, әсіресе Чикагодағы полиция күштеріне тарады.

Кию әдісі

Гленгарриді киюдің дұрыс әдісі Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері өзгерді. 1945 жылға дейін Гленгаррилер көлбеу бұрышта киілетін, шапқыштың оң жағы төмен, көбінесе құлаққа тиетіндей, ал шапқыш белгісі бар жағы бастың үстінде жоғарырақ орналастырылатын. Соғыс аяқталғаннан бері Гленгарриді бастың үстіне түзу кию дәстүрі қалыптасты, оның ұшы оң көздің тікелей үстінде болады.