Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бриттанияның тарихи Корнуайль провинциясы (kɔʁ. nwaj;) – Францияның батысындағы Бретаньнің батыс жағалауындағы тарихи аймақ. Атауы көршілес Ұлыбританиядағы Корнуоллмен байланысты. Бұл Корнуоллдан келген княздардың Корнуайльге қоныс аударуымен түсіндіріледі, олар Ривелен Мор Марту құрған тәуелсіз княздық құрды, ал Корнуоллдан келген ежелгі қасиеттілер Корнуайль епископтығын құрды. Кельт британдықтары мен Бретаньға қоныс аударғандар ортақ тілде сөйледі, ол кейіннен бритон, уэльс және корнуолл тілдеріне дамыды.
Historic province of Brittanny
Cornouaille (kɔʁ. nwaj; ) is a historical region on the west coast of Brittany in West France. The name is cognate with Cornwall in neighbouring Great Britain. This can be explained by the settlement of Cornouaille by migrant princes from Cornwall who created an independent principality founded by Rivelen Mor Marthou, and the founding of the Bishopric of Cornouaille by ancient saints from Cornwall. Celtic Britons and the settlers in Brittany spoke a common language, which later evolved into Breton, Welsh and Cornish.
Этимология
Корнуэль топонимі ерте орта ғасырларда Бретон түбегінің оңтүстік-батысында қалыптасты. Осыған дейін, Римнің Ұлыбританиядан шығуынан кейін, қазіргі Девоннан келген британдық көшіп келушілер түбектің солтүстігінде Домнонея (бретон тілінде) немесе Домнонея (француз тілінде) аймағын құрды, ол латынша Dumnonia сөзінен алынған. Бұл аймақ алғаш рет 852 және 857 жылдар аралығында, Кимпер соборындағы Сент-Корентин епископы Анаветен, Бретань герцогы Номино және Тад ар Вроның бұйрығымен Корнугалленсисті иеленген кезде, Корнуэльге қатысты атаумен тіркелді. Корнуолл және Корнуэль атаулары, сондай-ақ Корнуоллис тегі, Corn wealas сөзінен шыққан. Бірінші элемент бритондық тайпаның атынан латынша Cornovii сөзіне ауысқан, яғни «түбек халқы», кельт тіліндегі kernou, «мүйіз, мүйіс» сөздерінен алынған. Бұл ирланд тіліндегі ceann, «бас» және ағылшын тіліндегі horn сөздерімен туыс, екеуі де ежелгі прото-үнді-еуропа тіліндегі *ker, «дененің жоғарғы бөлігі, бас, мүйіз, жоғарғы жақ, шыңы» деген мағынаны білдіреді. Екінші элемент – англосаксондық жұрнақ wealas, walh, герман тілінде сөйлейтіндердің «герман тілінде сөйлейтін шетелдік» деген мағынада қолданған сөзі, әсіресе кельт тілінде сөйлейтіндерге, бірақ кейде роман тілінде сөйлейтіндерге де қатысты. Walh сөзі жаңғақ, Валлон, Уэльс, Уоллси, Уэльсвуд, Валахия, Уоллес, Уолчерен және Уолш сөздері мен атауларында кездеседі. Астық/Kern атауы Ұлыбританиядан келген келттердің жаңа толқынының бұрынғы Dumnonia жерлеріне қоныстануына сілтеме ретінде қолданылды. Бұл француз тіліндегі Grande Bretagne (Ұлыбритания) және Bretagne (Британия) арасындағы айырмашылыққа байланысты, Бретания бастапқыда британдық колония деп есептелген (және сол аймақтағы екінші колония). Бретон тілінде Корнуэль Кернев немесе Бро Гернев деп аталады, ал латын тілінде Корнугалия немесе Корнубия деп аталады. Корниш тілінде Кернев Керноу деп жазылады, бірақ айтылуы бірдей.
The toponym Cornouaille was established in the early Middle Ages in the southwest of the Breton peninsula. Prior to this, following the withdrawal of Rome from Britain, other British migrants from what is now modern Devon had established the region of Domnonea (in Breton) or Domnonée (in French) in the north of the peninsula, taken from the Latin Dumnonia. The region was first mentioned in surviving records by a Cornouaille related name between 852 and 857, when Anaweten, bishop of Saint Corentin at Quimper Cathedral, took over Cornugallensis under the order of Nominoe, Duke of Brittany and Tad ar Vro. The names Cornwall and Cornouaille, like the surname Cornwallis, are from Corn wealas. The first element is from the name of a Brythonic tribe Latinized as Cornovii, meaning 'peninsula people', from the Celtic kernou, 'horn, headland'. It is a cognate of the Irish word ceann, 'head', and the English word horn, both being from PIE *ker 'uppermost part of the body, head, horn, top, summit'. The second element is the Anglo Saxon suffix wealas, from walh, a word used by the Germanic speakers for 'a non Germanic foreigner', especially Celtic speakers but also sometimes used for Romance language speakers. Walh is an element found in the words and names walnut, Walloon, Wales, Wallasey, Waleswood, Wallachia, Wallace, Walcheren, and Walsh. A Corn /Kern name was used in reference to the resettling of the new wave Celts from Great Britain in formerly Dumnonian seized lands. This is related to the difference between Grande Bretagne (Great Britain) and Bretagne (Brittany) in French, with Brittany having originally been thought of a British colony (and the second such in the same area). In Breton, Cornouaille is known as Kernev or Bro Gernev, and in Latin as Cornugallia or Cornubia. In Cornish, Kernev is written Kernow, but the pronunciation is the same.
Тарих
Арморика (Британ герцогтігінен немесе қазіргі Британиядан үлкен аймақ) мен Оңтүстік Британия арасындағы тығыз байланыстарды Юлий Цезарь бұрыннан-ақ атап өткен. Отандық британдық әскерлер Магнус Максимустың билікті басып алуына көмектесу үшін жалданып, ол оларды Арморикаға қоныстандырған деседі. Англосакстардың Британияда батысқа қарай кеңейген шабуылдары кезінде осы қоныстар кеңейді. VI ғасырда британдықтар мен арморикалықтар арасында берік байланыс болды. Король Артур және Британия жөніндегі аңыздарда Уэльс, Оңтүстік Ирландия, Оңтүстік Британиядағы Корнуолл және Бриттанияның алғашқы патшалықтарының теңіз арқылы байланыстары жиі кездеседі, мысалы, Тристан мен Изольда туралы әңгімеде. Анжудегі "ла Корнуэль" деп аталатын ежелгі ауданның болуы Корнуэльдің VI немесе VII ғасырда Домнонедің солтүстік жағалауына дейінгі Оңтүстік Бретаньның географиялық немесе әскери атауы болғаны мүмкін деген гипотезаға алып келді. Бұл феодалдық графтықтың пайда болуымен бірге билік құрған әулет аймақтың герцогтігіне ие болды, кейін ол Кимпердің Ежелгі Епископына өтті.
Strong contacts between Armorica (a larger region than the Duchy of Brittany or modern Brittany) and southern Britain had already been noted by Julius Caesar. Native British troops were hired to support the usurpation of Magnus Maximus, who is said to have settled them in Armorica. Settlements expanded when invading Anglo Saxons expanded westward within Britain. Strong links existed in the 6th century between the British and Armorican territories. Legends about King Arthur and the Matter of Britain make frequent reference to the maritime connections between the peoples of Wales, southern Ireland, Cornwall in southwestern Britain and the early kingdoms of Brittany, cf. the tale of Tristan and Iseult. The existence of an ancient district in Anjou called "la Cornuaille" has led to the hypothesis that Cornouaille may have been a geographical or military label for all of southern Brittany as far as the northern shore of Domnonée in the 6th or 7th century. At the origin of this feudal county, the reigning dynasty acceded to a dukedom of the region, which then passed to the Ancient Lord Bishop of Quimper.
Діоцезия
Корнуэль атауы француз революциясына дейін сақталған Кимпер епархиясын көрсетеді. Епархия Финстердің оңтүстігінің жартысынан астамын қамтыды және Морбиан мен Коте д'Армордың бір бөлігіне дейін созылды. Екі архидиакон болды: біреуі Корнуэль үшін, екіншісі Поэр үшін. Сондай-ақ, кантор, қазынашы, теолог және он екі канон болды. Бұл епископтық бөлім Бретаньдегі ең кедейі болып есептелді. Француз революциясынан кейін жаңа конституция Финистер епархиясын құрды, Керн (Корнуайль) епархиясын таратып жіберді; ескі епархияның көп бөлігі жаңа епархияға қосылды.
The name Cornouaille signifies the diocese of Quimper which persisted until the French Revolution. The diocese covered more than half of the south of Finistère, and extended over part of Morbihan and the Côtes d'Armor. There were two archdeacons, one for Cornouaille and one for Poher. There were also a cantor, a treasurer, a theologian and twelve canons. This episcopal division was the poorest in Brittany. After the French Revolution, the new constitution created a diocese of Finistère, erasing that of the diocese of Kerne (Cournouaille); most of the old diocese was absorbed into the new.