Кіріспе

Бриттанияның тарихи Корнуайль провинциясы (kɔʁ. nwaj;) – Францияның батысындағы Бретаньнің батыс жағалауындағы тарихи аймақ. Атауы көршілес Ұлыбританиядағы Корнуоллмен байланысты. Бұл Корнуоллдан келген княздардың Корнуайльге қоныс аударуымен түсіндіріледі, олар Ривелен Мор Марту құрған тәуелсіз княздық құрды, ал Корнуоллдан келген ежелгі қасиеттілер Корнуайль епископтығын құрды. Кельт британдықтары мен Бретаньға қоныс аударғандар ортақ тілде сөйледі, ол кейіннен бритон, уэльс және корнуолл тілдеріне дамыды.

Этимология

Корнуэль топонимі ерте орта ғасырларда Бретон түбегінің оңтүстік-батысында қалыптасты. Осыған дейін, Римнің Ұлыбританиядан шығуынан кейін, қазіргі Девоннан келген британдық көшіп келушілер түбектің солтүстігінде Домнонея (бретон тілінде) немесе Домнонея (француз тілінде) аймағын құрды, ол латынша Dumnonia сөзінен алынған. Бұл аймақ алғаш рет 852 және 857 жылдар аралығында, Кимпер соборындағы Сент-Корентин епископы Анаветен, Бретань герцогы Номино және Тад ар Вроның бұйрығымен Корнугалленсисті иеленген кезде, Корнуэльге қатысты атаумен тіркелді. Корнуолл және Корнуэль атаулары, сондай-ақ Корнуоллис тегі, Corn wealas сөзінен шыққан. Бірінші элемент бритондық тайпаның атынан латынша Cornovii сөзіне ауысқан, яғни «түбек халқы», кельт тіліндегі kernou, «мүйіз, мүйіс» сөздерінен алынған. Бұл ирланд тіліндегі ceann, «бас» және ағылшын тіліндегі horn сөздерімен туыс, екеуі де ежелгі прото-үнді-еуропа тіліндегі *ker, «дененің жоғарғы бөлігі, бас, мүйіз, жоғарғы жақ, шыңы» деген мағынаны білдіреді. Екінші элемент – англосаксондық жұрнақ wealas, walh, герман тілінде сөйлейтіндердің «герман тілінде сөйлейтін шетелдік» деген мағынада қолданған сөзі, әсіресе кельт тілінде сөйлейтіндерге, бірақ кейде роман тілінде сөйлейтіндерге де қатысты. Walh сөзі жаңғақ, Валлон, Уэльс, Уоллси, Уэльсвуд, Валахия, Уоллес, Уолчерен және Уолш сөздері мен атауларында кездеседі. Астық/Kern атауы Ұлыбританиядан келген келттердің жаңа толқынының бұрынғы Dumnonia жерлеріне қоныстануына сілтеме ретінде қолданылды. Бұл француз тіліндегі Grande Bretagne (Ұлыбритания) және Bretagne (Британия) арасындағы айырмашылыққа байланысты, Бретания бастапқыда британдық колония деп есептелген (және сол аймақтағы екінші колония). Бретон тілінде Корнуэль Кернев немесе Бро Гернев деп аталады, ал латын тілінде Корнугалия немесе Корнубия деп аталады. Корниш тілінде Кернев Керноу деп жазылады, бірақ айтылуы бірдей.

Тарих

Арморика (Британ герцогтігінен немесе қазіргі Британиядан үлкен аймақ) мен Оңтүстік Британия арасындағы тығыз байланыстарды Юлий Цезарь бұрыннан-ақ атап өткен. Отандық британдық әскерлер Магнус Максимустың билікті басып алуына көмектесу үшін жалданып, ол оларды Арморикаға қоныстандырған деседі. Англосакстардың Британияда батысқа қарай кеңейген шабуылдары кезінде осы қоныстар кеңейді. VI ғасырда британдықтар мен арморикалықтар арасында берік байланыс болды. Король Артур және Британия жөніндегі аңыздарда Уэльс, Оңтүстік Ирландия, Оңтүстік Британиядағы Корнуолл және Бриттанияның алғашқы патшалықтарының теңіз арқылы байланыстары жиі кездеседі, мысалы, Тристан мен Изольда туралы әңгімеде. Анжудегі "ла Корнуэль" деп аталатын ежелгі ауданның болуы Корнуэльдің VI немесе VII ғасырда Домнонедің солтүстік жағалауына дейінгі Оңтүстік Бретаньның географиялық немесе әскери атауы болғаны мүмкін деген гипотезаға алып келді. Бұл феодалдық графтықтың пайда болуымен бірге билік құрған әулет аймақтың герцогтігіне ие болды, кейін ол Кимпердің Ежелгі Епископына өтті.

Діоцезия

Корнуэль атауы француз революциясына дейін сақталған Кимпер епархиясын көрсетеді. Епархия Финстердің оңтүстігінің жартысынан астамын қамтыды және Морбиан мен Коте д'Армордың бір бөлігіне дейін созылды. Екі архидиакон болды: біреуі Корнуэль үшін, екіншісі Поэр үшін. Сондай-ақ, кантор, қазынашы, теолог және он екі канон болды. Бұл епископтық бөлім Бретаньдегі ең кедейі болып есептелді. Француз революциясынан кейін жаңа конституция Финистер епархиясын құрды, Керн (Корнуайль) епархиясын таратып жіберді; ескі епархияның көп бөлігі жаңа епархияға қосылды.