Кіріспе

Mono Lake Committee (MLC) – Америка Құрама Штаттарының Калифорния штатындағы Ли-Вининг қаласында орналасқан экологиялық ұйым. Оның мақсаты – Лос-Анджелес су және қуат департаментінің (LADWP) Шығыс Сиерра су алаптарынан суды бұрып алуды азайту арқылы Моно көлін сақтау.

Моно көлі

Моно көлі – Йосемити ұлттық паркіне шығысқа қарай орналасқан сілтілі көл. Көбінесе Сьерра-Невада тауларынан ағып жатқан өзендермен толығады және табиғи шығару арнасы жоқ. 1919 жылы көлдің деңгейі теңіз деңгейінен 6427 фут (шамамен 1970 метр) биіктікте болды. Көлдегі бірнеше жанартаулық аралдарда құстар көбейіп, ұя салады, олар кең көлемді тұзды шаян мен сілтілі шыбыршықтармен қоректенеді, сондай-ақ көптеген көшіп-қоныс жасайтын құстарды тартады. 1941 жылы LADWP Моно көлін қоректендіретін өзендерден суды Лос-Анджелес су тас жолына (акведук) бұрып жіберуді бастады. Уақыт өте келе, бұл көлдің деңгейін төмендетіп, бастау өзендерінің төменгі бөліктерін кептірді. 1981 жылы көлдің деңгейі теңіз деңгейінен 6372 футқа (шамамен 1930 метр) төмендеді, көлдің көлемі екі есеге азайды, ал тұздылығы екі есеге артты. Гейнс 1941 жылдан бастап LADWP-тің Моно көліне құятын өзендерден суды бұрып жіберуі көлдің көлемінің жартысын жоғалтып, тұздылығын екі есеге арттырғанын анықтады. Гейнс мәлімдегендей, бұл өзгерістер көлдің тұзды экожүйесін қолдау қабілетін төмендетті. 1976–1977 жылдары Гейнс көлдің су деңгейінің одан әрі төмендеуіне куә болды және шара қабылдауға бел буды. Комитет 1978 жылдың наурыз айында Гейнс, Дэвид Винклер, Салли Джуди және Марк Росс тарапынан құрылды. Грей Бречин жақын арада комитеттің бірінші директоры болды; ол Гейнс және басқалармен бірге Калифорния саясаткерлеріне лобби жасады.

Моно көлі көшіп-қоныс жасайтын құстар үшін маңызды тіршілік ортасы болып табылады (оның ішінде Калифорния шағаласы). Су деңгейінің төмендеуі көлдің ортасындағы Негит аралындағы құстардың ұялау орындарын қауіпке ұшыратты: құрлыққа көпір пайда болды, бұл хищниктерге құстардың ұяларына шабуыл жасауға мүмкіндік берді.

LADWP-тің ісі

1979 жылы MLC Аудубон қоғамымен бірге Калифорнияның Жоғарғы сотында Моно округіне талап арыз беріп, LADWP суларын аудару арқылы қоғамдық сенім доктринасын бұзғанын мәлімдеді: барлық кеме жүзе алатын сулар баршаның мүддесі үшін басқарылуы тиіс. 1983 жылы MLC Калифорния Жоғарғы сотындағы сотта жеңіске жетті, ол қоғамдық сенім доктринасының бұрынғы су құқықтарынан жоғары тұратынын анықтады. Брюс Додж, Моррисон және Фурстер фирмасынан, аталған істе про боно адвокат ретінде қызмет етті. Соңында, 1994 жылы Калифорния штатының Су ресурстарын бақылау басқармасы бірнеше сот ісін қарады. Осы шешімде LADWP Моно көлінің су деңгейін 1941 жылғы деңгейден 42,4 фут (13 метр) төмен болған деңгейден 17,4 фут (5 метр) көтеруге жеткілікті су жіберуге міндеттелді. 2018 жылдың мәліметі бойынша, Моно көлінің су деңгейі қажетті 17,4 футтың (5 метр) 7,3 футына (2 метр) көтерілді. Лос-Анджелес жоғалған суды мемлекеттік қаржыландырылатын суды сақтау және қайта өңдеу жобалары арқылы толықтырды.

Қазіргі жағдай және қызмет

Моно көлінің комитеті қазіргі уақытта көлдің жағдайын бақылайды, LADWP-нің сот шешіміне қанағаттандыруын қадағалайды, Моно көлі аймағындағы ғылыми зерттеулерді қолдайды және келіп түсетін өзендердің ортасын қалпына келтіру жөніндегі жұмыстарды белсенді түрде жүргізеді. Олар сондай-ақ мектептер мен халыққа кең ауқымды білім беру шараларын ұйымдастырады және Ли Вининг қаласында кеңсе, ақпараттық орталық және кітап дүкенін ұстайды, ол Ли Вининг сауда-өнеркәсіп палатасының да кеңсесі болып табылады.