Кіріспе

АҚШ үкіметінің тәуелсіз агенттігі

АҚШ Теміржол зейнетақы кеңесі (RRB) – 1935 жылы құрылған, АҚШ үкіметінің атқарушы тармағындағы тәуелсіз агенттік. Ол елдің теміржол қызметкерлеріне зейнетақы төлеуді қамтамасыз ететін әлеуметтік сақтандыру бағдарламасын басқару үшін құрылған. RRB АҚШ теміржол қызметкерлері мен олардың отбасыларына қызмет көрсетеді және зейнеткерлік, аман қалғандарға, жұмыссыздық және ауру жағдайына байланысты жәрдемақылар төлейді. Осының салдарынан теміржол қызметкерлері АҚШ Әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасына қатыспайды. RRB штаб-пәтері Чикаго қаласында, Иллинойс штатында орналасқан, ал ел бойынша өңірлік кеңселері бар. Зейнетақы бағдарламасымен байланысты, RRB Әлеуметтік қамсыздандыру заңына сәйкес, теміржол қызметкерлерінің медициналық сақтандыруы және белгілі бір жәрдемақы төлеулер бойынша әкімшілік жауапкершілікті жүзеге асырады. 2009 қаржы жылында 589 000-ға жуық алушыға 10,5 миллиард доллар көлемінде зейнетақы және аман қалғандарға төленген жәрдемақылар, ал 40 000-нан астам талапкерге 160 миллион доллар көлемінде жұмыссыздық және ауру жәрдемақылары, оның ішінде 2009 жылғы Американы қалпына келтіру және қайта инвестициялау туралы заңға сәйкес 10 миллион доллардан астам уақытша ұзартылған жұмыссыздық жәрдемақысы төленді. 2018 қаржы жылының соңында, мансапты теміржол қызметкерлеріне төленетін орташа аннуитет айына 3 525 доллар, барлық зейнеткер теміржол қызметкерлеріне төленетін орташа аннуитет айына 2 815 доллар, ал Әлеуметтік қамсыздандыру бойынша орташа зейнетақы айына 1 415 доллар құрады. Теміржол зейнетақы төлеулері негізінен теміржол жұмыс берушілері мен олардың қызметкерлері төлейтін жалақы салығы есебінен қаржыландырылады. 2002 жылдан бері, жәрдемақы төлеуге немесе әкімшілік шығындарға дереу қажет емес қаражат тәуелсіз Ұлттық теміржол зейнетақы инвестициялық трастына инвестицияланады, ол 501(c)(28) коммерциялық емес ұйым ретінде тіркелген. 2009 жылдың 30 қыркүйегіне қарай, траст басқаратын активтер мен резервте сақталатын RRB активтерінің жалпы сомасы шамамен 25 миллиард долларды құрады.

Тарих

Теміржол қызметкерлерінің тағайындалуы, мерзімді жұмыстан босатылуы және қайта жұмысқа орналастырылуы еңбек өтіліне негізделді. Жұмыс азайған кезде, ең аз өтілі бар қызметкерлер бірінші болып жұмыстан шығарылды. Теміржолшылардың көпшілігі зейнетақымен қамтылған, бірақ жеке зейнетақы төлемдері кіріс азайған жағдайда қысқартылуы мүмкін, ал 1934 жылға қарай көптеген төлемдер күрт төмендетілді. Бұл жағдай, тұрақты жалақыны сенімдірек санайтын егде жастағы қызметкерлер мен, егер зейнеткерлікке шыққандарға лайықты зейнетақы кепілдік берілсе, жұмыс орнының тұрақтылығын арттыру мүмкіндігін көретін жас қызметкерлер арасында қайшылық тудырды. Теміржолшылар үкіметтен шаралар қабылдауды талап ету үшін бірлестік құрды. Еңбек министрлігі өз жоспарын ұсынды, соңында жұмысшылармен келісімге келіп, 1934 жылғы Теміржол зейнетақы заңын қабылдады. Бұл заң басқа қызметкерлердің көпшілігін қамтыған 1935 жылғы Әлеуметтік қамсыздандыру заңымен үйлесімді болды және теміржол қызметкерлерінің ерекше мәселелерін шешуге бағытталған. Бірақ бұл заң жақын арада конституцияға қайшы деп танылды, бірақ президент Рузвельт тұрақты келісімге қол жеткізу үшін араласты. Бұл күш-жігер 1935 жылғы Теміржол зейнетақы заңының қабылдануына әкелді, ол қызметкердің теміржолдағы еңбек өтілі мен табысына негізделген зейнетақы төлемдерін көздейтін зейнетақы жоспарын құрды, ал 1937 жылғы Теміржол зейнетақысы және тасымалдаушыларды салық салу заңы теміржол қызметкерлерін Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінен тыс, жеке сектордағы жалғыз қызметкерлер етіп белгіледі, оларға федералды басқарылатын жеке зейнетақы жоспары қарастырылды. 1937 жылдың соңына қарай 95 000-нан астам қарт және мүгедек теміржол қызметкерлері зейнетақы алуға өтініш берді. 1930 жылдардағы Теміржол зейнетақы заңдарынан кейін көптеген басқа да теміржол заңдары қабылданды. Теміржол зейнетақы жүйесі әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінен бөлек болғанымен, екі жүйе де еңбек өтілі, төлемдер және салықтар бойынша тығыз байланысты болды. Екі жүйенің қаржыландыруы қаржылық алмасу арқылы байланысты, нәтижесінде теміржол зейнетақысының әлеуметтік қамсыздандыру төлемдеріне тең бөлігі әлеуметтік қамсыздандыру жүйесімен үйлестірілді. Бұл қаржылық үйлестірудің мақсаты – егер теміржол қызметі теміржол зейнетақы бағдарламасының орнына әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламасымен қамтылған болса, әлеуметтік қамсыздандырудың сенімді қорларын сол жағдайға келтіру болды. 1974 жылы қабылданған заң теміржол зейнетақысын екі деңгейге бөліп, оны әлеуметтік қамсыздандырумен толық үйлестірді. Бірінші деңгей теміржол зейнетақысы мен әлеуметтік қамсыздандыру еңбек өтіліне негізделген, әлеуметтік қамсыздандыру формулаларын пайдалана отырып есептелді. Екінші деңгей тек теміржол қызметіне негізделген және басқа салалардағы әлеуметтік қамсыздандыру төлемдерінен асып түсетін зейнетақымен салыстырылды. Теміржол жұмыссыздық сақтандыру жүйесі де 1930 жылдары құрылды. Ұлы депрессия жұмыссыздыққа байланысты төлемдер қажеттігін көрсетті, ал мемлекеттік жұмыссыздық бағдарламалары 1935 жылы Әлеуметтік қамсыздандыру заңына сәйкес құрылды. Мемлекеттік жұмыссыздық бағдарламалары теміржолшыларды қамтығанымен, штаттар арасындағы теміржол операциялары ерекше қиындықтар тудырды. Бір штаттың жұмыссыз теміржолшыларына өтемақы төлеуден бас тартты, себебі олардың жұмыс берушілері басқа штатқа жұмыссыздық салығын төлеген. Кейбір жағдайларда қызметкерлер бірнеше штатта қамтылған көрінгенімен, олар ешқайсысында да құқыққа ие болмады. Жұмыссыздық сақтандыру бойынша штаттық жоспарлар туралы есеп берген федералды зерттеу комиссиясы теміржолшыларды жеке жоспармен қамтуды ұсынды, себебі олардың қамтуы штаттық жоспарларға қиындықтар тудырды. Конгресс 1938 жылдың маусым айында Теміржол жұмыссыздық сақтандыру заңын қабылдады. Бұл заң жұмыссыз теміржолшыларға жәрдемақы төлеу жүйесін құрды, оны теміржол жұмыс берушілері толық қаржыландырды және RRB басқарды. 1946 жылы ауруға байланысты төлемдер қосылды. Агенттіктің кеңселері бастапқыда Вашингтонда орналасқан. Пёрл-Харборға шабуылдан кейін және АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа кіргеннен кейін үкіметтік кеңселерді орталықтандыру аясында олар Чикагоға, Иллинойс штатына көшірілді.

Темір жол зейнетақысы туралы заң

Темір жол саласындағы қызметкерлерге, кем дегенде 10 жыл стажы барларға зейнетақы және мүгедектік жәрдемақы төленеді. 1995 жылдан кейін жұмыс істеген және 5 жыл стажы бар қызметкерлерге де мұндай жәрдемақы төленуі мүмкін.

Қаулылар

Еңбек өтілі 30 жыл болған қызметкерлерге 60 жасқа толғанда толық зейнетақы төленеді. 30 жылдан кем еңбек өтілі барларға 62 жастан бастап азайтылған зейнетақы төленеді, ал толық зейнетақы толық зейнеткерлік жасқа жеткенде төленеді, ол туған жылына байланысты 65-тен 67 жасқа дейін біртіндеп көтеріледі. Мүгедектік зейнетақы толық немесе кәсіби мүгедектікке байланысты тағайындалады. Зейнетақы зейнеткерлердің жұбайларына және ажырасқан жұбайларына, жесірлерге, ажырасқан жұбайларға, қайтадан тұрмысқа шыққан жесірлерге, балаларына және қайтыс болған теміржолшылардың ата-аналарына да төленеді. Теміржол зейнеткерлері Medicare жүйесінде әлеуметтік қамсыздандыру алушыларымен бірдей жағдайда қамтылады. Белгіленгендей, RRB қызметкерлерге, сондай-ақ олардың жұбайларына және/немесе ажырасқан жұбайларына зейнетақы төлейді, егер қызметкердің теміржол саласында кемінде 10 жыл немесе 1995 жылдан кейін 5 жыл еңбек өтілі болса. Алайда, асыраушысынан айрылғандарға берілетін жәрдемақы үшін, қызметкердің зейнетке шығуға немесе қайтыс болуға дейінгі соңғы тұрақты жұмысы теміржол саласында болуы керек. Егер теміржол қызметкері немесе оның асыраушылары теміржол зейнетақысына құқықсыз болса, RRB қызметкердің зейнетақылық есебін Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасына аударады, онда ол әлеуметтік қамсыздандыру есебі ретінде қарастырылады.

Қаржыландыру

Темір жол жұмыс берушілері мен олардың қызметкерлері төлейтін жалақы салығы – темір жол зейнеткерлеріне арналған жәрдемақы бағдарламаларын қаржыландырудың басты көзі. Темір жол зейнетақылық салықтары, тарихи тұрғыдан әлеуметтік қамсыздандыру салықтарынан артық болғандықтан, жәрдемақы төлемдері сияқты екі деңгейлі жүйе бойынша есептеледі. Темір жолдың I деңгейлі жалақы салығы әлеуметтік қамсыздандыру салығымен үйлестірілген, сондықтан қызметкерлер мен жұмыс берушілер I деңгейлі салықты әлеуметтік қамсыздандыру салығымен бірдей мөлшерде төлейді. Бұдан өзге, қызметкерлер мен жұмыс берушілер екеуі де II деңгейлі салық төлейді, ол әлеуметтік қамсыздандыру деңгейінен жоғары темір жол зейнетақы төлемдерін қаржыландыруға жұмсалады. Бұл II деңгейлі салықтар белгілі бір активтердің балансының жәрдемақы төлемдері мен әкімшілік шығындардың жалпы сомасына қатынасына негізделген. Жәрдемақы төлемдерінен түскен артық кірістер қосымша сенім қор табысын қамтамасыз ету үшін инвестицияланады. Ұлттық темір жол зейнетақылық инвестициялық қоры темір жол зейнетақы активтерін басқарады және инвестициялайды. Темір жол зейнетақы қорлары мемлекеттік емес активтерге, сондай-ақ мемлекеттік бағалы қағаздарға инвестицияланады. Сенім қор табысының қосымша көздері – әлеуметтік қамсыздандыру сенім қорларымен қаржылық байланыс, темір жол зейнетақы жәрдемақыларынан түсетін федералды табыс салығы және 1974 жылдан кейін белгілі бір екі жақты жәрдемақыларды жою барысында жалпы қазынадан бөлінген қаражат болып табылады.

Темір жолдағы жұмыссыздық сақтандыру туралы заң

Темір жол тасымалындағы жұмыссыздыққа байланысты сақтандыру туралы заңға сәйкес, жұмыссыз, бірақ жұмыс істеуге дайын және қабілетті темір жол қызметкерлеріне жұмыссыздық жәрдемақысы, ал ауру немесе жарақат салдарынан жұмыс істей алмайтын темір жол қызметкерлеріне ауру жәрдемақысы төленеді. RRB сондай-ақ жұмыссыз теміржолшыларға жұмыс табуға көмектесетін жұмысқа орналастыру қызметін ұйымдастырады.

Жеңіс жылы

Жұмыссыздық және ауру демалысы бойынша жәрдемақының жаңа жылы әрбір 1 шілдеде басталады, ал жәрдемақы алу құқығы, әдетте, алдыңғы күнтізбелік жылдағы теміржол қызметі мен табысқа негізделеді. Жәрдемақы жылында бір адамға 26 аптаға дейін қалыпты жұмыссыздық немесе ауру демалысы бойынша жәрдемақы төленеді. 10 жыл немесе одан көп қызмет еткен адамдарға қосымша ұзартылған жәрдемақы төленеді.

Қаржыландыру

Темір жол саласындағы жұмыссыздық және ауру демалысы бойынша төлемдер бағдарламасы тәжірибелік рейтинг жүйесі бойынша темір жол жұмыс берушілерінен алынатын салықтар есебінен қаржыландырылады. Әр жұмыс берушінің жалақыға төленетін салық мөлшерлемесі жыл сайын RRB темір жол қызметкерлеріне төленген төлемдердің негізінде анықталады.

Ұйымдастыру және функциялары

Темір жол зейнетақы қоры кеңесі АҚШ Президенті тарапынан Сенаттың кеңесімен және келісімімен тағайындалатын үш мүшеден тұрады. Бір мүше теміржол жұмыс берушілерінің ұсынысы бойынша, екіншісі теміржол еңбек ұйымдарының ұсынысы бойынша тағайындалады, ал үшінші мүше, кеңес төрағасы, халықтың мүддесін қорғау үшін тағайындалады. Кеңес мүшелерінің өкілеттік мерзімі бес жылды құрайды және олардың өкілеттіктері әртүрлі жылдары аяқталады. Президент сонымен қатар Темір жол зейнетақы қорының бас инспекторын тағайындайды. Темір жол зейнетақы қорының негізгі функциясы – зейнеткерлік, мұрагерлік және жұмыссыздыққа байланысты ауру демалысы бойынша төлемдерді анықтау және жүзеге асыру. Осы мақсатта Темір жол зейнетақы қоры теміржол қызметкерлері мен олардың отбасыларына жәрдемақы алу үшін қажетті құжаттарды рәсімдеуге көмектесетін өңірлік өкілдерді, талаптарды қарау үшін сарапшыларды, сондай-ақ жалақы есебін жүргізуге, жәрдемақыны есептеуге және төлемдерді өңдеуге арналған ақпараттық технология мамандарын, жабдықтар мен бағдарламаларды пайдаланады. Темір жол зейнетақы қоры болашақтағы кірістер мен шығыстарды болжау үшін актуарийлерді, маңызды деректерді ұсыну үшін статистиктер мен экономистерді, ал заңнаманы түсіндіру және сотта Темір жол зейнетақы қорының мүддесін қорғау үшін адвокаттарды жұмысқа алады. Бас инспектор жәрдемақы бағдарламаларындағы кез келген залал, алаяқтық немесе теріс пайдалануды анықтау үшін аудиторлар мен тергеушілерді пайдаланады.

Лонг-Айленд темір жолының мүгедектігі туралы дау

Әлеуметтік қамсыздандырудың жалғыз мүгедектік бағдарламасына қарамастан, Теміржол зейнетақы мүгедектік аннуитеттерінің екі түрін ұсынады. Толық мүгедектік немесе «Мүгедектікті тоқтату» Әлеуметтік қамсыздандыру мүгедектігіне ұқсас талаптарға негізделген. Кәсіптік мүгедектік тек өтініш берушілердің заң бойынша олардың тұрақты жұмысын қауіпсіз орындауға қабілетсіздік ретінде қарастырылатын белгілі бір ауруларының болуын қажет етеді. Теміржол қызметкерлері кез келген мүгедектік аннуитетіне өтініш берген кезде, өтініш берген күнінен бастап 90 күн ішінде еңбекақы төленген қызметін тоқтатуы керек. Қызметкерлер мүгедектікке өтініш беруден бұрын жұмыстан шығып, зейнеткерлікке шығуы немесе аурудан алған жәрдемақыларын толығымен пайдалануы тиіс. Осы талап пен мүгедектік аннуитетін алу кезіндегі жұмысқа қатысты шектеулерге байланысты, көптеген аннуитанттар бұрын жеке компания зейнетақысын төлеген тасымалдаушылар үшін жұмыс істеген. 2008 жылы Лонг-Айленд темір жолы (LIRR) зейнеткерлерінің 90 пайызынан астамы кәсіптік мүгедектік төлемдерін алды. LIRR зейнетақы бөлімінің бұрынғы менеджері «теміржол қызметкерлеріне дәрігер табуға және федералды мүгедектік төлемдеріне қажетті құжаттарды толтыруға көмектесу үшін ақша алғандығы» үшін ресми қызметін дұрыс атқармады деген айып тағылды. Жоғарғы Сот судьясы Кейс 2009 жылдың 11 желтоқсанында сыбайлас жемқорлық және ресми қызметін дұрыс атқармау туралы барлық айыптауларды жоққа шығарды, өйткені айыптау органы сотқа қате ақпарат бергенін мәлімдеді. Сол жылдың қазан айында Басқарма мүгедектік зейнетақысын қадағалауды күшейтуге қатысты дауыс берді. 2009 жылдың қыркүйегінде АҚШ Үкіметтік Есеп беру кеңсесі жасаған есепте мүгедектік төлемдерін тексерген бес федералды агенттік Теміржол зейнетақы кеңесінің немесе осы төлемдерге өтініш берген зейнеткерлердің алаяқтық немесе заңсыз әрекеттеріне ешқандай дәлел таппады. Алайда, тергеу барысында «федералды мүгедектік бағдарламасында 100 пайызға жуық мақұлдану деңгейі алаңдатарлық және Басқарманың шешім қабылдау процесінде ішкі бақылаудың жеткіліксіздігін, бағдарламаны жобалаудағы кемшіліктерді немесе екеуін де көрсетуі мүмкін» делінген. Есепте алаяқтық немесе заңсыздық анықталмады, бірақ «бұрынғы жұмыста бір дәрігерден алынған дәлелдемелермен көптеген өтініштер алаяқтық немесе қорлық-зомбылықтың белгісі болуы мүмкін екенін анықтадық»; Metro North Railroad сияқты бауырлас агенттіктерден айырмашылығы, LIRR мүгедектігі туралы дәлелдемелерді негізінен үш дәрігердің бірі ұсынды. 2010 жылдың наурыз айында Нью-Йорк Бас прокуроры LIRR тәуелсіз сарапшыны тағайындауға және зейнеткерлердің кәсіптік мүгедектік жәрдемақыларын теріс пайдалануына қарсы күресу үшін, сондай-ақ жәрдемақылар тек шынымен мүгедектерге ғана қолжетімді болуын қамтамасыз ету үшін басқа да реформаларды жүзеге асыруға келіскенін мәлімдеді. 2011 жылдың 27 қазанында тағы 11 адам, оның ішінде екі дәрігер және бұрынғы кәсіподақ өкілі тұтқындалды. 2012 жылдың қыркүйегінде LIRR-дің төрт зейнеткері алаяқтық жасады деп мойындады. 2014 жылдың ақпан айында дәрігер Питер Лесневский «кем дегенде 230 LIRR қызметкерінің мүгедектігі туралы өтініштерін қолдауға арналған алаяқтық медициналық қорытындыларды ұсынды» деген айып тағылды.