Кіріспе

Эмбрионға бекітілген мембраналық қапшық

Сары қапшық – эмбрионға бекітілген мембраналық қапшық, ол екі қабатты эмбрионалды дискінің гипобласт қабатының жасушаларынан қалыптасады. Терминология Эмбриологиясы (TE) осыны кіндік көпіршігі деп атаса да, сары қапшық атауы көбірек қолданылады. Адамда сары қапшық ерте эмбриональды қанмен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады, және оның көп бөлігі эмбриональды дамудың төртінші аптасында бастапқы ішекке сіңіріледі.

Адамда

Сары қабық – жүктілік кезінде жүктілік қабығында көрінетін алғашқы элемент, оның сыртында эпибластан пайда болған қосымша эмбрионалды мезенхим қабаты орналасқан. Қан бастапқы аорта арқылы сары қабық қабырғасына жеткізіледі, кең торлы капиллярлық торап арқылы айналып, вителлиндік тамырлар арқылы эмбрионның түтікшелі жүрегіне қайтарылады. Бұл адамда гематопоэз ошағы болып табылатын вителлиндік қан айналымын құрайды. Плацента қалыптасып, оның қызметін өз мойнына алғанға дейін, сары қабық ана мен дамитын ұрық арасындағы қоректену және газ алмасуды қамтамасыз етеді. Төртінші аптаның соңында сары қабық асқазан-ішек түтігіне ашылатын, ұзын, тар түтікше – вителлиндік өзек арқылы кішкентай, алмұрт пішіндес саңылау (дәстүрлі түрде кіндік қуысы деп аталады) түрінде көрінеді. Кейде, сары қабық соңғыда, диаметрі 1 мм-ден 5 мм-ге дейін болатын, сопақша дене ретінде кездеседі; ол амнион мен хорион арасында орналасқан және плацентаға жақын немесе одан әртүрлі қашықтықта болуы мүмкін. Сыртқы сары қабықтың қалдығының клиникалық маңызы жоқ. Әдетте, өзек 20-шы аптаға дейін толық жойылады, себебі сары қабықтың көп бөлігі дамитын асқазан-ішек жолына қосылады, бірақ шамамен екі пайызда жағдайларда оның проксимальді бөлігі жұқа ішекте дивертикул түрінде сақталады – Меккель дивертикулумы, ол илеоцекальды клапаннан шамамен 60 см қашықтықта орналасқан және жібексін жіп арқылы құрсақ қабырғасына, кіндікке жалғасуы мүмкін. Кейде ілеумның люменінің тарылуы өзек бекітілген жерге қарама-қарсы байқалады.

Гистогенез

Сары қабық эмбриондық дамудың екінші аптасында, ұрық қабығы қалыптасумен бірге пайда бола бастайды. Гипобласт жанында көбейіп, төмен қарай түседі. Осы кезде дамушы қапшықтың қарама-қарсы полюсінде орналасқан Хейзер мембранасы жоғары қарай өсуді бастап, гипобластпен қосылады.

Өзгерістер

Бастапқы сары қабық: екінші аптада дамитын көпіршік, оның есі Хьюзер мембранасымен, ал жоғарғы жағы гипобластпен көрсетілген. Бұл экзокоэломиялық қуыс деп те аталады. Екіншілік сары қабық: экстраэмбрионалды мезодерма экстраэмбрионалды қуысты құру үшін бөлінген кезде бұл құрылым қалыптасады; мезодерма жасушалары сары қабықтың бір бөлігін бөліп алады, ал қалғаны екіншілік сары қабық болып табылады. Соңғы сары қабық: дамудың төртінші аптасында, органогенез кезінде сары қабықтың бір бөлігі эндодермамен қоршалады және эмбрионға ішек ретінде енгізіледі. Сары қабықтың қалған бөлігі соңғы сары қабық болып табылады.