Кіріспе

Йорк қаласындағы, Англиядағы жоспарланған ескерткіш қирауы

Сент-Мария аббаттығы – Англияның Йорк қаласында орналасқан қираған бенедиктиндік аббатхана және жоспарланған ескерткіш. Оның қалдықтары қазір Йорк мұражайы бақтарында, Йорк соборының батысында, тік беткейде орналасқан. Бұл жердегі алғашқы шіркеу 1055 жылы құрылып, Әйіс Құдіреттіге (Сент-Олафқа) арналған. Нормандардың басып алуынан кейін шіркеу Англия-Бретон магнаты Алан Руфустың меншігіне өтті, ол жерді абат Стивен мен Уитбиден келген монахтар тобына сыйлады. Аббат шіркеуі 1088 жылы король Уильям Руфустың сол жылдың қаңтар-ақпанында Йоркке келгенде монахтарға қосымша жерлер сыйлап, қайта құрылды. Келесі жылы ол жаңа нормандық шіркеудің іргетасын салды және бұл орынды Күңдіз Мәриямға қайта бағыштады. 1137 жылы аббат үлкен өртке ұшырап, ауыр зақымдар алды. Алғашқы шекараға арық және тар жолақ кірген, бірақ қабырғалы кешен 1260 жылдары Симон де Уорвик аббаттығы кезінде осының үстіне салынды.

Аббат шіркеуі

Аббат шіркеуі жер учаскесінің шектеулеріне байланысты солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай бағытталған.

Құралу

Сент-Мэри, Англияның солтүстігіндегі ең ірі және ең бай бенедиктиндік мекеме және Йоркширдегі ең ірі жер иелерінің бірі, 1539 жылы бағаланғанда жылына 2000 фунт стерлингтен астам кіріс алып отырды (1539 жылы 2000 фунт стерлинг қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең); Генрих VIII тұсындағы монастырларды тарату кезінде ол жабылып, содан кейін көп бөлігі қиратылды. 1539 жылғы 26 қарашада аббатхана корольдік қазынаға 2085 фунт стерлинг және 50 монахты тапсырды.

Грейсон бауырластың Киелі кітабы

2010 жылы Англияда аукционда сатылған "Вулгата" Киелі кітабы Сент-Мэри аббатханасының Джон Грейсон бауырласының меншігі екені анықталды. Бұл кітап сегіз томдық және 1526 жылдың 8 қарашасында Парижде Тильман Кервер баспасында басылған. Грейсон бауырлас алғаш рет 1528 жылы аббатхана тізіміне енгізілген, бірақ 1539 жылы аббатхана жабылған кезде зейнетақы тізімінде болмаған. Ол 14 ғасырдың соңында Сент-Мэри аббатханасының аты-жөні белгісіз монахымен англо-норманд тілінде жазылған. Кітапта ортағасырлық парламенттің ең толық сипаттамасы және 1381 жылғы шаруалар көтерілісі туралы жан-жақты мәліметтер бар; мұның бәрі куәгерлердің жазбалары болуы мүмкін және кейіннен жылнамаға қосылған.

Аббатхана аумағындағы қазба жұмыстары

Йоркшир философиялық қоғамы үшін салынған Йоркшир мұражайы аббатхананың бір бөлігінде орналасқан; 1827–29 жылдары мұражайдың іргетасын қазуға дайындық ретінде шығыс, оңтүстік және батыс қабырғаларының бөліктері уақытша қазылып алынды. Ол, Э. Ридсдейл Тейтпен бірге, осы жерде Ортағасырлық сәулет мұражайын жобалап және дамытты. 1952–56 жылдары Йоркшир мұражайының сол кездегі сақтаушысы Джордж Уилмот аббатханада қазба жұмыстарын жүргізіп, батыс қанатының астында Норманға дейінгі және Рим дәуірінің қабаттарын тапты. 2014 және 2015 жылдардағы қазбалар оңтүстік трансептте апсиді, қабырға іргетастарының үлкен бөліктерін және Рим дәуірінен қазіргі заманға дейінгі көптеген қалдық заттарды анықтады. Бұл зерттеулер барысында, бір жердегі жерлеу орнынан бұзылған адам дене қалдықтары табылды. Осы қазбалардың маңызды қорытындыларының бірі – қазіргі жер бетінен өте жақын тереңдікте, кейбір жағдайларда тіпті 7 см тереңдікте археологиялық қалдықтардың кең таралғаны болды.

Иса Мәсіхтің бейнесі

13 ғасырдағы алтын жалатылған, Лимож эмальді Мәсіхті бейнелейтін мүсін (Сент-Мэри абаттығының мүсіні) 1826 жылы абаттықта табылған, ол 1539 жылы монастырдың таратылуынан аман қалған. Бірақ көп ұзамай ол жоғалып кетті, кейбіреулер оның жойылғанын ойлады, алайда 1920 жылдары Германиядағы жекелеген өнер жинағынан табылған еді. 2019 жылы мүсінді Йорк мұражайлар қоры сатып алып, Йоркшир мұражайында көрмеге қойды.

Қалдықтар

Бүгінгі күні солтүстік және батыс қабырғалары, сондай-ақ бірнеше қалдықтар сақталған: жартылай ағаштан салынған Паломниктер үйі, Батыс қақпасы және 14 ғасырлық ағаш қаңқалы Абат үйі (қазір Патша сарайы деп аталады). Қабырғалардың солтүстік және батыс бөліктерінде аралық мұнаралар, солтүстік-батыс бұрышында Сент-Мари мұнарасы және өзен жағасында көпбұрышты су мұнарасы орналасқан. 18 ғасырда көптеген тастар алынып кетті, 1705 жылы Сент-Олаве шіркеуі үшін, 1717 мен 1720 жылдар аралығында Беверли соборы үшін, ал 1736 жылы Лендал паромдық стансасының құрылысына қолданылды.