Кіріспе

Қара және ақ фотопленка, көрінетін жарықтың барлық спектріне сезімтал. Панхроматикалық эмульсия – көрінетін жарықтың барлық толқын ұзындығына сезімтал қара және ақ фотоэмульсияның бір түрі. Сәйкесінше, панхроматикалық сенсор – бүкіл көрінетін спектрге сезімтал бейне сенсоры. Ал панхроматикалық сурет – осының нәтижесінде алынған кескін.

Сипаттама

Панхроматикалық эмульсия көзбен көрінгендей, сахнаның шынайы бейнесін береді, бірақ түссіз. Көптеген қазіргі заманғы фотопленкалар панхроматикалық болып табылады. Кейбір ескі фильмдер ортохроматикалық болған және жарықтың белгілі бір толқын ұзындығына сезімтал болмаған. Табиғи күйде дайындалған күміс галоидты фотоэмульсия жасыл және қызыл толқын ұзындығына қарағанда көк және ультракөк сәулелерге әлдеқайда сезімтал. Неміс химигі Герман В. Фогель эмульсияға сезімталдық бояуларын қосу арқылы сезімталдықты жасыл, кейін апельсин түске қалай кеңейтуге болатынын тапты. Эритрозин қосылғанда эмульсия ортохроматикалық бола алады, ал кейбір цианин туындылары бүкіл көрінетін спектрге сезімталдық береді, осылайша оны панхроматикалық етеді. Дегенмен, оның әдісі толық панхроматикалық фильмге қол жеткізу үшін 1900 жылдардың басына дейін, оның қайтысынан кейін көп ұзамай ғана қолданылды. 1906 жылы фотосуретке арналған панхроматикалық материал коммерциялық түрде қолжетімді болды. Ортохроматикалық пленкадан панхроматикалыққа көшу бірте-бірте болды. Панхроматикалық пластиналар екі-үш есе қымбатқа түсті және оларды толығымен қараңғыда проявкалау қажет болды, ал ортохроматикалық пленка қызылға сезімтал болмағандықтан, қараңғы бөлмеде қызыл жарық астында проявкалауға болатын. Сары және қызыл түстерге сезімталдықты арттыру процесі оны көк және күлгін түстерге де сезімтал етті, оны түзету үшін сары-қызыл линзалы сүзгі қажет болды, бұл жарықтың жалпы мөлшерін азайтып, қажетті экспозиция уақытын ұзартты. Ортохроматикалық фильм кинофильмдер үшін қиындықтар туғызды, көк аспанды тұрақты түрде бұлтты көрсетіп, сары шашты ақылсызданғандай, көк көзді ақ, ал қызыл еріндерді қара етіп бейнелейтін. Бұл мәселені макияж, линзалар және жарықтандыру арқылы түзетуге болады, бірақ толыққанды нәтижеге қол жеткізу мүмкін емес. Тіпті бұл шешімдер Кинемаколор және Призма сияқты аддитивті түсті кино жүйелері үшін қолданылмайтын, олар түсті сүзгілердің арасында қара-ақ пленкаға түсірілетін. Мұндай жағдайларда, өндірушіден келгеннен кейін негативтік пленканы түсті сезімталдандыру ерітіндісінен өткізу қажет болды, бұл уақытты талап ететін процесс, пленканың құнын футқа 3 центтен 7 центке дейін арттырды. Кинофильмдерді жеткізуші Истман Кодак 1913 жылдың қыркүйегінде панхроматикалық пленканы енгізді, ол аддитивті жүйелерде түсті кинофильмдерді түсіру үшін арнайы тапсырыс бойынша қолжетімді болды. Фотографтар 1918 жылдан бастап оны қара-ақ пленкалар үшін де, әсіресе ашық кеңістіктегі көріністер үшін де қолдана бастады. Компания 1922 жылы Kodak Panchromatic Cine Film-ді тұрақты өнім ретінде ұсынды. Панхроматикалық пленкамен толығымен түсірілген алғашқы көркем фильм – "Бассыз атты" (1922). Бірақ панхроматикалық пленканың бастапқы нұсқалары қымбатқа түсті, сақтау мерзімі қысқа болды және зертханаларда өңдеу қиын болды, өйткені оны толығымен қараңғыда өңдеу қажет болды. 1926 жылы бәсекелестік бағаларды теңестіргенге дейін ол ортохроматикалық пленкадан гөрі кеңінен қолданылмады. Кодак 1930 жылы жалпы мақсаттағы ортохроматикалық кинофильмдерді өндіруді тоқтатты. Жер бетінің сандық панхроматикалық суреттерін кейбір қазіргі заманғы спутниктер, мысалы QuickBird, Cartosat және IKONOS жасайды. Бұл суреттер өте пайдалы, өйткені олар әдетте сол спутниктен алынған мультиспектральды суреттерге қарағанда әлдеқайда жоғары (кеңістіктік) ажыратымдылыққа ие. Мысалы, QuickBird спутнигі пикселі ауданына тең панхроматикалық суреттерді шығарады, ал мультиспектральды пиксельдер ауданына тең.