Ирландия тарихындағы монархиялық билік жүйесі

Кіріспе

Ирландиядағы тарихи үкімет жүйесі

Ирландияда ежелгі заманнан бері монархиялық үкімет жүйелері болған. Ирландияның көп бөлігінде бұл 1949 жылға дейін сақталды, содан кейін ол Ирландия Республикасы болып өзгерді. Солтүстік Ирландия Ұлыбританияның бір бөлігі ретінде монархиялық үкімет жүйесінде қалады. Ирландияның Жоғары Королі лауазымы Ирландияға нормандардың басып кіруімен (1169–1171) де facto аяқталды, онда арал Англия Королінің билігінде Киелі Тақтың феодалы деп жарияланды. Де-факто, басып алынған аумақ әртүрлі англо-нормандық ақсүйек отбасыларына бөлінді, олар жер мен халыққа иелік құқығын алды, ал бұрынғы ирланд тұрғындары ығыстырылды немесе бұрыннан белгілі емес жеке бастыққа тәуелділік жүйесіне бағындырылды. Бұл өзгерістердің революциялық сипаты күдіссіз болғанымен, англо-нормандық басқыншылар Ирландияның көптеген гэльдік патшалықтарын жаулап ала алмады, олар кейін ғасырлар бойы өмір сүрді, бірақ ешқайсысы Жоғары Корольдікке лайықты талаптар қоя алмады. Бұл жағдай Ирландия Парламенті Англия Королі VIII Генрихке Ирландия тәжін табыс еткенге дейін жалғасты, ол Англия реформациясы кезінде болды. Генрих Ирландияны жаулап алуды бастады, бұл Англия және Ирландия тәждерін жеке тұлғада ұстаған ағылшын монархынан гэльдік саяси тәуелсіздікті аяқтады. 1603 жылғы Тәждер одағы жеке одақты Шотландияға дейін кеңейтті. Англия мен Шотландия арасындағы жеке одақ 1707 жылғы Одақ актілерімен саяси одаққа айналды, ол Ұлыбритания Корольдігін құрды. Ұлыбритания мен Ирландия тәждері 1800 жылғы Одақ актілерімен де аяқталды, ол 1801 жылдың қаңтарында Ирландия мен Ұлыбританияны Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігіне біріктірді. 1922 жылдың желтоқсанында Ирландияның көп бөлігі Ұлыбританиядан бөлініп, Ирландия еркін мемлекеті болды; сонымен бірге, Ольстердің көп бөлігін қамтитын жаңадан құрылған Солтүстік Ирландия Ұлыбританияның құрамында қалды. Британ империясының құрамындағы доминион ретінде, еркін мемлекет заңды түрде Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландияның Біріккен Корольдігінің монархы ретінде сол тұлғаны сақтап қалды, ол 1927 жылы атауын өзгертті. 1937 жылы еркін мемлекет монархияны жоққа шығарған жаңа конституцияны қабылдады. 1949 жылдың сәуір айында Ирландияның көп бөлігін қамтитын бұрынғы еркін мемлекет өзін республика деп жариялады және Ұлттар Достастығынан шықты; бұл Солтүстік Ирландияны аралдағы монархиялық жүйені сақтаған жалғыз бөлік ретінде қалдырды.

Monarchical systems of government have existed in Ireland from ancient times. In most of Ireland, this continued until 1949, when it transitioned to being the Republic of Ireland. Northern Ireland, as part of the United Kingdom, remains under a monarchical system of government. The office of High King of Ireland effectively ended with the Norman invasion of Ireland (1169–1171) in which the island was declared a fief of the Holy See under the Lordship of the King of England. In practice, conquered territory was divided amongst various Anglo Norman noble families who assumed title over both the land and the people with the prior Irish inhabitants being either displaced or subjugated under the previously alien system of serfdom. Though the revolutionary change in the status quo was undeniable, the Anglo Norman invaders would fail to conquer many of the Gaelic kingdoms of Ireland, which continued to exist, often expanding for centuries after, however none could make any viable claims of High Kingship. This lasted until the Parliament of Ireland conferred the crown of Ireland upon King Henry VIII of England during the English Reformation. Henry initiated the Tudor conquest of Ireland which ended Gaelic political independence from the English monarch who now held the crowns of England and Ireland in a personal union. The Union of the Crowns in 1603 expanded the personal union to include Scotland. The personal union between England and Scotland became a political union with the enactments of the Acts of Union 1707, which created the Kingdom of Great Britain. The crowns of Great Britain and Ireland remained in personal union until it was also ended by the Acts of Union 1800, which united Ireland and Great Britain into the United Kingdom of Great Britain and Ireland in January 1801. In December 1922, most of Ireland seceded from the United Kingdom, becoming the Irish Free State; at the same time, the newly created Northern Ireland, which covered most of Ulster, remained part of the United Kingdom. As a dominion within the British Empire, the Free State legally retained the same person as monarch as the United Kingdom which in 1927 changed its name to the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland. In 1937, the Free State adopted a new constitution that removed all mention of the monarchy. In April 1949, the former Free State, which covered most of Ireland, declared itself a republic, and withdrew from the Commonwealth of Nations; this left Northern Ireland as the only part of the island that retained a monarchical system.

Ard Rí co febressa: Қарсылық танытқан жоғары патшалар

Маир Герберт былай деп атап өтті: "Ирландияда сегізінші ғасырдың аяғындағы жылнамалар үлкен провинциялық патшалықтардың кішігірім саяси бірліктер есебінен билікті жинақтағанын көрсетеді. Бас патшалар шіркеу-мемлекеттік жариялауларда және өздерінің теңдестерімен патшалық конференцияларда көпшілік алдында рөл атқарады" (2000, 62-б.). 862 жылы Маэль Сехлан I-нің ri hErenn uile ("барлық Ирландияның патшасы") атағын қабылдауына жауап ретінде ол сонымен қатар "ri Erenn" атағын тоғызыншы ғасырда қабылдауы ұлттық патшалықты және аумақтық негізделген Ирландия мемлекетін анықтауға жасалған алғашқы қадам болды деп мәлімдейді. Дегенмен, өзгерістер тек Уи Нейл билік құрылымдарының 11 ғасырда күші сынып қалғаннан кейін ғана орын алды. Патшалықтың атауын өзгерту жаңа өзіндік сананы тудырды, ол патшалықтың және оның халқының болашақ анықтамасын қалыптастырды. 846 және 1022 жылдар аралығында, сондай-ақ 1042 жылдан 1166 жылға дейін жетекші Ирландия патшалықтарының патшалары аралдың қалған халқын өздерінің билігіне бағындыруға әртүрлі дәрежеде сәттілікпен тырысты, 1166 жылы Руаидри Уа Кончобэрдің (Рори О'Коннор) тағына отырғанға дейін.

Ирландияның патшасы Руаидри

1166 жылдың басында Мюрчертах Мак Локланның қайтысымен Руаидри, Коннахт королі, Дублинге сапар шекті, онда ол қарсылықсыз Ирландия королі болып жарияланды. Ол, мүмкін, Ирландияның бірінші даусыз толыққанды королі болды. Сонымен қатар ол соңғы гельдік король болды, себебі 1169–1171 жылдарғы нормандық шапқыншылықтың салдарынан жоғары корольдік құрылымы жойылды және Англия корольдерінің Ирландия саясатына тікелей араласуы күшейді. Руаидридің король ретінде жасаған алғашқы ісі – Ленстерді бағындыру, оның нәтижесінде Диармит Мак Мурчада патшасы жер аударылды. Содан кейін Руаидри барлық маңызды патшалар мен лордтардан талаптар мен кепілдер алды. Ол содан кейін Жоғары корольдердің эксклюзивті құқығы саналған Оэнах Тайльтенн мерекесін өткізді, сондай-ақ көптеген маңызды қайырымдылық сыйлықтар мен ақшалай көмектер жасады. Дегенмен, оның резиденциясы Орталық Коннахтта (Галвей графтығы) орналасқан туған жерінде қалды. Ирландияның ресми астанасы Дублинге Аскалл мак Раннилл басшылық етті, ол Руаидриге бағынышты болған. Тек 1169 жылдың мамыр айында МакМерроудың англо-нормандық қолдаушылары келгеннен кейін ғана Руаидридің жағдайы нашарлай бастады. Бірқатар апатты жеңілістер мен дұрыс есептелмеген келісімдер оған Ленстердің көп бөлігінен айырылды және көтерілісші лордтардың наразылығын тудырды. 1171 жылы Генрих II келген кезде Руаидридің корольдік орны нашарлап, тұрақсыз болды. Руаидри бастапқыда Генрих патшамен қарым-қатынасқа түспеуге тырысты, бірақ көптеген кіші патшалар мен лордтар оның келгенін құптады, себебі олар оның вассалдарының аумақтық кеңеюін тоқтатуын қалады. 1175 жылы Дублин архиепископы Лоркан Уа Туатайл (Лоуренс О'Тул) араласуының арқасында Руаидри мен Генрих Виндзор шартына қол қойды. Руаидри Генрихті өзінің феодалдық үстемі ретінде мойындауға келісті; оның орнына Руаидриге Лайгин (Ленстер) және Мидтің шағын патшалықтарынан, сондай-ақ Уотерфорд қаласынан тыс Ирландияның барлық жерін жеке патшалығы ретінде сақтауға рұқсат берілді. Генрих Ирландиядағы барондарына осы келісім шарттарын міндетті етуге дайын болған жоқ немесе оны орындай алмады, олар Ирландияда аумақты алуды жалғастырды. 1177 жылы Руаидридің ұлы, князь Мюрчертах бастаған англо-нормандық сарбаздар Коннахттың ортасына сәтті шабуыл жасады. Олар қуылды, Руаидри Мюрчертахты соқыр етуге бұйырды, бірақ келесі алты жылда оның билігі ішкі династиялық жанжалдар мен сыртқы шабуылдардың салдарынан әлсіреп кетті. Соңында, 1183 жылы ол тақтан бас тартты. 1185 және 1189 жылдары ол екі рет қысқа мерзімге билікке оралды, бірақ тіпті өзінің туған Коннахт патшалығында да ол саяси маңыздылығын жоғалтты. Ол өз иеліктерінде тыныш өмір сүрді, 1198 жылы Конг монастырында қайтыс болды және Клонмакнойзда жерленді. Брайан Уа Нейлдің (Брайан О'Нилл) 1258–1260 жылдардағы қысқа билігінен басқа, ешбір гельдік король Ирландияның королі немесе жоғары королі ретінде танылмады.

Upon the death of Muirchertach Mac Lochlainn in early 1166, Ruaidrí, King of Connacht, proceeded to Dublin where he was inaugurated King of Ireland without opposition. He was arguably the first undisputed full king of Ireland. He was also the last Gaelic one, as the events of the Norman invasion of 1169–1171 brought about the destruction of the high kingship, and the direct involvement of the Kings of England in Irish politics. One of Ruaidrí's first acts as king was the subduing of Leinster, which resulted in the exile of its king, Diarmait Mac Murchada. Ruaidrí then obtained terms and hostages from all the notable kings and lords. He then celebrated the Oenach Tailteann, a recognised prerogative of the High Kings, and made a number of notable charitable gifts and donations. However, his caput remained in his home territory in central Connacht (County Galway). Ireland's recognised capital, Dublin, was ruled by Ascall mac Ragnaill, who had submitted to Ruaidri. Only with the arrival of MacMurrough's Anglo Norman benefactors in May 1169 did Ruaidrí's position begin to weaken. A series of disastrous defeats and ill judged treaties lost him much of Leinster, and encouraged uprisings by rebel lords. By the time of the arrival of Henry II in 1171, Ruaidrí's position as king of Ireland was increasingly untenable. Ruaidrí at first remained aloof from engagement with King Henry, though many of the lesser kings and lords welcomed his arrival as they wished to see him curb the territorial gains made by his vassals. Through the intercession of Lorcán Ua Tuathail (Laurence O'Toole), the Archbishop of Dublin, Ruaidrí and Henry came to terms with the Treaty of Windsor in 1175. Ruaidrí agreed to recognise Henry as his lord; in return, Ruaidrí was allowed to keep all Ireland as his personal kingdom outside the petty kingdoms of Laigin (Leinster) and Mide as well as the city of Waterford. Henry was unwilling or unable to enforce the terms of the treaty on his barons in Ireland, who continued to gain territory in Ireland. A low point came in 1177 with a successful raid into the heart of Connacht by a party of Anglo Normans, led by one of Ruaidrí's sons, Prince Muirchertach. They were expelled, Ruaidhrí ordering the blinding of Muirchertach, but over the next six years his rule was increasingly diminished by internal dynastic conflict and external attacks. Finally, in 1183, he abdicated. He was twice briefly returned to power in 1185 and 1189, but even within his home kingdom of Connacht he had become politically marginalized. He lived quietly on his estates, died at the monastery of Cong in 1198 and was buried at Clonmacnoise. With the possible exception of the short reign of Brian Ua Néill (Brian O'Neill) in 1258–1260, no other Gaelic king was ever again recognised as king or high king of Ireland.

Ирландияның әміршілігі: 11711542

1171 жылы Руайдри билікке келген кезде Англия королі Генрих II Ирландияға жорық жасап, басып алған бөлігін 1177 жылы он жасар ұлы Джонға Лорд ретінде берді. 1199 жылы Джон Англия тағына отырғанда, ол Ирландия Лорды қызметін сақтап, Англия патшалығы мен Ирландия лордтығын жеке одаққа біріктірді. 13 ғасырдың ортасына қарай, арал номиналды түрде Англия королінің билігінде болғанымен, шамамен 1260 жылдан бастап бақылаудың нақты аймағы тарыла бастады. Камбро-Норман ақсүйек отбасыларының еркек буыны қырылғанда, гаэль ақсүйектері жоғалған жерлерін қайтаруға кірісті. Англия патшалары бұл үрдісті тоқтатуға тырыспады, керісінше, Шотландия мен Франциядағы соғыстарға қатысу үшін Ирландиядан адамдар мен жабдықтар жинады. 1390 жылдарға қарай Лордтық іс жүзінде Пэйлге (Дублин қаласының төңірегіндегі бекітілген аймақ) дейін қысқарды, ал аралдың қалған бөлігі тәуелсіз гаэль ирландтарының немесе бүлікші Камбро-Норман ақсүйектерінің бақылауында болды. Англия королі Ричард II өзінің билігі кезінде жағдайды түзету үшін Ирландияға екі рет сапар жасады; 1399 жылы ол жасаған екінші сапарының тікелей салдарынан Генри Болингброкқа тағын жоғалтты. Бұл Англияның ортағасырлық патшасының Ирландияға соңғы сапары болды. 15 ғасыр бойы Ирландиядағы патшалық билік әлсіз болды, елге гаэль (О'Нилл, О'Брайен, Маккарти) немесе Камбро-Норман (Бёрк, Фицджеральд, Батлер) тегінен шыққан түрлі кландар мен династиялар билік етті.

Атауын қайта құру

"Ирландия королі" атағы 1541 жылы Ирландия Парламентінің заңымен құрылды, бұл 1171 жылдан бері сақталған Ирландия Лордтығын Ирландия Корольдігімен алмастырды. Генрих VIII-нің заңды емес ұлы және Ирландияның Лорд-лейтенанты болған Ричмонд және Сомерсет 1-ші герцогі, жаңадан құрылған Ирландия королі лауазымына тағайындалуға үміткер болды. Бірақ Генрих VIII-нің кеңесшілері Англиядан өзге билеушісі бар жеке Ирландия Корольдігін құру Шотландия королі сияқты тағы бір қауіптің тууына алып келеді деп қорқып, Ричмонд 1536 жылы қайтыс болды. 1542 жылғы Ирландия Коронасы заңы ағылшын және ирланд тәждерінің арасындағы жеке одақты белгіледі, соған сәйкес Англия королі кім болса, сол Ирландия королі де болады, ал алғашқы иесі – Англия королі Генрих VIII болды. Генрихтің алтыншы және соңғы әйелі, Кэтрин Парр, 1543 жылы Генрих патшаға үйленгеннен кейін Ирландияның алғашқы патшайымы атанды. Ирландия королі атағы Генрих VIII 1538 жылы шіркеуден шығарылғаннан кейін құрылды, сондықтан оны Еуропалық католик монархтары мойындамады. 1553 жылы католик Мария I таққа отырғаннан кейін және 1554 жылы Испанияның Филипп II-ге үйленгеннен кейін, 1555 жылы Папа Павел IV "Ilius" деген паптық бұйрықты шығарды, олардың мұрагерлерімен бірге Ирландияның патшасы және патшайымы ретінде мойындады. 17 ғасырдың басында, Үш Корольдіктің соғысы кезінде, 1649 жылы I Карлдың импичменті мен атқарылуынан бастап, 1660 жылғы мамырдағы Ирландияның қалпына келтіруіне дейін қысқа мерзімге "Ирландия королі" лауазымы болмады. 1641 жылғы Ирландия көтерілісінен кейін, Конфедеративтік Ирландияда ұйымдасқан ирланд католиктері I Карлді, кейін II Карлді, ағылшын Парламентінің талаптарына қарсы заңды монархтар деп мойындады және 1648 жылы I Карлмен ресми келісімге қол қойды. Алайда 1649 жылы Англия азамат соғысында жеңіске жеткен "Румп" Парламенті I Карлді өлімге кесті және Англияны республика немесе "Командалық" деп жариялады. Парламенттік генерал Оливер Кромвель ирланд роялистерін басып тастау үшін Ирландия теңізінен өтіп, Англия, Шотландия және Ирландияны біртұтас үкімет астына уақытша біріктірді және өзін үш корольдіктің "Лорд-протектор" деп атады (қараңыз, сондай-ақ Ирландияның Кромвельдік жаулауы). 1658 жылы Кромвель қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Ричард осы Британ аралдары республикасының басшысы болды, бірақ оны сақтап тұруға қабілетсіз болды. Англия Парламенті Вестминстерде монархияны қалпына келтіруге дауыс берді, ал 1660 жылы король II Карл Франциядан жер аударылудан оралды және Англия королі, Шотландия королі және Ирландия королі атанды.

The title "King of Ireland" was created by an act of the Irish Parliament in 1541, replacing the Lordship of Ireland, which had existed since 1171, with the Kingdom of Ireland. The 1st Duke of Richmond and Somerset, Henry VIII's illegitimate son and Lord Lieutenant of Ireland, had been considered for elevation as the newly created King of Ireland. However, Henry VIII's counsellors feared that creating a separate Kingdom of Ireland, with a ruler other than that of England, would create another threat like the King of Scotland, and Richmond died in 1536. The Crown of Ireland Act 1542 established a personal union between the English and Irish crowns, providing that whoever was King of England was to be King of Ireland as well, and so its first holder was King Henry VIII of England. Henry's sixth and last wife, Katherine Parr, was the first Queen consort of Ireland following her marriage to King Henry in 1543. The title of King of Ireland was created after Henry VIII had been excommunicated in 1538, so it was not recognised by European Catholic monarchs. Following the accession of the Catholic Mary I in 1553 and her marriage to Philip II of Spain, in 1554, Pope Paul IV issued the papal bull "Ilius" in 1555, recognising them as Queen and King of Ireland together with her heirs and successors. For a brief period in the 17th century, during the Wars of the Three Kingdoms from the impeachment and execution of Charles I in 1649 to the Irish Restoration in May 1660, there was no 'King of Ireland'. After the Irish Rebellion of 1641, Irish Catholics, organised in Confederate Ireland, still recognised Charles I, and later Charles II, as legitimate monarchs, in opposition to the claims of the English Parliament, and signed a formal treaty with Charles I in 1648. However, in 1649, the Rump Parliament, victorious in the English Civil War, executed Charles I, and made England a republic, or "Commonwealth". The Parliamentarian general Oliver Cromwell came across the Irish Sea to crush the Irish royalists, temporarily uniting England, Scotland, and Ireland under one government, and styling himself "Lord Protector" of the three kingdoms (see also Cromwellian conquest of Ireland). After Cromwell's death in 1658, his son Richard emerged as the leader of this pan British Isles republic, but he was not competent to maintain it. The Parliament of England at Westminster voted to restore the monarchy, and in 1660 King Charles II returned from exile in France to become King of England, King of Scotland and King of Ireland.

Ұлыбританиямен одақ, 17071922

1707 жылғы Одақ актісі Англия және Шотландия патшалықтарын Ұлыбритания Корольдігіне біріктірді, оның билігі британдық тәжге бағынды. Бұл Ирландия тәжі мен британдық тәж арасында жеке одақ құруға әкелді, бұрынғыдан гөрі емес, ағылшын тәжінен. Кейін, 1801 жылдың 1 қаңтарынан бастап, екі патшалық арасында тағы бір бірігу орын алды. 1800 жылғы Одақ актілерінің талаптарына сәйкес, Ирландия Корольдігі Ұлыбритания Корольдігімен бірікті, осылайша Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Корольдігі құрылды. 1922 жылы Ирландияның көп бөлігі осы патшалықтан бөлінгеннен кейін, қалған құрамдас бөліктері 1927 жылы, Ирландия еркін мемлекеті құрылғаннан кейін бес жыл өткен соң Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігі деп қайта аталды. 18 ғасырдың басында Лимерик шартынан кейін Ирландиядан қашқан көптеген ирландтар Якобит Стюарттардың Ирландия корольдері ретінде (әсіресе Францияның ирланд бригадасындағы «жабайы қаздар» әскери диаспорасы) адалдығын сақтап қалды, бұл Хановер үйіне қарсы болды. Алайда, Ирландияда үлкен әскери база болды, сондықтан Шотландиядан айырмашылығы, 18 ғасырда заңды монархияны жақтаушылардың көтерілісіне орын болмады, оның орнына, көбінесе Біріккен ирландтардың наразылығына байланысты республикашылдыққа бет бұрды. Бірақ, олардың жалпы анти-клирикализміне және республикашылдығына қарамастан, француздық директория 1798 жылы Біріккен ирландтарға Якобит Претенденті Генри Бенедикт Стюартты Генри IX ретінде, Ирландия королі етіп қайта орнатуды ұсынды. Бұл генерал Жан Жозеф Амабль Юмберттің 1798 жылғы ирланд көтерілісі үшін Майо округына әскер жіберуімен және жергілікті халықтың терең католик екенін түсінуімен байланысты болды (көптеген ирланд дін қызметкерлері көтерілісті қолдады және Юмбертпен кездесті, бірақ Юмберттің армиясы Италиядағы анти-клирикалық науқанның қатысушылары болған). Француз директориясы бұл опцияның Ирландияда тұрақты француз клиенттік мемлекет құруға мүмкіндік береді деп үміттенеді, бірақ протестант республикалық көшбасшы Вольф Тон бұл ұсынысты сықақтап, одан бас тартты.

The Acts of Union 1707 merged the kingdoms of England and Scotland into the Kingdom of Great Britain, under the sovereignty of the British Crown. The effect was to create a personal union between the Crown of Ireland and the British Crown, instead of the English Crown. Later, from 1 January 1801, an additional merger took place between the two Kingdoms. By the terms of the Acts of Union 1800, the Kingdom of Ireland merged with the Kingdom of Great Britain, thus creating the United Kingdom of Great Britain and Ireland. Following the separation of most of Ireland from that kingdom in 1922, the remaining constituent parts were renamed the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland in 1927, five years after the establishment of the Irish Free State. During the early 18th century, a significant number of Irishmen who had fled Ireland in the aftermath of the Treaty of Limerick continued to remain loyal to the Jacobite Stuart pretenders as Kings of Ireland (particularly the Wild Geese military diaspora in France's Irish Brigade), contrary to the House of Hanover. However, Ireland was host to a large military establishment and thus, unlike Scotland, was not the ground for legitimist royalist risings in the 18th century, turning instead, mostly to republicanism as dissention with the ascent of the United Irishmen. However, despite their general anti clericalism and republicanism, the French Directory did suggest to the United Irishmen in 1798 restoring the Jacobite Pretender, Henry Benedict Stuart, as Henry IX, King of the Irish. This was on account of General Jean Joseph Amable Humbert landing a force in County Mayo for the Irish Rebellion of 1798 and realising the local population were devoutly Catholic (a significant number of Irish priests supported the Rising and had met with Humbert, although Humbert's Army had been veterans of the anti clerical campaign in Italy). The French Directory hoped this option would allow the creation of a stable French client state in Ireland, however, Wolfe Tone, the Protestant republican leader, scoffed at the suggestion and it was quashed.

Бөлу: Ирландия еркін мемлекеті мен Солтүстік Ирландия, 1922-1936

1922 жылдың желтоқсан айының басында Ирландияның көп бөлігі (елдің отыз екі округінің жиырма алтысы) Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігінен шықты. Осы "Жиырма алты округ" енді Ирландия еркін мемлекеті болды, Британ империясының құрамындағы өздігінен басқару құқығына ие доминион. Ирландияның солтүстік-шығысындағы алты округ, тоғыз округтен тұратын Ульстер провинциясының құрамында, Солтүстік Ирландия ретінде Ұлыбританияның құрамында қалды. Доминион ретінде, еркін мемлекет конституциялық монархия болып, британ монархы мемлекет басшысы болды. Монарх жаңа еркін мемлекетте Ирландия еркін мемлекетінің генерал-губернаторы арқылы ресми түрде өкілдік етті. Ирландия еркін мемлекетіндегі корольдің титулы 1922 жылдан 1927 жылға дейін, Британ империясының басқа жерлеріндегідей болды: "Құдайдың рақымымен, Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігінің және теңіз артындағы британ доминиондарының Королі, Сенімнің қорғаушысы, Үндістан императоры" және 1927 жылдан 1937 жылға дейін: "Құдайдың рақымымен, Ұлыбританияның, Ирландияның және теңіз артындағы британ доминиондарының Королі, Сенімнің қорғаушысы, Үндістан императоры". Корольдің титулындағы өзгеріс Ұлыбритания Парламентінің 1927 жылғы Корольдік және Парламенттік титулдар заңы арқылы жүзеге асырылды, ол Ұлыбританияның атын және корольдің титулын, Ирландия аралының көп бөлігі Ұлыбританиядан шыққандығын көрсететіндей етіп жаңартуға бағытталған. Сондықтан Заңда белгіленді: "Парламент енді Ұлыбритания және Солтүстік Ирландияның Біріккен Корольдігінің Парламенті деп танылады және аталады [Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігінің Парламенті орнына]" және "Бұл Заң қабылданғаннан кейін қабылданған және жарияланған әрбір актіде және құжатта, егер контекст басқаша талап етпесе, 'Біріккен Корольдік' термині Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландияны білдіреді". "Таймс" газетінің мәліметінше, "Императорлық конференция Ирландия еркін мемлекетінің құрылуына байланысты корольдің титулын "Жордж V, Құдайдың рақымымен, Ұлыбританияның, Ирландияның және теңіз артындағы британ доминиондарының Королі, Сенімнің қорғаушысы, Үндістан императоры" деп өзгертуді ұсынды", және тәуелсіз елдердің тәждің астындағы қарым-қатынасы жеке одақ ретінде жұмыс істейтініне сенімді болды.

In early December 1922, most of Ireland (twenty six of the country's thirty two counties) left the United Kingdom of Great Britain and Ireland. These 'Twenty Six Counties' now became the Irish Free State, a self governing dominion within the British Empire. Six of Ireland's north eastern counties, all within the nine county Province of Ulster, remained within the United Kingdom as Northern Ireland. As a Dominion, the Free State was a constitutional monarchy with the British monarch as its head of state. The monarch was officially represented in the new Free State by the Governor General of the Irish Free State. The King's title in the Irish Free State was exactly the same as it was elsewhere in the British Empire, being from 1922 to 1927: "By the Grace of God, of the United Kingdom of Great Britain and Ireland and of the British Dominions beyond the Seas King, Defender of the Faith, Emperor of India" and, from 1927 to 1937: "By the Grace of God, of Great Britain, Ireland and the British Dominions beyond the Seas King, Defender of the Faith, Emperor of India". The change in the King's title was effected under an Act of the Parliament of the United Kingdom called the Royal and Parliamentary Titles Act, 1927, intended to update the name of the United Kingdom as well as the King's title to reflect the fact that most of the island of Ireland had left the United Kingdom. The Act therefore provided that "Parliament shall hereafter be known as and styled the Parliament of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland [instead of the Parliament of the United Kingdom of Great Britain and Ireland]" and "In every Act passed and public document issued after the passing of this Act the expression 'United Kingdom' shall, unless the context otherwise requires, mean Great Britain and Northern Ireland." According to The Times, the "Imperial Conference proposed that, as a result of the establishment of the Irish Free State, the title of the king should be changed to 'George V, by the Grace of God, of Great Britain, Ireland, and the British Dominions beyond the seas King, Defender of the Faith, Emperor of India.'" was confident that the relationship of these independent countries under the Crown would function as a personal union.

Төңкерілу дағдарысы, Ирландия президенті және Ирландия Республикасы туралы заң, 19361949

1936 жылғы желтоқсанда король Эдуард VIII-дің тақтан бас тартуынан туындаған конституциялық дағдарысты Эмон де Валера үкіметі Ирландия еркін мемлекетінің Конституциясына түзетулер енгізуге қадам жасау үшін пайдаланды, осы арқылы корольдің барлық ресми өкілеттіктерін, біреуін қосқанда жойды. Бұл 11 желтоқсанда қабылданған Конституция (№27) заңы арқылы іске асырылды, ол монархты конституциядан алып тастады, ал 12 желтоқсандағы Сыртқы қатынастар заңы Ұлыбритания және Ұлттар Достастығының қалған елдері мойындаған монархтың Ирландия еркін мемлекетін «дипломатиялық және консулдық өкілдерді тағайындау және халықаралық келісімдер жасасу мақсатында» Ирландия үкіметінің уәкілеттігімен өкілдік етуге құқылы екенін бекітті. Келесі жылы жаңа конституция қабылданып, осы арқылы еркін мемлекеттің атауы «Эйре» немесе ағылшын тілінде «Ирландия» деп өзгертілді және Ирландия Президентінің лауазымы құрылды. Ирландиядағы корольдің рөлі анық емес болды. Ирландияның мемлекет басшысы Георг VI ме, әлде Президент пе, деген мәселе шешілмеді. Бұл беймәлімдік 1948 жылғы Ирландия Республикасы заңының қабылдануымен жойылды, ол 1949 жылғы сәуірде күшіне еніп, мемлекетті республика деп жариялады. Сыртқы қатынастар заңы жойылды, соның нәтижесінде монархтың барлық қалған өкілеттіктері алынып тасталды және Ирландия Британдық Достастықтан ресми түрде шықты. Ирландиядағы корольдың мәртебесін ақыры және ресми түрде Оирехтас 1542 жылғы Ирландия Коронасы заңын 1962 жылғы Заңнамалық ережелерді қайта қарау (Одаққа дейінгі ирландиялық заңдар) заңымен жойды. Десмонд Оултонның (Клонтарф қамалының иесі) айтуынша, оның әкесі Джон Джордж Оултон Ирландия еркін мемлекетінің соңында Эмон де Валераға Ирландияның қайтадан өз королі болуы керек екенін ұсынған, өйткені бұл Гелл Ирландиясы дәуірінде болған. Ол оған О'Брайен тайпасының мүшесі, бұрынғы Ирландияның Жоғары Королі Брайан Борудан тегін жалғастырған адам – сол кездегі ең жоғары дәрежедегі өкіл, 16-шы Инчикин бароны Доно О'Брайенді ұсынды. Бірақ Ирландия Президентінің 1936-1949 жылдар аралығында Ирландияның мемлекет басшысы ма, әлде король Георг VI ма, деген мәселе шешілмеді. 20-ғасырдағы корольдік титулдардағы өзгерістер Ұлыбритания Императорлық Парламентінен тәуелсіздік алған доминиондардың пайда болуын ескерді. Ұлыбританиядағы корольдер, олардың кеңесшілері мен үкіметтері Ирландия еркін мемлекетінің өкілдерінің республикалық ниеттері Канада сияқты басқа доминиондардың үкіметтерінің ниеттерінен ерекшеленетінін жақсы білді. Осындай айырмашылықтар осы кезеңде Ирландия еркін мемлекетінің және басқа доминиондардың туларының дизайны мен қолданылуында, сондай-ақ басқа ұлттық символдарда көрініс тапты.

The constitutional crisis resulting from the abdication of King Edward VIII in December 1936 was used by Éamon de Valera's government as a catalyst to amend the Constitution of the Irish Free State by eliminating all but one of the King's official duties. This was achieved with the enactment on 11 December of the Constitution (Amendment No. 27) Act, which removed the monarch from the constitution and, on 12 December, the External Relations Act, which provided that the monarch recognised by Britain and the rest of the Commonwealth could represent the Irish Free State "for the purposes of the appointment of diplomatic and consular representatives and the conclusion of international agreements" when authorised to do so by the Irish government. The following year, a new constitution was ratified, changing the name of the Free State to Éire, or "Ireland" in the English language, and establishing the office of President of Ireland. The King's role in Ireland was ambiguous. Whether the Irish head of state was George VI, or the President, was left unclear. This ambiguity was eliminated with the enactment of the Republic of Ireland Act 1948, which came into force in April 1949 and declared the state to be a republic. The External Relations Act was repealed, removing the remaining duties of the monarch, and Ireland formally withdrew from the British Commonwealth. The position of the king in the Irish state was finally and formally ended by the Oireachtas with the repeal of the Crown of Ireland Act 1542 by the Statute Law Revision (Pre Union Irish Statutes) Act 1962. According to Desmond Oulton (owner of Clontarf Castle), his father John George Oulton had suggested to Éamon de Valera towards the end of the Irish Free State, that Ireland should have its own king again, as it was in the times of Gaelic Ireland. He suggested to him, a member of the O'Brien Clan, descended in the paternal line from Brian Boru, a previous High King of Ireland: the most senior representative at the time was Donough O'Brien, 16th Baron Inchiquin. but it was unclear whether the President of Ireland was Head of state of Ireland (1936 to 1949) or the king, George VI. The changes in the royal style in the 20th century took into account the emergence of independence for the dominions from the Imperial Parliament of the United Kingdom. The kings successively and their advisers and governments in the United Kingdom were fully aware that the republican intent of the representatives of the Irish Free State was in marked contrast to the intent of the governments of certain other dominions, such as Canada. and such differences were manifested in this period in the design and use of flags and other national symbols for the Irish Free State and other dominions.

Ирландияның ұсынылып отырған монархиясы

1906 жылы Патрик Пирс An Claidheamh Soluis газетінде жариялаған мақаласында 2006 жылғы Ирландияны «Ард Ри» немесе «Жоғарғы Король» басшылығымен тәуелсіз, ирланд тілінде сөйлейтін мемлекет ретінде көріп тұрды. 1916 жылы Дублиндегі Пасха көтерілісі кезінде Пирс пен Джозеф Планкетт сияқты кейбір республикашыл көшбасшылар тәуелсіз Ирландияның тағын Пруссияның принці Иоахимге беруді қарастырды. Олардың монархияны қолдауы болмаса да, Пирс пен Планкетт көтеріліс сәтті аяқталып, Германия Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңіске жетсе, тәуелсіз Ирландияның король ретінде неміс ханзадасы бар монархия болуын қалаған. Иоахимнің ағылшын тілін білмеуі де артықшылық ретінде қарастырылды, себебі ол ирланд тілін үйренуге және қолдануға көбірек бейімделуі мүмкін. Десмонд Фицджеральд өзінің естеліктерінде былай деп жазды: «Бұл бізге бірнеше артықшылықтар әкелер еді. Бұл ағылшын тілінен арылу қозғалысы мемлекет басшысынан басталып, төмен қарай жүреді дегенді білдіреді, себебі мемлекет басшысына ағылшын тілі жат болар еді. Ол табиғатынан өзінің достары ретінде ирландтықтар мен гэльдерге көбірек жүгінер еді, өйткені біздің елдегі ұлтшыл емес топтар өте қатал түрде германофобиялық екенін көрсетті. Алғашқы буын үшін, немесе біздің табиғи әлсіздігімізді ескере отырып, бізді үстем еуропалық державамен байланыстыратын басшы болуы тиімді болар еді, содан кейін біз жеке күшпен тұруға дайын болғанда немесе басшымыз жеке таңдауы бойынша бір державаға бет бұруы, еліміз үшін ең табиғи және пайдалы нәрсеге бағытталғаннан гөрі, сол кездегі басшы толығымен ирландтық болар еді». Эрнест Блайт 1915 жылғы қаңтарда Ирландиялық еріктілер жиналысында Планкетт пен Томас Макдонагтың осы идеяны қолдағанын есіне алады. Ешкім қарсылық білдірмеді, ал Балмер Хобсон қатысушылардың арасында болды. Блайт өзі бұл идеяны «өте тартымды» деп тапты. Синн Фейн 1905 жылы Артур Гриффит құрған, Англо-ирландтық екіұстамалық монархия құруға тырысқан австро-венгрлік келісімнен шабыт алған монархистік партия болды. Партияның 1917 жылғы Ард Фейс кезінде монархистер мен республикашылдар арасындағы даулар тәуелсіздікке қол жеткізгеннен кейін республика мен монархия мәселесі халықтық референдум арқылы шешілетіні туралы келісімге әкелді, егер Виндзор үйінің мүшесі патша бола алмаса. Нәтижесінде, Ирландия Республикасы Ирландияның Тәуелсіздік соғысы кезінде мемлекет басшысы болмады, Ағылшын-ирландтық келісім келіссөздеріне дейін Эмон де Валера өзінің мәртебесін Ирландия Республикасының Президентіне көтеріп, Георг V-ге тең мәртебеге ие болды. 1930 жылдары Фрэнсис Стюарт пен Осмонде Эсмонде сияқты мүшелері бар Ирландия монархисттік қоғамы деп аталатын ұйым Ирландия еркін мемлекетін құлатуды және О'Нилл әулетінің мүшесімен тәуелсіз Ирландия католик монархиясын құруды жоспарлады. Тетуанның 7-ші герцогы Хьюго О'Доннеллдің айтуынша, де Валера өзінің арғы атасы Хуан О'Доннеллмен бірге ирланд монархиясы туралы идеяны көтерген. Реймонд Моултон О'Брайен, өзін «Томмондтың ханзадасы» деп атаған және О'Брайен басқарған Біріккен христиан ұлттық партиясы О'Брайен патша ретінде монархияны қалпына келтіргісі келді.

In 1906, Patrick Pearse, writing in the newspaper An Claidheamh Soluis, envisioned the Ireland of 2006 as an independent Irish speaking kingdom with an "Ard Rí" or "High King" as head of state. During the Easter Rising in Dublin in 1916, some Republican leaders, including Pearse and Joseph Plunkett, contemplated giving the throne of an independent Ireland to Prince Joachim of Prussia. While they were not in favour of a monarchy in itself, Pearse and Plunkett thought that if the uprising were successful and Germany won the First World War, they would insist on an independent Ireland being a monarchy with a German prince as king, in the same way as Romania and Bulgaria. The fact that Joachim did not speak English was also considered an advantage, as he might be more disposed to learning and promoting the use of the Irish language. In his memoirs, Desmond FitzGerald wrote:
That would have certain advantages for us. It would mean that a movement for de anglicisation would flow from the head of the state downwards, for what was English would be foreign to the head of the state. He would naturally turn to those who were more Irish and Gaelic, as to his friends, for the non nationalist element in our country had shown themselves to be so bitterly anti German For the first generation or so it would be an advantage, in view of our natural weakness, to have a ruler who linked us with a dominant European power, and thereafter, when we were better prepared to stand alone, or when it might be undesirable that our ruler should turn by personal choice to one power rather than be guided by what was most natural and beneficial for our country, the ruler of that time would have become completely Irish. Ernest Blythe recalls that in January 1915 he heard Plunkett and Thomas MacDonagh express support for the idea at an Irish Volunteers meeting. No objections were made by anyone and Bulmer Hobson was among the attendees. Blythe himself said he found the idea "immensely attractive". Sinn Féin was established in 1905 by Arthur Griffith as a monarchist party inspired by the Austro Hungarian Compromise which sought to create an Anglo Irish dual monarchy. During the party's 1917 Ard Fheis, disputes between monarchists and republicans resulted in an agreement that the question of a republic versus a monarchy would be settled by public referendum after independence was achieved provided that no member of the House of Windsor could become king. As a result, the Irish Republic had no head of state during the Irish War of Independence until the Anglo Irish Treaty negotiations when Éamon de Valera raised his status to President of the Irish Republic in order to grant himself equal status to George V.

In the 1930s, an organisation known as the Irish Monarchist Society, whose members included Francis Stuart and Osmonde Esmonde, plotted to overthrow the Irish Free State and establish an independent Irish Catholic monarchy under a member of the O'Neill dynasty. According to Hugo O'Donnell, 7th Duke of Tetuan, de Valera raised the idea of an Irish monarchy with his great grandfather Juan O'Donnell. Raymond Moulton O'Brien, the self styled "Prince of Thomond", and the United Christian Nationalist Party, of which O'Brien was the leader, wanted to reestablish the monarchy with O'Brien as king.