HMS Tiger: Ұлыбритания Әскери-теңіз күштерінің шайқас крейсері

Кіріспе

Корольдік әскери-теңіз флотының шайқас крейсері

HMS Tiger – 1910 жылдары Корольдік әскери-теңіз флоты үшін салынған шайқас крейсері. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде бұл кеме британдық шайқас крейсерлерінің ең көп броньдысы болды, бірақ ол әлі қызметке дайын емес еді. Кеме соғыстың барлық кезеңінде 1-ші шайқас крейсерлік эскадрильяға (1-ші BCS) бекітілді және 1915 жылдың басында Доггер Банкі шайқасына қатысты, бірақ ол әлі де сынақтан өтіп, тиісті нәтижелерді көрсетпеді. Tiger 1916 жылы Ютландия шайқасына да қатысты, онда неміс снарядтарының көптеген тиюіне қарамастан, жеңіл ғана зақымдалды. 1917 жылы Хелиголанд шығанағындағы екінші шайқаста алыстан жақтау көрсеткеннен басқа, ол соғыстың қалған уақытын Солтүстік теңізде ешқандай оқиғасыз патрульдеуде өткізді. Кеме 1922 жылы Вашингтон теңіз келісімінің тоннаж шектері күшіне енгеннен кейін Корольдік флотта сақталған ең көне шайқас крейсері болды. 1924 жылы ол артиллериялық оқу кемесіне айналды, ал 1929 жылы флагманы ұзақ жөндеуден өткен кезде Шайқас крейсерлік эскадрильяға қосылды. 1931 жылы Hood қызметке оралғаннан кейін, Tiger 1930 жылғы Лондон теңіз келісімінің шарттарына сәйкес 1932 жылы металл тескісіне сатылды. Британдық әскери тарихшы Джон Киган "Адмиралтейство бағасы" кітабында оны "сол кездегі, және мүсіңкі, ең әдемі соғыс кемесі" деп сипаттады.

Дизайн және сипаттама

Тигр 1911–12 жылдарғы әскери-теңіз бағдарламасы бойынша рұқсат етілген жалғыз соғыс крейсері болды. Теңіз тарихшысы Зигфрид Брейердің сөзіне сәйкес, 1912–13 жылдарғы бағдарламада «Леопард» атты бауырлас кеме қарастырылып, 1914 жылға дейін топтың алтыншы мүшесі ретінде кейінге шегерілді, бірақ 1914 жылға дейін кез келген теңіздік бағалауда қосымша соғыс крейсері қарастырылғаны туралы жазбалар жоқ. «Тигрдің» жалпы ұзындығы 704 фут (215 м), ені 90 фут (27 м) және толық жүктемеде орташа сусыруы 32 фут (10 м) құрады. Ол әдетте және толық жүктемеде сусырады. «Тигр» алдыңғы соғыс крейсерінен 1 метр ұзын және 1 метр енді болғанымен, ескі кемеден шамамен көбірек сусырды. Оның метацентрлік биіктігі толық жүктемеде 6,1 фут (2 м) болды. 1914 жылдың қыркүйегінде экипажы 1112 офицер мен сарбаздан тұрды; 1918 жылдың сәуірінде олардың саны 1459-ға жетті. Оның үш пернелі винттерінің диаметрі 13 фут (4 м) болды. Турбиналар бес қазандық бөлімде орналасқан 39 Babcock & Wilcox су түтік қазандықтарымен жұмыс істеді, жұмыс қысымы болды. Турбиналар жалпы және форсаждалғанда ең жоғары қуатты өндіруге арналған, бірақ теңіз сынақтары кезінде тек қуатқа қол жеткізілді, бірақ ол жобаланған максималды жылдамдығын бір түйінден асып түсті. Кеменің отын қоймасы отын майынан және көмірден тұратын, бұл Queen Mary-дің жалпы отын мөлшерінен әлдеқайда көп. «Тигрдің» күніне отын тұтынуы күніне болса, максималды жүріс қашықтығына жетер еді. «Queen Mary» үшін бұл көрсеткіш шамамен болды. Төрт тұрақты ток электр динамосы, жалпы сыйымдылығы 220 вольтты жалпы сақиналық желіге қуат берді.

Қару-жарақ

Tiger кемесінде 45 калибрлі BL 13,5 дюймдік Mk V екі қабатты гидравликалық қуатпен басқарылатын төрт мұнараға сегіз зеңбірек орнатылған, олар алдыңғы жағынан артқы жағына қарай "A", "B", "Q" және "X" деп белгіленген. Зеңбіректер -5° бұрылысқа дейін түсіріліп, +20° бұрылысқа дейін көтерілуі мүмкін, бірақ мұнараларды басқаратын директорлар 1916 жылғы мамырдағы Ютландия шайқасы алдында толық көтерілуге мүмкіндік беру үшін орнатылған суперелевациялық призмаларға дейін 15° 21' шегінде болды. Олар оқтарды бастапқы жылдамдықпен атып шығарды; 20° бұрылыста, бұл ең көп қашықтықты қамтамасыз етті. Бұл зеңбіректердің ату жылдамдығы минутына шамамен 2 оқ болды. Кеме соғыс кезінде әр зеңбірекке 130 данадан барлығы 1040 оқ тасымалдады. Оларға әр зеңбірекке 120 оқтан берілді. Mk I әуеге қарсы зеңбіректер жоғары бұрышты Mark II тіректеріне орнатылған. Бастапқыда Tiger бір зеңбірекке 300 оқ тасымалдады, бірақ соғыс барысында бұл көрсеткіш 150 оққа дейін төмендетілді. Төрт суасты торпеда түтігі кеменің бортына орнатылған, бір жұп сол және оң жақта "A" зеңбірегінің алдында және "X" зеңбірегінің артында орналасқан.

Өртке қарсы бақылау

"Тайгердің" негізгі қарулары екі отты басқару директорынан басқарылды. Бірінші директор алдыңғы мачтаның алдыңғы бөлігінде, екіншісі торпеда басқару мұнарасының артқы құрылымында орналастырылған. Зәрлі мұнарадағы Mark VII* Dumaresq нысананы бақылап, бір тарату стансасына бағыт беру деректерін жіберді, ал екінші станция кеменің қосымша қарулары үшін пайдаланылды. Бірақ 1915 жылға дейін осы қаруларға арналған екі отты басқару директоры орнатылмады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары отты басқару технологиясы қарқынды дамыды, ал директорлық атыс жүйесін әзірлеу маңызды жетістік болды. Бұл кемеде биік орналасқан отты басқару директорынан тұратын жүйе болды, ол электрлік түрде мұнараларға көтерілу және бағыт беру бұрыштарын көрсеткіштер арқылы жіберіп тұрды, ал мұнара экипажы осы көрсеткіштерге сәйкес келуі керек еді. Директор қабатты қаруды электрлік иінтік арқылы бір мезгілде атып, оқтардың жарылуын анықтауға көмектесті және оқтардың таралуына әсер ететін тербелісті азайтты. Соғыс кезінде "Тайгердің" қашықтық өлшегіштерінің саны мен өлшемі артты. Соғыс аяқталған кезде "А" және "Q" мұнараларында 25 футтық (8 м) қашықтық өлшегіштер, ал "X" мұнарасында, бақылау мұнарасының үстіндегі зәрлі қақпақ (оған қаруды басқару мұнарасы да делінеді) және торпеда басқару мұнарасында 15 футтық (5 м) аспаптар орнатылды. Алдыңғы бөлікте 12 футтық (4 м) қашықтық өлшегіш, ал "Б" мұнарасында, қаруды басқару мұнарасында және компас платформасының үстінде үш 9 футтық (3 м) аспап орнатылды. Әуе шабуылына қарсы қаруларды пайдалану үшін алдыңғы бөліктің шатырының үстінде 6 футтық (2 м) биік қашықтық өлшегіш орнатылды.

Қару-жарақ

Тигрдің бронь қорғанысы Мэри патшайымның қорғанысына ұқсас болды; оның Крупп цементтелген броньдан жасалған су желісі белдеуі кеменің орта тұсында қалыңдығы өлшенді. Ол кеменің ұштарына қарай төрт дюймге дейін жұқарады, бірақ кеменің мұрты мен корпусына жетпейді. Негізгі белдеудің су сызығынан төменгі тереңдігі азайтылды, бірақ 3 дюймдік броньдан 3 фут (1 метр) биіктігіндегі жақтау қосылды, ол «А» барбеттің алғы жағынан «Б» барбеттің артқы жағына дейін созылды. Бұл Викерс құрастырған жапондық крейсер «Конго» конструкциясы негізінде жасалған, және «Тигрдің» дизайнына осы кемеден келген жалғыз ықпал. refn|Паркс оның жалпы орналасуын «Конго» дизайнының ықпалымен байланыстырды, бірақ сақталған құжаттарда мұндай дәлел жоқ. Оқ мұнараларының алдыңғы және бүйірлік қабырғалары 9 дюймдік, ал төбелері қалың болды. Барбеттер цитадельдің үстінде броньмен қорғалды, қалыңдығы үш-төрт дюймға дейін жұқарады. Басты басқару мұнарасының төбесі мен қабырғалары үш дюйм қалыңдықпен жасалған. Байланыс түтігінің қабырғасы үш-төрт дюйм қалыңдықпен жасалған. Артқы басқару мұнарасының қабырғасы 6 дюйм, ал төбесі 3 дюймдік құйма болаттан жасалған. Жоғары тартылатын болаттан жасалған торпедалық бөлімдер журналдар мен оқ-дәрі бөлмелерінің қасына орнатылды, қалыңдығы белгілі болды. Құны 2,593,100 фунт стерлингті құрады, қару-жарақпен қоса. Кеме 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда әлі де құрылыс кезеңінде болды. 1914 жылдың 3 тамызында капитан Генри Пелли аяқталмаған кемеге командир болып тағайындалды. Бити сол кезде Пеллиді «өте тартымды адам және, қазіргі уақытта одан да маңыздысы, өте тиімді офицер» деп сипаттады. «Тигр» 3 қазанда 1-ші крейсерлік эскадрильяға (1-ші БКС) кірістірілді. Бити «Тигрді» Бірінші теңіз лорды, Килверстоун флотының адмиралы лорд Фишерге «әлі шайқасуға дайын емес» деп сипаттады. Оның төрт динамосының үшеуі белгісіз мерзімге істен шығып қалды, ал ауа райының нашарлауы оның жаттығуларына кедергі келтіруде, бұл жылдың осы уақытында бірнеше аптаға созылуы мүмкін, және қазіргі уақытта ол дайын емес және тиімді емес».

Tigers armour protection was similar to that of Queen Mary; her waterline belt of Krupp cemented armour measured thick amidships. It thinned to four inches towards the ship's ends, but did not reach either the bow or the stern. The depth of the main belt below the waterline was reduced from , although a strake of three inch armour 3 feet (1 m) tall was added below the main belt that stretched from the front of 'A' barbette to the rear of 'B' barbette. It was based on that used on the Vickers built Japanese battlecruiser Japanese battleship Kongo, the only design influence on Tiger that can be attributed to that ship. refn|Parkes attributed her general layout to the influence of the Kongo design, but there is no evidence of that in the surviving documentation. The gun turrets had 9 inch front and sides while their roofs were thick. The barbettes were protected above the citadel by of armour, thinning to three to four inches inside the citadel. The main conning tower had a three inch roof and sides thick. The walls of the communication tube were three to four inches thick. The aft conning tower had 6 inch walls and a 3 inch cast steel roof. High tensile steel torpedo bulkheads thick were fitted abreast the magazines and shell rooms. at the cost of £2,593,100, including armament. The ship was still under construction when the First World War broke out in August 1914. On 3 August 1914, Captain Henry Pelly was appointed to command the incomplete ship. Beatty described Pelly at the time as "a very charming person and, what is more important just now, a very efficient officer". Tiger was commissioned for the 1st Battlecruiser Squadron (1st BCS) on 3 October. Beatty described Tiger to the First Sea Lord, Admiral of the Fleet Lord Fisher of Kilverstone, as "not yet fit to fight. Three out of her four dynamoes are out of action for an indefinite period, and her training is impeded by bad weather, which might continue for many weeks at this time of year, and at present is quite unprepared and inefficient."

Доггер жағалауы шайқасы

On 23 January 1915, a force of German battlecruisers under the command of Admiral Franz von Hipper sortied to clear the Dogger Bank of any British fishing boats or small craft that might be there to collect intelligence on German movements. However, the British were reading their coded messages and sailed to intercept them with a larger force of British battlecruisers under the command of Admiral Beatty. Contact was initiated at 07:20 on the 24th, when the British light cruiser spotted the German light cruiser By 07:35, the Germans had spotted Beatty's force and Hipper ordered a turn to the south at , believing this would suffice if the ships he saw to his north west were British battleships and that he could always increase speed to 's maximum speed of if they were British battlecruisers. Beatty ordered his battlecruisers to make all practicable speed to catch the Germans before they could escape. The leading ships, , and Tiger, were doing in pursuit and Lion opened fire at 08:52 at a range of The other ships followed a few minutes later but, hampered by the extreme range and decreasing visibility, they did not score their first hit on Blücher until 09:09. The German battlecruisers opened fire themselves a few minutes later at 09:11, at a range of , and concentrated their fire on Lion. At 09:35, Beatty signalled "Engage the corresponding ships in the enemy's line", but Captain Pelly, believing that was already engaging Blücher, fired at , as did Lion, which left free to continue attacking Lion without risk. In the meantime, Blücher had been heavily damaged by fire from all the other battlecruisers; her speed had dropped to and her steering gear had been jammed. Beatty ordered Indomitable to attack her at 10:48. Six minutes later, Beatty spotted what he thought was a submarine periscope on the starboard bow and ordered an immediate 90° turn to port to avoid the submarine, although he failed to hoist the "Submarine Warning" flag because most of Lions signal halyards had been shot away. Shortly afterward, Lion lost her remaining dynamo to the rising water which knocked out all remaining light and power. He ordered "Course north east" at 11:02 to bring his ships back to their pursuit of Hipper. He also hoisted "Attack the rear of the enemy" on the other halyard, although there was no connection between the two signals. Rear Admiral Sir Gordon Moore, temporarily commanding in , thought that the signals meant for him to attack Blücher, which was about to the north east, which he did, turning away from Hipper's main body. Beatty tried to correct the mistake, but he was so far behind the leading battlecruisers that his signals could not be read amidst the smoke and haze. He transferred his flag to the destroyer at 11:50 and set off in pursuit of his battlecruisers. He caught up to them shortly before Blücher sank and boarded Princess Royal at 12:20. He ordered the pursuit of the German battlecruisers to be resumed, but rescinded the order when it became clear that too much time had been wasted sinking Blücher and Hipper's ships would be able to reach German waters before the British could catch them. Lion was headed home at when the rest of the battlecruisers caught up with her around 12:45. During the action, Tiger was hit by six German shells, the most significant of which was a shell that burst on the roof of 'Q' turret. Although most of the shell was deflected overboard, fragments penetrated the roof, damaged the left gun's breech mechanism and jammed the training gear, knocking the turret out of action. Ten men were killed during the battle and 11 wounded. Tigers repairs were completed on 8 February. Like the rest of the battlecruisers, Tigers own gunnery was rapid, but inaccurate, and she achieved only two hits out of 355 shells fired, scoring one hit each on Seydlitz and Her performance was noted and commented upon by the senior leadership of the Royal Navy: Lord Fisher criticised Pelly's performance, calling him a "poltroon" and adding "The Tigers gunnery seems to have been villainously bad on January 24, yet she seems to have had a lot of practice." In a memorandum of 11 February 1915, Beatty explained to Pelly where the latter had misconstrued the standing orders, going through Tigers part in the battle blow by blow and comparing it to that of other ships. His final paragraph was conciliatory however: "In making these remarks I have no wish to express censure in any form. I realise that a newly commissioned ship in her first action has many difficulties to contend with, and I am quite ready to make the fullest allowance for them. My chief aim is to ensure that our next action shall be a complete success." The ship was given a refit in December 1915. This was later characterised as the "Run to the South" as Beatty changed course to steer east southeast at 15:45, now paralleling Hipper's course less than away. The Germans opened fire first at 15:48, followed by the British. The British ships were still in the process of making their turn as only the two leading ships, Lion and Princess Royal, had steadied on their course when the Germans opened fire. The 1st BCS was echeloned to the right with Tiger in the rear and the furthest to the west, closest to the Germans. Tiger missed Beatty's fire distribution order, as had Queen Mary, and Tiger engaged Moltke, instead of Seydlitz as Beatty intended. The German fire was accurate from the start, with Tiger hit six times by Moltke within the first seven minutes; although two of these hits temporarily disabled both 'Q' and 'X' turrets, she was not seriously damaged. By 15:54, the range was down to ; Beatty ordered a course change two points to starboard to open up the range at 15:57. Around 16:00, was hit around the rear turret by two or three shells from She fell out of formation to starboard and started sinking toward the stern and listing to port. Her magazines exploded at 16:03 after more hits destroying the ship with the loss of all hands but three. The range gradually increased until the distance between the British and German ships was too great for accurate fire, so Beatty altered course four points to port between 16:12 and 16:15 to close the range. By 16:25, the range was down to and Beatty turned two points to starboard to open the range again. Around this time, Queen Mary was hit multiple times in quick succession and her forward magazines exploded. Tiger, following in Queen Marys wake at a distance of only , had to put her helm hard a starboard to avoid colliding with the wreckage. At 16:30, the light cruiser , scouting in front of Beatty's ships, spotted the lead elements of the High Seas Fleet coming north at top speed. Three minutes later, she sighted the topmasts of Vice Admiral Reinhard Scheer's battleships, but did not report this for another five minutes. Beatty continued south for another two minutes to confirm the sighting before ordering his force to turn north. By this time, Tiger had been hit a total of 17 times, all but one fired by Moltke, but she remained fit to fight. The German battlecruisers made their own turn north in pursuit, but Beatty's ships maintained full speed, and gradually moved out of range. The British battlecruisers turned north, then north east, to try to rendezvous with the main body of the Grand Fleet, and at 17:40 opened fire again on their German counterparts. The setting sun blinded the German gunners and they could not make out the British ships and turned away to the north east at 17:47. Beatty gradually turned toward the east so his ships could cover the Grand Fleet as it deployed into battle formation, but he mistimed his manoeuvre and forced the leading British division further from the Germans. By 18:35, Beatty was following the 3rd BCS as they were leading the Grand Fleet east southeast, and continuing to engage Hipper's battlecruisers to their south west. A few minutes earlier, Scheer had ordered a simultaneous 180° starboard turn, and Beatty lost sight of them in the haze. At 18:44, Beatty turned his ships south east, then south southeast four minutes later, to find Hipper's force. He then ordered the two surviving ships of the 3rd BCS to take position astern of New Zealand, while slowing to and altering course to the south to stay close to the Grand Fleet. At this moment, Lions gyrocompass failed, and she—followed by the rest of the battlecruisers—made a complete circle before her steering was brought back under control. At 18:55, Scheer ordered another 180° turn, which put the German ships on a converging course again with the Grand Fleet. However, the British had altered course to the south, allowing the Grand Fleet to cross Scheer's "T" and inflict damage on the leading German ships. Scheer ordered yet another 180° turn at 19:13, and successfully extricated the High Seas Fleet from the trap his manoeuvring caused. The British lost sight of the Germans until spotted smoke to the west northwest at 20:05, then identified and engaged several German torpedo boats. On hearing the sound of gunfire, Beatty ordered his ships west, and spotted the German battlecruisers only away. Inflexible opened fire at 20:20, followed almost immediately by the rest of the battlecruisers. Shortly after 8:30, the pre dreadnought battleships of Rear Admiral Franz Mauve's II Battle Squadron were spotted. The British battlecruisers and German pre dreadnoughts exchanged fire; the Germans fired only a few times before turning away to the west because of poor visibility and the more accurate British gunnery, and disappeared into the mist around 20:40. Beatty's battlecruisers sailed south southeast, ahead of both the Grand Fleet and the High Seas Fleet, until the order to reverse course for home was given at 02:55. Tiger and the rest of the battlecruisers reached Rosyth Dockyard in Scotland on the morning of 2 June. Docked the next day for repairs which took until 1 July, she was the first of the "Splendid Cats" to be repaired. Tiger was hit a total of 18 times during the battle, mostly by shells fired by Moltke, suffering 24 men killed and 46 wounded. The battlecruiser fired 303 shells from her main guns during the battle and is credited with one hit on Moltke and two on Von der Tann. The ship also fired 136 rounds from her 6 inch guns at the light cruiser and German destroyers. In the meantime, on the evening of 18 August the Grand Fleet put to sea in response to a message deciphered by Room 40 which indicated that the High Seas Fleet, less the II Squadron, would be leaving harbour that night. The German objective was to bombard Sunderland on the 19th, with extensive reconnaissance provided by airships and submarines. The Grand Fleet sailed with 29 dreadnought battleships and six battlecruisers, including Tiger. Throughout the 19th, Jellicoe and Scheer received conflicting intelligence, with the result that having reached its rendezvous in the North Sea, the Grand Fleet steered north in the erroneous belief it had entered a minefield before turning south again. Scheer steered south eastward pursuing a lone British battle squadron reported by an airship, which was in fact the Harwich Force under Commodore Tyrwhitt. Having realised their mistake, the Germans then steered for home. The only contact came in the evening when Tyrwhitt sighted the High Seas Fleet, but he was unable to achieve an advantageous attack position before dark, and broke off contact. Both the British and the German fleets returned home; the British had lost two cruisers to submarine attacks, and a German dreadnought had been damaged by a torpedo. The ship received a lengthy refit from 10 November 1916 to 29 January 1917 at Rosyth The same year saw her undergo a minor refit during which a flying off platform for a Sopwith Camel was mounted on 'Q' turret and a searchlight platform was added to her third funnel. She underwent a more extensive refit in 1918 which saw her topmast shifted to the top of the derrick stump and a more substantial observation platform added to the foremast. Some of her short rangefinders were replaced by longer ones as well. On 14 February 1924, Tiger was recommissioned and became a seagoing training ship, a role she served in throughout the 1920s. Her last major period of activity came in 1929, when went into dockyard hands for refit. While Hood was out of commission, Tiger returned to active service to keep the Royal Navy's three ship Battlecruiser Squadron (normally made up of Hood plus the smaller and ) up to strength. Although by the 1930s, Tiger was still in reasonable condition, the decision was taken to discard her following the London Naval Conference 1930 as part of an overall reduction in world battleship fleets. Under the command of Captain Kenneth Dewar in 1928 to 1929, her final commander was Arthur Bedford, and she remained in service with the fleet until Hood came out of refit in early 1931, at which time she was taken out of commission in accordance with the terms of the London Naval Treaty. Tiger took the cheers of the Atlantic Fleet on 30 March 1931 at Devonport. She paid off on 15 May 1931 at Rosyth, before being sold to Thos. W. Ward of Inverkeithing for breaking up in February 1932.