Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз композиторы
French composer
Карпентрас (сонымен қатар Эльзеар Жене, Элизиари Женети) (шамамен 1470 – 14 маусым 1548) – Ренессанс дәуірінің француз композиторы. Ол өмір бойы атақты болды, әсіресе ол жасаған "Ақтаулар" (Lamentations) шығармалары 16 ғасыр бойы Папалық хор репертуарында сақталғаны үшін ерекше көзге түсті. Сонымен қатар, ол 14 ғасырдың соңындағы ars subtilior дәуірінен бері Авиньонның ең белгілі музыканты болды деуге болады.
Carpentras (also Elzéar Genet, Eliziari Geneti) (ca. 1470 – June 14, 1548) was a French composer of the Renaissance. He was famous during his lifetime, and was especially notable for his settings of the Lamentations which remained in the repertory of the Papal Choir throughout the 16th century. In addition, he was probably the most prominent Avignon musician since the time of the ars subtilior at the end of the 14th century.
Өмір
Ол Карпентрас қаласында дүниеге келген, бірақ оның ерте өмірі туралы ештеңе белгісіз. 1505 жылға дейін ол діни шен алған, себебі сол жылы Авиньон капелласында жұмысқа орналасқанда оны "клерикус" деп атаған. Өмірінің көп бөлігін ол Авиньон мен Римде кезекпен өткізді. Ол Авиньон епископы Джулиано делла Роверемен таныс болғанға ұқсайды, өйткені епископ Папа Юлий II болғанда Карпентрас онымен бірге Римге келді, онда ол папалық капеллада әнші болды; 1508 жылы ол әншілер тізіміне енген. Бірақ бірнеше жылдан кейін ол капелланы тастап, Франция королі Людовик XII сарайында жұмыс істеді, бірақ оның сол кездегі өмірі туралы көп мәлімет жоқ; ол көптеген әлемдік музыка шығармаларын жазғаны белгілі, олардың кейбіреулері өте беймүдде болған, сондықтан ол 1513 жылы Римге оралғанда оларды жазуды тоқтатуға уәде берді. 1514 жылы ол папалық капелланың шебері болды, енді Медичи әулетінен шыққан Папа Лео X-тың басшылығымен, ол музыка мен өнердің ынталы қолдаушысы болған. 1521 жылы Лео X қайтыс болғанда, Карпентрас Римнен Авиньонға қашып кетті; жаңа Папа Адриан VI музыкаға қызығушылық танытпады, тіпті оған жаулық қатысты, сондықтан көптеген музыканттар оған "аяқтан алғыс айтты". 1523 жылы Адриан VI қайтыс болғанда, жаңа Папа Климент VII өнерді жақсы қолдады, Карпентрас Римге қайтып келді. Ол келген соң өзінің музыкасының бұрынғыдан әлі де орындалып жатқанын, бірақ оның өңделген нұсқаларын көргенде таң қалды; соның салдарынан ол өзінің кейбір шығармаларын, мысалы, Еремияның аңырауларының суреттегі нұсқасын мұқият көшіріп, осы жинақты Климент VII-ге "шынайы" немесе "түзетілген" нұсқа ретінде ұсынды. Бірақ ол Римде ұзақ қалмады, екі жылдан кейін Авиньонға, бұл жолы мәңгілікке кетті. 1526 жылы ол құлақтағы шуға шалдықты, бұл оны қорқытқан жағдай, ол оны басында үнемі сызылатын дыбыс ретінде сипаттады. Осы кезде ол кәсіби музыкалық қызметтен бас тартып, барлық қасиетті музыкасын жариялауға бел буды, бұл зор еңбек болды және музыка тарихындағы осындай алғашқы әрекет. Жариялау қиын болды; баспагерлердің бірі ноталарды таяқшалармен дұрыс теңдестіре алмады, соның салдарынан бүкіл процесс бір кезде төрелікке дейін жетті: алайда, ақырында 1530-шы жылдардың ортасында ол өзінің музыкасының төрт үлкен жинағын шығара алды. Екі томды ол Папа Климент VII-ге, ал қалған екеуін кардинал Ипполито де Медичиге арнады. Өмірінің соңғы жиырма жылында ол Авиньонда бірнеше шіркеулік лауазымдарды атқарған сияқты, соның ішінде Сент-Агриколь декандығын, ол 1548 жылы сол қалада қайтыс болды.
He was born in the town of Carpentras, but nothing else is known about his early life. Sometime before 1505, he took ecclesiastical orders, since when he was hired in the Avignon chapel in that year he was called "clericus." He spent most of his life alternately in Avignon and Rome. Evidently he was acquainted with Avignon bishop Giuliano della Rovere, for when the bishop became Pope Julius II Carpentras went with him to Rome, where he sang in the papal chapel; he was listed in a roll of the singers there in 1508. However, after a few years he left the chapel to work at the court of Louis XII of France, though little is known about him at this time; clearly he was composing large quantities of secular music, some of it quite irreverent, for when he returned to Rome in 1513 he specifically promised to stop writing it. He became master of the papal chapel in 1514, now under the Medici Pope Leo X, who was an enthusiastic patron of music and the arts. When Leo X died in 1521, Carpentras fled Rome for Avignon; the new pope Adrian VI was uninterested in music, if not actively hostile, and many musicians gave him a "walking ovation." When Adrian VI died in 1523, the new pope, Clement VII, was again a fine patron of the arts, and Carpentras returned to Rome. While there he was surprised to discover his own music still being sung but in bastardized versions; as a result he carefully copied over some of his music, such as the pictured setting of the Lamentations of Jeremiah, and presented this collection to Clement VII as the "true" or "corrected" version. However, he did not stay in Rome, and after only two years he departed for Avignon, this time for good. In 1526 he became afflicted with tinnitus, a condition which terrified him, and which he described as a continuous hissing in his head. Apparently it was at this time that he withdrew from practical music making and instead decided to devote himself to publishing his entire output of sacred music, an immense undertaking, and the earliest recorded such attempt in music history. The publication was troublesome; one of the printers failed to align the notes to staves correctly, and the entire process ended in arbitration at one point: however eventually, in the mid 1530s, he was able to issue four large collections of his music. Two of the volumes he dedicated to Pope Clement VII, and the other two to Cardinal Ippolito de'Medici. He seems to have held several ecclesiastical positions in Avignon in the last two decades of his life, including the deanship of St. Agricole, and he died in that town in 1548.
Шығармалары
Карпентрас бірнеше месса, Магнификаттың көптеген үлгілері, псалмдарға қойылған музыка, әнұрандар, мотеттер және халық әндерін, сондай-ақ, өмірінде және 1587 жылға дейін ең танымал болған Арықтауларға (Жылап айтуларға) қойылған музыканы жазды. Контрреформация шіркеуі Палестринаға оларды ауыстыру тапсырыс бергенше, олар оның ең әйгілі туындысы болды. Стильдік тұрғыдан алғанда, оның музыкасы Жоскиннен кейінгі буынға тән, үздіксіз еліктеумен тығыз полифониялық. Карпентрас еліктеу орындарын гомофониялық бөлімдермен, әсіресе Арықтауларға қойылған музыкасында ауыстырады.
Carpentras composed several masses, numerous settings of the Magnificat, psalm settings, hymns, motets, and secular songs, as well as many settings of the Lamentations, which were his most famous work both during his lifetime and until 1587 when Palestrina was commissioned by the Counter Reformation church to replace them. Stylistically, his music is typical of the generation after Josquin, smoothly polyphonic with pervasive imitation. Carpentras alternates points of imitation with homophonic sections, especially in his settings of the Lamentations.
Анықтамалар және қосымша оқу
"Карпэнтрас" мақаласы, "The New Grove Dictionary of Music and Musicians" сөздігінде, ред. Стенли Сейди. 20 томдық. Лондон, Macmillan Publishers Ltd., 1980 ж. Говард Майер Браун, Ричард Шерр: "Карпэнтрас", Grove Music Online нұсқасы. L. Macy (қарастырылған 13 шілде 2005 ж.), (абоненттік қол жеткізу) Густав Риз, Ренессанс кезеңіндегі музыка. Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1954 ж. Гарольд Глисон және Уоррен Беккер, Орта ғасырлар мен Ренессанс дәуіріндегі музыка (Музыкалық әдебиеттер шолуы I сериясы). Блумингтон, Индиана. Frangipani Press, 1986 ж.
Article "Carpentras", in The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. Howard Mayer Brown, Richard Scherr: "Carpentras", Grove Music Online ed. L. Macy (Accessed July 13, 2005), (subscription access)
Gustave Reese, Music in the Renaissance. New York, W. W. Norton & Co., 1954. Harold Gleason and Warren Becker, Music in the Middle Ages and Renaissance (Music Literature Outlines Series I). Bloomington, Indiana. Frangipani Press, 1986.