Август Генрих Петерманн: Неміс картографының өмірі мен қызметі

Август Петтерманн (1822-1878) – неміс картографы. Эдинбург пен Лондон қалаларындағы картография тәжірибесі, Perthes жобалары туралы ақпарат. Картография тарихы.

40 мин оқу

100%

Дереккөз: August Heinrich Petermann — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Неміс картографы (1822–1878)

Август Генрих Петерманн (18 сәуір 1822 – 25 қыркүйек 1878) – неміс картографы.

Шотландия

Аугуст Петерман 1845-1854 жылдары Эдинбург пен Лондондағы картографиялық бизнесте жұмыс істеген жылдары коммерциялық білім алды. Әдетте, ол 1849 жылға дейін Бергхаустың мектебінде жұмыс істеуге міндетті болған еді, себебі бұл талап студенттердің келісімшарттарында көрсетілген. Оқуын аяқтағаннан кейін студенттер оқу ақысын төлеу үшін бес жыл жұмыс істеуі тиіс болды. 1842 жылы Александр Кит Джонстон (1804–1871) Пертпен бірнеше жобаны талқылау үшін Готаға келді. Бұл келіссөздер нәтижесінде Бергхаустың 4 картасын қамтитын «Жалпы географияның ұлттық атласы» жарық көрді. Бергхаус Англиядағы коммерциялық және ғылыми ортаның ғылыми карталарға дайын емес деп есептесе де, Джонстон «Physikalischer Atlas» атласын аударуды жалғастырды және Бергхаустан көмек сұрады. 1844 жылдың қазан айында фон Гумбольдттың ұсынған хаты арқасында Генрих «Генри» Ланге Джонстонға Эдинбургте осы мақсатта қосылды. Петерман Готада қалды және Бергхаустың мектебінің 2-курсында оқытушы болды. 1845 жылдың сәуір айында ол Лангеге еріп, Эдинбургтегі үйінде қонаққа шақырылды және оның таныстарымен танысты. Олар Грампиан таулары арқылы саяхат жасап, биіктікті өлшеу үшін барометрлерді қолдану және геологиялық және ботаникалық үлгілер жинау сияқты алған білімдерін тәжірибеде қолданды. Сонымен қатар, олар Джонстонның «Физикалық атласы» (физикалық география, геология, гидрология, метеорология және табиғат тарихының негізгі фактілерін көрнекті түрде бейнелейтін бірқатар түпнұсқа суреттер) және басқа да бірнеше картографиялық басылымдармен жұмыс істеді. Эдинбургте болған кезінде ол «The Royal Illustrated Atlas, Of Modern Geography» атласының 1-басылымы үшін бірнеше карталар салған баспагер Г. Х. Суонстонмен байланысқа түскен болуы мүмкін, аталған атлас 27 бөлімнен тұрады және 1854–1862 жылдары жарық көрген, ал шамамен 1872 жылы қайта басылған. Ол сондай-ақ Эдинбургте Джон Бартоломей кіші (1831–1893) кездескен болуы мүмкін, ол осы атласта көптеген карталар жасаған. Джон Бартоломей 1855 жылы Готада Петерманның шәкірті болды, бірақ 1856 жылы әкесінің фирмасына қайта шақырылды. Неміс картография мектебі өте дамыған еді және Бартоломейлердің төрт буыны неміс шеберлерінен білім алып, өз білімдерін кеңейтті. Джон Джорджтың ұлы Иан Лейпцигте (1907–1908) Освальд Винкельмен бірге оқыды. Оның немересі Джон Кристофер дәстүрді жалғастырып, 1960 жылы Берн мен Цюрихте швейцариялық картограф Эдуард Имхофтан білім алды, ал 1977 жылы оның ұлы Джон Эрик Имхофтың шәкірті Эрнст Шписстен білім алды. «Бартоломей түсті контурларды (немесе гипсометриялық реңктерді) әзірлеуімен ең жақсы танымал, бұл биіктіктерді түстелген түстер шкаласында көрсету жүйесі, жоғары биіктіктегі аймақтар қоңыр түстермен, ал төмен биіктіктегі аймақтар жасыл түстермен бейнеленеді. Ол өзінің түсті контурлау жүйесін алғаш рет 1878 жылғы Париж көрмесінде көрсетті; бастапқыда күмәнмен қаралса да, ол стандартты картографиялық практикаға айналды». Дегенмен, ол бұл идеяны Готада болған кезінде алған болуы мүмкін, өйткені түстер схемасын алғаш рет 1838 жылы Эмиль фон Сидоу (1812–1873) енгізген, ол пейзаждық ерекшеліктер үшін түстерді қолдану әдістемесін әзірлеген кезде, онда жасыл жазық жерлер үшін, ал қоңыр биік жерлер үшін қолданылған. Жоғары жерлерді бейнелейтін ақ түс кейінірек Герман Хаак (1872–1966) өзінің Пертс қабырға карталарында қолданған болуы мүмкін. Бірнеше карталар Петерман мен Бартоломейдің бірлескен жұмысы болды.

August Petermann gained commercial insight during his years in the cartography business in Edinburgh and London from 1845 to 1854. Normally he would have been obliged to work in Berghaus' school until 1849, as it was laid down in the contracts the students had to sign. These stated that the students had to work for five years after they finished their studies to pay for their tuition. In 1842, Alexander Keith Johnston (1804–1871) visited Gotha to discuss several projects with Perthes. These negotiations first resulted in the publication of the National Atlas of General Geography, which contained 4 maps by Berghaus. Though Berghaus deemed the commercial and scientific climate in England not ready for scientific maps Johnston persisted in wanting to publish a translation of the Physikalischer Atlas, on which he requested aid from Berghaus. With a letter of recommendation by von Humboldt in October 1844, Heinrich 'Henry' Lange joined Johnston in Edinburgh for this purpose. Petermann stayed behind in Gotha and became a teacher in the 2nd course of Berghaus' school. In April 1845, he followed Lange, who received him in his house in Edinburgh and acquainted him with the friends he had made. Together they went on a tour through the Grampians, applying what they had learned by using barometers for height measurements and taking geological and botanical samples. Meanwhile, they also worked on Johnston's Physical atlas (Physical geography, illustrating in a series of original designs, the elementary facts of geology, hydrology, meteorology and natural history etc.) and several other cartographic publications. During his time in Edinburgh, he may have come into contact with the publisher G. H. Swanston, for whom he constructed several maps for The Royal Illustrated Atlas, Of Modern Geography, 1st edition published in 27 parts 1854–62. and republished probably in 1872. He also may have met John Bartholomew Jr. (1831–1893) in Edinburgh, who created many maps in the same atlas. John Bartholomew became Petermann's student in Gotha in 1855 until he was recalled to his father's firm in 1856. The German school of cartography was pre eminent, and four generations of Bartholomews widened their knowledge by studying with the German masters. John George's son Ian studied in Leipzig (1907–08) with Oswald Winkel. His grandson John Christopher carried on the tradition, studying with Eduard Imhof, the great Swiss cartographer, in Berne and Zurich in 1960, and his son John Eric followed in 1977 with Imhof's pupil, Ernst Spiess. "Bartholomew is best known for the development of colour contouring (or hypsometric tints), the system of representing altitudes on a graduated colour scale, with areas of high altitude in shades of brown and areas of low altitude in shades of green. He first showcased his colour contouring system at the Paris Exhibition of 1878; although it initially met with skepticism, it went on to become standard cartographical practice". However, he might have picked up this idea during his time in Gotha as the colour scheme was first introduced by Emil von Sydow (1812–1873) in 1838 when he developed a color methodology for landscape features using hachures, where green was depicted for lowlands and brown used for highlands. The white for the higher reaches might later have been used by Hermann Haack (1872–1966) for his Perthes' wall maps. Several maps were co constructions of Petermann and Bartholomew.

Лондон

1847 жылы Петерман географиялық зерттеулерін жалғастыру және Германияға оралу ниетімен Лондонға көшіп барды. Бірақ көп ұзамай ол сол жерде кәсіби мансапқа ұмтылуға шешім қабылдады, себебі ол қоныс аударған орта оның болашағы үшін тиімді болып көрінді. Лондонда ол лондондық мерзімді басылымның (Athenaeum, әдебиет, ғылым және көркем өнер журналы. Лондон, 1828–1921) тілшісі болып жұмыс істеді, ал 1850 жылы өзінің жеке кәсіпорнын құрды: «Географиялық мекеме, гравировка, литографиялық және баспа кеңсесі», 9 Чаринг-Кросс мекенжайында. 1852 жылы жас Эрнст Георг Равенштейн (1834–1913) оның шәкірті болды, ал 1855 жылы британдық соғыс кеңсесінің топографиялық бөліміне қызметке кірісті. Петерманның фирмасы, басқалармен қатар, сипаттамалық мәтіні бар физикалық география атласын (1850, Томас Милнермен бірге) және Британ аралдарының физикалық-статистикалық карталарын жариялады, олар халықтың географиялық таралуын және ішкі су жүйесін көрсетті. Оның Корольдік географиялық қоғам журналындағы жарияланымдарының ішінде командир А. Бутаковтың 1848 және 1849 жылдардағы Арал теңізінің карталық зерттеулері болды. Ол сонымен қатар көптеген ғалымдармен, саясаткерлермен және зерттеушілермен өмір бойы байланыс орнатты, негізінен Лондонның Корольдік географиялық қоғамына (RGS) мүшелігі арқылы. 1847 жылы ол RGS мүшесі болды. 1850 жылы, 28 жасында, ол хатшының орынбасары болып сайланды. 1868 жылы ол RGS-нің беделді «Негіздеуші медалімен» марапатталды. Виктория патшайымы Роберт Бунсеннің ұсынысы бойынша оны «патшалық физикалық географы» етіп тағайындады. Карьерасының басында Петерман Джеймс Ричардсонның экспедициясына деген қамқорлығы мен араласуы арқылы географиялық зерттеулерді дамытуға ықылас білдірді. Британ үкіметі қолдаған бұл экспедицияның мақсаты – Орта Суданның билеушілерімен сауда шарты жасау еді. Карл Риттер мен Роберт Бунсен қолдаған Петерман британ үкіметінен Генрих Барт пен Адольф Овервегті Ричардсонның экспедициясына қосылуға рұқсат беруді өтінді, осылайша олар кездесетін географиялық және ғылыми аспектілерге көңіл бөлінетін болар еді. Zeitschrift für Allgemeine Erdkunde журналымен байланыста болғанда, ол олардың жетістіктерін осы журналда жариялады, ал Petermanns geographische Mitteilungen журналын іске қосып, осы жұмысты жалғастырды.

In 1847, Petermann moved to London with the intention of furthering his geographical studies and then returning to Germany. Soon, however, he decided to follow a professional career there as the environment he moved into seemed to be favorable for his prospects. In London, he worked as a reporter for a London periodical (Athenaeum, journal of literature, science and the fine arts. London, 1828–1921), and in 1850 founded his own establishment: The Geographical Establishment, Engraving, Lithographic and Printing Office, 9 Charing Cross. In 1852 the young Ernst Georg Ravenstein (1834–1913) was apprenticed to him before he went in 1855 into the service of the Topographical Department of the British War Office. Petermann's firm published, among other things, the Atlas of physical geography with descriptive letter press (1850, with Thomas Milner), and the Physical statistical maps of the British Isles, showing the geographical distribution of the population and inland hydrography. His productions for the Journal of the Royal Geographical Society included the map Survey of the Sea of Aral by commander A. Butakoff, 1848 & 1849. He also established lifelong relationships with many scientists, politicians and explorers, mainly through his membership of the Royal Geographical Society (RGS) of London. In 1847, he became a member of the RGS. When he was 28 in 1850 he was elected under Secretary. In 1868 he was awarded with the prestigious 'Founders medal' of the RGS. Queen Victoria, at the suggestion of Robert Bunsen, appointed him 'physical geographer royal'. Early in his career, Petermann already wanted to further the cause of geographical exploration as shown by his concern for and interference with James Richardson's expedition. The purpose of this expedition, which was supported by the British government, was to negotiate trade treaties with the rulers of the middle Sudan. Petermann, supported by Carl Ritter and Robert Bunsen, pleaded with the British government to let Heinrich Barth and Adolf Overweg join up with Richardson's expedition to assure that geographical and scientific aspects which they might encounter were taken care of. When still affiliated with the Zeitschrift für Allgemeine Erdkunde, he published their progress in this journal, and when he started Petermanns geographische Mitteilungen he followed this through.

Карталар мен ағылшын тіліндегі мақалалар

Ұлыбританияда ұзақ тұрғандықтан, ол британдық және неміс географиясының ең жақсы үлгілерімен танысты, сонымен қатар неміс және француз тілдерін мүптез болды, ал екеуін де білу Бергхаус мектебіне қабылданудың алғы шарты еді. Бұл оған әрі қадам басу үшін қажетті білімді жинақтауға көмектесті. Полярлық аймақтарды зерттеуге құштарлығы, мүмкін, Лондонда басталған, себебі көптеген полярлық саяхатшылар, әсіресе Франклин экспедициясының жоғалуынан кейін, өз жаңалықтарын Корольдік географиялық қоғамға ұсынды. 1848 жылдан бастап ол ағылшын тіліндегі басылымдарда келесі мақалалар мен карталарды жариялады:

Иорданның құлауы және Ұлыбританиядағы негізгі өзендер туралы. «Лондон Корольдік географиялық қоғамының журналы», 18 том, (1848), 89–104 беттер, 2 схема. Белсенді жанартаулардың таралуын және жер сілкінісі болған аймақтарды көрсететін әлемнің геологиялық картасы / Август Петерман жасаған; И. Доуэр гравюрасы, Пентонвилл, Лондон. Лондон: Orr and Comy., Amen Corner, Paternoster Row, [1849] басылымымен жарық көрген. Физикалық географияның атласы: Август Петерман, Ф.Р.Г.С. жасаған, Рев. Томас Милнер, М. А., Ф. Р. Г. С. түсіндірмесімен. Петерман мырзаның кестелік қорытындысы және т.б. «Лондон Корольдік географиялық қоғамының журналы», 20 том, (1850), 232–235 беттер. Астрономияның, физикалық және саяси географияның сипаттамалық атласы, Рев. Томас Милнер М. А., Ф. Р. Г. С. жасаған. Физикалық және саяси география карталары Август Петерман Ф. Р. Г. С. жасаған немесе мұқият тексеріліп, түзетілген. Лондон, Wm. S. Orr and co, ш. 1850 ж. Зоологиялық картада әлемдегі негізгі сүтқоректі жануарлардың (сүтқоректілер класы) таралуы көрсетілген. Лондон, Orr and Co., ш. 1850 ж. Перудегі Аракипа департаментіндегі Тарапака провинциясының 1827 жылы Wm. Боларт пен Гео. Смит бастаған, 1851 жылы У. Б. қосымшаларымен жүргізілген зерттеуі. «Лондон Корольдік географиялық қоғамының журналы», 21 том, 1851 жыл. Ричардсон, Барт және Овервег мырзалардан тұратын Африка миссиясының Орталық Африкаға ілгерілеуі. «Лондон Корольдік географиялық қоғамының журналы», 21 том, 1851 ж., 130–221 беттер, 2 карта. Арктикалық аймақтарда тағам ретінде қолданылатын жануарлардың таралуы туралы ескертулер. «Лондон Корольдік географиялық қоғамының журналы», 22 том, 1852 ж., 118–127 беттер. Сэр Джон Франклин, Шпицберген теңізі және Арктикалық аймақтардағы кит балық аулау. «Лондон Корольдік географиялық қоғамының журналы», 23 том, 1853 ж., 129–136 беттер, 2 карта. 1850 және 1853 жылдары Ричардсон, Барт, Овервег және Фогель мырзалар бастаған экспедицияның маршруттарын көрсететін Солтүстік Африканың бір бөлігінің картасы. Лондон, E. Stanford, 1854 жыл. Arrowsmith және Митчелл бойынша Австралия мен Жаңа Зеландия. Эдинбург; Лондон; Дублин: A. Fullarton & Co., [1858?]. (бірнеше басылым). 1828–1849 жылдар аралығындағы ағылшын Адмиралтействосының зерттеуіне сәйкес грек архипелагы, Август Петерман салған, Г. Х. Суонстон гравюралаған, Фуллертон шамамен 1860 жылы басып шығарған. Австралия мен Жаңа Зеландия. Эдинбург; Лондон: A. Fullarton & Co., [1872]. Перу Боливиялық таулы алқаптар; негізінен Пентланд, Париш, Фитцрой Мейен, Ароусмит және т.б. бойынша Август Петерман, Ф.Р.Г.С. жасаған, Г. Х. Суонстон гравюралаған. Карталар 2–4: Чили Адмиралтействолық зерттеулер бойынша, АҚШ эксп. Жазушысы: Дж. Бартоломей-күлкі. Ф.Р.Г.С. М. Герхард Ролфтың Марокко мен Туаттағы саяхаты, 1863–64. «Лондон Корольдік географиялық қоғамының мәжілістері», 9 том, № 2 (1864–1865), 79–80 беттер. Солтүстік полюске жоспарланған экспедиция туралы. «Лондон Корольдік географиялық қоғамының мәжілістері», 9 том, № 3 (1864–1865), 90–104 беттер. Сэр Родерик И. Мёрчисонға Солтүстік полярлық зерттеу туралы екінші хат. «Лондон Корольдік географиялық қоғамының мәжілістері», 9 том, № 4 (1864–1865), 114–125 беттер. Германияның солтүстік және орталық штаттары, Август Петерман, Ф.Р.Г.С. салған, Дж. Бартоломей гравюралаған, A. Fullarton & Co, Лондон және Эдинбург, ш. 1870 ж. Солтүстік поляр аймағын зерттеу туралы. «Лондон Корольдік географиялық қоғамының мәжілістері», 12 том, № 2 (1867–1868), 92–113 беттер. Британдық Гуаяна / сэр Роберт Шомбургктің суреті бойынша Август Петерман Ф. Р. Г. С. салған, Г. Х. Суонстон гравюралаған. A. Fullarton & Co. Лондон, Эдинбург және Дублин, 1872 жыл. Кавказ және Қырым, Қара және Каспий теңіздерінің солтүстік бөліктерімен, IX. (Қырыммен) Huot & Demidoff бойынша. Ж. Бартоломей салған және гравюралаған, Эдинбург. (Кавказ бойынша Проф. Доктор Карл Кох, Август Петерманның басқа көздерден қосымшаларымен, Ф. Р. Г. С. Г. Суонстон гравюралаған. A. Fullarton & Co. Лондон, Эдинбург және Дублин. 1872 жыл). Солтүстік Атлант мұхитындағы Дания аралдары. ХІІ. (Исландия бойынша) Тригонды зерттеу Гуннлаугссон салған, Август Петерман Ф. Р. Г. С. гравюралаған, Г. Х. Суонстон. 1872 жыл. Арктикалық аймақтарды зерттеу. «Лондон Корольдік географиялық қоғамының мәжілістері», 19 том, № 2 (1874–1875), 173–180 беттер. «Орталық Африканы зерттеудегі маңызды мәселелер». «Жаңа-Йорк Корольдік географиялық қоғамының журналы», 7 том, (1875), 324–328 беттер. Германия = Deutschland / Август Петерман жасаған; Peter & Galpin; И. Доуэр гравюралаған. Лондон, Ward & Lock. 1880 жыл. Оның «қазіргі» географиядағы қызығушылығының кеңдігі, Стилердің қол атласын жаңартумен байланысты болғандығы таңқалыс емес. Картографияның географиялық сипатын баса назарда ұстап, ол Риттердің саяси-тарихи мектебінің жақтауынан гөрі Гумбольдттың ізбасары екенін көрсетті. М. Линке және т.б. 1986 жылы былай жазды: «Петерманның жұмысы осы жылдары британдық картографияның жоғары стандарттарына үлес қосқандығына күмән жоқ». Т. У. Фримен атап өткендей, «1851 жылғы халық санағында Август Генрих Петерман Ұлыбританияда ұзақ тұрған кезінде (1845–54) Эдинбургтегі және кейінірек Лондондағы Джонстон карта фирмасы үшін жақсы карталар жасады, бірақ ол кеткеннен кейін стандарт төмендеді». 1852 және 1853 жылдары Петерман Ұлыбританиядағы холера туралы бірнеше карталар жариялады, карталардың кестелерден гөрі аурудың таралуын және құрбандық тығыздығын жақсы көрсететінін түсіндірді, бұл Генрих Бергхаус өзінің «Физикалық атласында», 2 том, 8 бөлім, № 2 (1847) көрсеткен үлгіні ұстанды. Кейін бұл мәселені Т. Джонстон «Табиғи құбылыстардың физикалық атласының» екінші басылымында (1856) жалғастырды. «Корольдік географиялық қоғамның журналындағы» (мәжілістердегі) карталарды JSTOR арқылы қарауға болады.

On the Fall of the Jordan, and of the Principal Rivers in the United Kingdom. In: Journal of the Royal Geographical Society of London, Vol. 18, (1848), pp. 89–104, 2 diagrams. Geological map of the world showing the distribution of active volcanoes and the regions visited by earthquakes / constructed by Augustus Petermann ; engraved by I. Dower, Pentonville, London. London : Published by Orr and Comy., Amen Corner, Paternoster Row, [1849]
The Atlas Of Physical Geography: Constructed By Augustus Petermann, F. R. G. S. With Descriptive Letter Press, Embracing A General View Of The Physical Phenomena Of The Globe. By The Rev. Thomas Milner, M. A., F. R. G. S.
Mr. Petermann's note, containing tabular summary, &c. In: Journal of the Royal Geographical Society of London, Vol. 20, (1850), pp. 232–235. A descriptive atlas of astronomy, and of physical and political geography, by the Rev. Thomas Milner M. A., F. R. G. S. , The maps of physical and political geography constructed, or carefully revised and corrected by August Petermann F. R. G. S., London, Wm. S. Orr and co, c. 1850
Zoological Map Showing the distribution of the principal mammiferous animals (class mammalia) over the globe. London, Orr and Co., c.1850
Survey of the Province of Tarapaca in the Department of Arequipa Peru commenced in 1827 by Wm. Bollaert and Geo. Smith with additions to 1851 by W. B. In: Journal of the Royal Geographical Society of London, Vol. 21, (1851). Progress of the African Mission, Consisting of Messrs. Richardson, Barth, and Overweg, to Central Africa. In: Journal of the Royal Geographical Society of London, Vol. 21, (1851), pp. 130–221, 2 maps. Notes on the Distribution of Animals Available as Food in the Arctic Regions. In: Journal of the Royal Geographical Society of London, Vol. 22, (1852), pp. 118–127. Sir John Franklin, the Sea of Spitzbergen, and Whale Fisheries in the Arctic Regions. In: Journal of the Royal Geographical Society of London, Vol. 23, (1853), pp. 129–136, 2 maps. Map of part of northern Africa showing the routes of the expedition under Messrs. Richardson, Barth, Overweg & Vogel in the years 1850 and 1853. London, E. Stanford, 1854. Australia and New Zealand according to Arrowsmith and Mitchell. Edinburgh ; London ; Dublin : A. Fullarton & Co., [1858?]. (several editions). The Grecian Archipelago according to the English Admiralty Survey 1828–1849, drawn by Augustus Petermann, engraved by G. H. Swanston, published by Fullerton circa 1860. Australia and New Zealand. Edinburgh ; London : A. Fullarton & Co., [1872]. Peru Bolivian Tablelands; Chiefly according to Pentland, Parish, Fitzroy Meyen, Arrowsmith &c. &c. Constructed by Augustus Petermann, F. R. G. S. Engraved by G. H. Swanston. Maps 2–4: Chile according to Admiralty Surveys, United States Expn. by J. Bartholomew Junr. F. R. G. S.
Journey of M. Gerhard Rohlfs Through Marocco and Tuat, 1863–64. In: Proceedings of the Royal Geographical Society of London, Vol. 9, No. 2 (1864–1865), pp. 79–80
On the Proposed Expedition to the North Pole. In: Proceedings of the Royal Geographical Society of London, Vol. 9, No. 3 (1864–1865), pp. 90–104. Second Letter to Sir Roderick I. Murchison, on the Subject of North Polar Exploration. In: Proceedings of the Royal Geographical Society of London, Vol. 9, No. 4 (1864–1865), pp. 114–125. The Northern and Central states of Germany, drawn by Augustus Petermann, F. R. G. S., engraved by J. Bartholomew, published by A. Fullarton & Co, London & Edinburgh, c. 1870. On the Exploration of the North Polar Region. In: Proceedings of the Royal Geographical Society of London, Vol. 12, No. 2 (1867–1868), pp. 92–113. British Guayana / according to Sir Robert Schomburgk drawn by Augustus Petermann F. R. G. S. Engraved by G. H. Swanston. A. Fullarton & Co. London, Edinburgh & Dublin, 1872. Caucausus & Crimea with the Northern Portions of the Black & Caspian Seas, IX. (with) Crimea according to Huot & Demidoff. Drawn & Engraved by J. Bartholomew, Edinburgh. (with) The Caucasus according to Profr. Dr. Karl Koch, with additions from other Sources by Augustus Petermann, F. R. G. S. Engraved by G. H. Swanston. A. Fullarton & Co. London, Edinburgh & Dublin. 1872. Danish Islands in the North Atlantic Ocean. XII. (with) Iceland according to the Trigon Survey of Gunnlaugsson drawn by Augustus Petermann F. R. G. S. Engraved by G. H. Swanston. 1872. Exploration of the Arctic Regions. In: Proceedings of the Royal Geographical Society of London, Vol. 19, No. 2 (1874–1875), pp. 173–180
"Important Points in Central African Explorations". In: Journal of the American Geographical Society of New York, Vol. 7, (1875), pp. 324–328. Germany = Deutschland / Constructed by Augustus Petermann ; Peter & Galpin ; engraved by I. Dower. London, Ward & Lock. 1880. It is no surprise to see that his sphere of interest in 'current' geography, was only sharpened when paired with his updating of Stieler's Hand Atlas. In stressing the geographic nature of cartography, he showed himself more a Humboldtian than a follower of Ritter's political historical school. M. Linke et al. wrote in 1986: "There seems to be no doubt that Petermann’s work contributed to the high standards of British cartography during these years". T. W. Freeman has noted that "Fine maps had been produced in the 1851 Census by August Heinrich Petermann during his long stay in Britain (1845–54) with the Johnston map firm in Edinburgh and later in London, but since his departure, the standard has declined ". In 1852 and 1853, Petermann published some maps on cholera in Britain, explaining that the map, better than tables, can show the progress and victim density of the disease, following the example set by Heinrich Berghaus in his Physikalischer Atlas, Band II, Abt. VIII, no. 2 (1847). These were later followed by Keith Johnston in the second edition of The physical atlas of natural phenomena (1856). Maps in the Journal (Proceedings) of the Royal Geographical Society can be viewed through JSTOR.

Журналды іске қосу

1850-ші жылдардың басында Петерманн Готтадағы екі баспагер Вильгельм және Бернхардт Пертестермен жеке және іскерлік қарым-қатынас жасады, ал 1853 жылдың маусымында ол Готтада қысқа уақыт болды. Қаржылық қиындықтар мен басқа да факторлар оны 1854 жылы Перттердің жұмыс ұсынысын қабылдауға итермеледі. Германиядағы карьерасының басында Петерманн Готтинген герцогының қолдауымен Готтинген университетінің бірінші профессоры (1854) және кейін құрметті докторы (1855) болып тағайындалды. Бернхардт Пертес оны өзінің географиялық институтын құруда маңызды рөл атқару мүмкіндігімен жұмысқа алды. Сонымен қатар, оның досы Генри Ланге де Пертеспен жұмыс істей бастады. Петерманға тең дәрежедегі қызметтен бас тартқаннан кейін Ланге Пертестен кетіп, Лейпцигтегі Брокхаусқа жұмысқа орналасты. Петерман Готский институтына келгенде, бастапқы жоспардың бірі Генрих Бергаус 1850 жылдан 1852 жылға дейін редакциялаған «Географиялық жылнаманы» қайта жаңғырту болды. Басқарушы Адольф Мюллердің (1820–1880) ұсынысы бойынша, оның орнына ай сайынғы «Justus Perthes Географиялық институтының география саласындағы маңызды жаңа зерттеулер туралы хабарламалары» (PGM) жариялану туралы шешім қабылданды. Бұл «керексіз» басылымдар түрінде шығарылды. Олардың Перт атластарының бірнешеуімен байланысы 1855 жылғы бірінші нөмірдің алғы сөзінде нақты түсіндірілді: «Біздің «Хабарламаларымыз» барлық ұқсас басылымдардан өзгеше болады, өйткені олар жаңа географиялық зерттеулердің нәтижелерін дәл орындалған және мұқият егжей-тегжейлі карталарда қорытындылап, графикалық түрде көрсетеді. Сондықтан біздің мерзімді басылымның әрбір саны бір немесе бірнеше карталық қосымшаларды қамтиды, олардың дизайны үздіксіз және оңай қол жетімді қосымшаны қамтамасыз етеді, әсіресе Штилердің қол атласының, Бергаус физикалық атласының және (Перт) институтының басқа карталық басылымдарының иелері үшін. Біз оқырмандарымызға жаңа маңызды жаңалықтарды мүмкіндігінше тез немесе бірден жеткізуге ерекше көңіл бөлеміз». Осы алғы сөзбен бірге ол «Хабарламалардың» негізгі назарын физикалық және биогеографияға, геологияға және басқа да табиғи құбылыстарға, ал этнографияға аздап аударды. Оның ең күшті жағы – карталар, өйткені олар географиялық зерттеулердің нәтижелерін ең жақсы көрсетеді деп есептелді. Оқырмандарға құштар, бірақ әлі толық ғылыми білімі жоқ заманда, бұл қызығушылық танытқан оқырмандардың барынша көп тобын тартудың ең жақсы жолы болды. Карталар Перт атластарының бірнешеуін толықтырды ғана емес, сонымен қатар жаңа тақырыптарды әзірлеу үшін платформа болды, осылайша картографияның тақырыптық аясын кеңейтті. Географиялық жылнамада жазған сөзінде ол карталарға ерекше мән бергенін былай деп білдірді: «Барлық географиялық зерттеулердің, барлаулардың және зерттеулердің түпкі нәтижесі және соңғы мақсаты – жер бетін бейнелеу: карта. Карта – географияның негізі. Карта бізге жер туралы білгенімізді ең жақсы, ең анық және ең дәл түрде көрсетеді. Қазіргі заманғы карта жер бетін тек көлденең орналасуын және барлық нүктелер мен жерлер арасындағы қашықтықты ғана өлшемей, сонымен қатар теңіз деңгейінен ең биік шыңдарға дейінгі тік ауытқуларды анық ажырата алатын етіп бейнелеуі керек». Петерманн журналдың алғашқы жылдарында көптеген карталарды салуға жауапты болды. Оның күшті жағы – барлық дереккөздерді талдау және бағалау. Сондықтан көптеген атаулардағы «Originalkarte» (түпнұсқа карта) деген белгі лайықты деп айтуға болады, өйткені зерттеушілердің немесе басқа да сарапшылардың сызбаларын көшіруге асыққандар аз болды. Герман географтары, мысалы, Герман Вагнер (1840–1929) басқа географиялық журналдарда картографтар бағалаудың орнына зерттеушілердің карталарын көшіргенін мәлімдеді. Мүмкіндігінше, соңғы зерттеулер туралы есептерге негізделген карталар әрқашан бұрынғы экспедициялардың карталарымен толықтырылды. Ол дереккөздерден қорытынды жасауға немесе экстраполяциялауға ұнамады, өйткені бұл дәл емес өлшемдерге әкелуі мүмкін, сондықтан оның көптеген карталарында үлкен бос орындар көрсетілген. Оның бұл тұрғыда қаншалықты дұрыс екені 1911 жылы Жюльен Туле Францияның аумағы үшін батиметриялық карталар жасаған кезде дәлелденді. Осы төрт картада ол Франция мен оның жанындағы аумақтардың 153821 шаршы миліне (398,395 км²) тиесілі 15, 31, 154 және 308 биіктік өлшеміне негізделген гипотетикалық изобаттарды суреттейді. (Жауын-шашын және температура карталары үшін қолайлы изолиндік карталар жасау үшін 100,000 км² үшін шамамен 1500 және 600 өлшемдік нүктелер қажет болады). Бұл аумақтың нақты бедеріне тікелей ұқсамайтын схемалық теріс бедер карталарын береді. Туле мұхиттың кең аумақтары үшін қол жетімді батиметриялық өлшемдердің аздығы мұхит түбінің нақты бедерін шамалы ғана көрсететінін көрсеткісі келді. Петерманн зерттеу карталары үшін де осындай ойға ие болған болуы керек. Дегенмен, ол дайындаған карталарында нүктелік биіктіктер мен тереңдіктерді енгізуге ұмтылды, осылайша басқалар олардан пайда көре алады.

"From the early 1850s, Petermann maintained private and business contacts with the two Gotha publishers Wilhelm and Bernhardt Perthes, and in June 1853 he actually spent a short time in Gotha.". Financial difficulties and several other factors prompted him to accept the Perthes' offer of work in 1854. Early in his German career here Petermann was appointed first professor (1854) and later honorary doctor (1855) of the University of Göttingen by the Duke of Gotha. Bernhardt Perthes hired him with the prospect of playing an important role in the establishment of his geographical institute. At the same time, his friend Henry Lange also started to work with Perthes. When he was refused a position equal to Petermann he left Perthes and started to work for Brockhaus in Leipzig. When Petermann went to the Gotha Institute part of the original plan was that he would revive the Geographisches Jahrbuch (Geographical Yearbook), which Heinrich Berghaus had edited from 1850 to 1852. At the suggestion of the manager Adolf Müller (1820–1880) it was decided instead to publish the monthly Mittheilungen aus Justus Perthes Geographischer Anstalt über wichtige neue Erforschungen auf dem Gesamtgebiet der Geographie von Dr. A. Petermann (PGM) (Communications from the Justus Perthes Geographical Institute concerning important new studies in the whole field of geography, by Dr. A. Petermann). These were to be published in 'casual issues'. Their relation to several of the Perthes atlases was plainly expounded in the preface to the first issue of 1855:

"Our 'Communications' will differ from all similar publications in that they will summarise and graphically illustrate the results of new geographic explorations in precisely executed and carefully detailed maps. Every issue of our periodical will therefore include one or more map supplements, and their design will guarantee a continuous and easily accessible supplement in easy to manage form with special regard for those who own Stielers Hand Atlas, Berghaus's Physical Atlas, and other map publications of the (Perthes) Institute. We will take special care to always present our readers with important new discoveries immediately or as fast as possible." In the same preface he put the main focus of the 'Mittheilungen' on physical and bio geography, geology and other natural phenomena, and to a lesser degree on ethnography. Its greatest strength lay in the accompanying maps, for it was thought these would show best the results of geographic exploration. In an age hungry for adventure, but not yet totally scientifically literate, this was the best way to attract the largest possible group of interested readers. The maps not only supplemented several of the Perthes atlases, but were also used as a forum to elaborate on new themes, thus widening the thematic scope of cartography. He expresses his emphasis on maps anew when he writes in the Geographisches Jahrbuch:

"In first instance the end result and final goal of all geographic investigations, explorations, and surveys is the depiction of the earth’s surface: the map. The map is the basis for geography. The map shows us what we know about our earth in the best, clearest and most exact way. The contemporary map should so depict the earth’s surface that one can not only measure the horizontal positions of and distances between all points and localities, but also clearly distinguish vertical variations, from sea level to the highest summits." Petermann was responsible for drawing most of the maps in the first few years of the journal. His strength was in the analysis and evaluation of all sources available. As such one can say that the indication 'Originalkarte' (original map) in many titles was well earned, for few slavishly copied what explorers or other experts had sketched. German geographers, like Hermann Wagner (1840–1929), claimed that in other geographical journals explorer's maps were just copied instead of having them evaluated by cartographers first. Maps based on recent exploration reports were always, when possible, complemented with route maps from previous expeditions. He did not like to infer or extrapolate from the sources, for that might give inaccurate measurements, so many of his maps show large blank spaces. How right he was in this respect was demonstrated in 1911 when Julien Thoulet drafted bathymetric maps for the territory of France. In these four maps he draws hypothetical isobaths, which are based on respectively 15, 31, 154, and 308 altitude measurements per 153821 square miles (398,395 km2) for France and the adjacent territories. (A reasonable number of measuring points for precipitation and temperature maps would be 1,500 and 600 per 100,000 km² respectively to create acceptable isoline maps for these phenomena). These give schematic negative relief maps, which hardly even approximate the true relief of the territory. Thoulet wanted to show that the few bathymetric measurements available for the vast oceans would only vaguely approximate the true relief of the ocean floors. Petermann must have had the same idea intuitively for his exploratory maps. He was keen, however, to introduce spot heights and spot depths in the maps he drafted so that others could benefit from them.

Техникалық жаңалықтар

Өзінің мұғалімі Генрих Бергаустан метрикалық масштабтың артықшылықтарын жақсы түсінген соң, ол карта масштабы ретінде үлес фракциясын енгізді, бірақ бұл ретте, жақсы танымал немесе жергілікті сөздік масштабты да қолдануды тоқтатпады. Метрлік жүйе мен Гринвичтің бас меридиан ретінде қабылдануы біршама уақыт алды. Бұл процесс тек Стилердің қол атласының тоғызыншы басылымында (1900–1905) аяқталды. 1870 жылы Петерман мұхиттардың температуралық карталарында қызыл және көк түстер схемасын қолдануды ұсынды. Проекция әдістерінің саны үнемі өскенімен, стереографиялық және орфографиялық экваторлық проекциялар, сондай-ақ Ламберт, Фламстид және Меркатордың проекциялары сияқты бірнеше белгілі түрлері ең көп қолданылатын болып қалды. Петерманн Дж. Бабинеттің (1854) және Дж. Джеймстің (1857) жаңа проекциялық әдістері, сондай-ақ Г. Йейгердің еңбектері туралы хабарламалар жариялады, бірақ оларды өзі пайдаланған жоқ. Петерманн мен Эрнст Бехм (1830–1884; көптеген белгілі готалық географтар мен картографтар сияқты Бехмнің де бастапқыда басқа мамандығы болған. Ол географиялық білімін тәжірибеде алған дәрігер болған) геодезия және жер өлшеу туралы көптеген мақалалар жазғанмен, техникалық және теориялық картографиялық мәселелерге сирек араласты. Петерманн баспа технологиясына, әсіресе түсті литографияға көбірек қызығушылық танытты. 1870 жылдары осы әдіспен көптеген түсті карталар жасалса да, карталардың көп бөлігі қайтадан қолмен бояуға көшті, себебі бұл литографиядан арзанға түсті. Стамстың сөзіне сәйкес, Гота институты он жыл ішінде картографиялық өнімдері үшін шамамен 2,5 миллион қолмен боялған карта шығарған, яғни күніне 800-ге жуық! Өмірінің соңында жариялаған мақаласында Петерманн жаңадан дамытылған фотогравюра туралы құлшыныспен айтады, ол картаның бір данасын шығаруға кеткен шығындарды едәуір төмендетіп, өндіріс жылдамдығын арттырды. Оның пікірінше, 715 парақтың австриялық картасы гравировкаланған нұсқаға қарағанда жиырма есе тиімдірек өндірілген, өйткені оның өндірісіне уақыттың бес бөлігі мен шығындардың төрттен бірі жұмсалған. 1857 жылы Корольдік географиялық қоғамның президенті сэр Родерик Мёрчисон PGM-ді түрлі зерттеулер туралы жылдам хабарлағаны үшін жоғары бағалады және өз қоғамындағылардың қызғанышына қарсы сөйледі, олар британдықтардың қолдауымен жүргізілген зерттеулер алдымен Ұлыбританияда жариялануы керек деп ойлады: ол Перт институты ғылыми географиялық дискурсты байытты деп есептеді.

Having understood well from his teacher, Heinrich Berghaus, the merit of the metric scale he introduced the representative fraction as map scale, without discarding, however, the verbal better known or local scale. The popular acceptance of the metric system and Greenwich as prime meridian was slower in the uptake. Only with the ninth edition of Stieler's Hand Atlas (1900–1905) was this process completed. In 1870, Petermann advocated the use of a red and blue color scheme for temperature maps of the oceans. Although the number of projection methods increased at a reasonable rate, a few well known sorts, like the stereographic and orthographic equatorial projections and the projections of Lambert, Flamsteed and Mercator, remained the most popular. Petermann did publish reports on the new projection methods of J. Babinet (1854) and J. James (1857), and G. Jäger, but he hardly used them. Though Petermann and Ernst Behm (1830–1884; like many of the famous Gothaer geographers and cartographers Behm had first another profession. He was a physician, who learned the geographic trade in practice) wrote many articles about geodesy and surveying, they rarely got involved in other technical and theoretical cartographic issues. Petermann concerned himself much more with printing technology, especially colour lithography. Although they produced many color maps in this way in the 1870s, more and more maps returned to hand coloring, for it then became cheaper than lithography. According to Stams, the Gotha Institute may have produced some 2,500,000 hand colored maps for all its cartographic products in a decade, or 800 per day! In his last article published before his death, Petermann speaks enthusiastically about the newly developed photogravure, which considerably reduced costs per map while also increasing production speed. In his opinion the 715 sheet Austrian map was probably twenty times more efficiently produced than an engraved version would have been, for its production took only a fifth of the time and a fourth of the costs. In 1857 the President of the Royal Geographical Society, Sir Roderick Murchison, praised PGM for its fast reporting of diverse explorations, and spoke against the jealousy of those in his own Society who felt that exploration supported primarily by the British should first be published in Britain: he thought the Perthes Institute enriched the scientific geographic discourse.

"Питерман мектебінің" "Готская мектебінің" атауымен де танымал

Перт мекемесінің басшысы болып тағайындалмағандықтан, Петерман басқа қолжетімді салаларға басшылық етуден басқа шара көре алмады. Әйгілі болғандай, ол Адольф Штилер, Штульпнагель, Генрих Бергаус, Эмиль фон Сидоу сияқты білікті мамандармен ұзақ жылдар жұмыс істеген картографтар мен граверлерді, сондай-ақ Карл Фогель және Герман Бергаус сияқты жаңа картографтарды шақыра алды. Герман Вагнердің сөзіне сүйенсек, осы қызметкерлердің ешқайсысын мекеме басшысы етіп тағайындау тиімсіз деп есептелді. Оның орнына фирманы картограф емес, экономикалық менеджер Адольф Мюллер басқарды. Петерман тәрбиелеген картографтардың қатарында Бруно Хассенштейн (1839–1902), Герман Хабенихт (1844–1917, ол 1897 жылдан бастап ХХ ғасырдың PGM редакторы болған Герман Хаакты тәрбиеледі), Эрнст Дебес (1840–1923. Ол Карл Фогельмен бәсекелесе алатын еді, бірақ 1868 жылы Готский институтын тастап, өзінің жеке фирмасын [Генрих] Вагнер & Дебес құрды, ол неміс анықтамалық атластарының алты белгілі тобының бірі – E. Debes neuer Handatlas, кейін Grosser Columbus Weltatlas деп аталды), Карл Барих, Арним Велкер (1840–1859), Людвиг Фридрихсен (1859–1863 жылдары Штилер және PGM-де жұмыс істеді, кейін Гамбург географиялық қоғамын құрды және неміс отаршылдық саясатында белсенділік танытты) 1850 жылдары, сондай-ақ Фриц Ханеман (1847–1877), Кристиан Пейп (1843–1922), Бруно Доман және Отто Коффман (1851–1916) 1860 жылдары. Олар көп ұзамай өздерінің ұстаздары сияқты жақсы карталар жасауға үйренді, тіпті кейде одан да жақсырақ болатын. Бірақ Петерман картадағы жазу, биіктік көрсеткіштерін жақсарту қажеттігін айтқанда олар мұқият тыңдаған болса керек (топографиялық карталар мен схемаларда биіктік және батиметриялық көрсеткіштер кең таралған болғанымен, Петерман географиялық карталарға оларды енгізген алғашқы адам болды), сондай-ақ гравюраны толықтыру және бояуды жақсарту қажеттігін де түсінген. Оның басшылығымен Штилердің карталары біркелкі стильде жасалды. Бұл ретте олар Фогельдің тұрақты жұмысынан және фон Сидоудың "Еуропаның картографиялық көзқарасы" атты еңбегіндегі әртүрлі стильдердің артықшылықтары мен кемшіліктері туралы сындық ескертпелерінен де нұсқау алды. Петерман сонымен қатар тематикалық карталар үшін физикалық ерекшеліктерді фон ретінде пайдалануға ұмтылды, бұл идея оның шәкірттері де қолдады. Герберт Луис 1960 жылы тематикалық карталардың негізіндегі жер бедері биіктіктерді, су желілерін, елді мекендерді және көлік жолдарын көрсетуі керек деп талап еткенде, ол Петерманды халық карталарының негізі ретінде жер бедері картасын қолданған алғашқы картограф деп атады. 1857 жылғы санақ бойынша Австрия императорлық мемлекетінің халық тығыздығын көрсету мақсатында жасалған Karte des Österreichischen Kaiserstaates zur Übersicht der Dichtigkeit der Bevölkerung nach dem Census von 1857 (1860) және Түркиядағы және көршілес аймақтардағы құлдардың таралуы (Die Ausdehnung der Slaven in der Türkei und den angrenzenden Gebieten, 1869) карталарын жасау арқылы Петерман өзінің ұстазы Генрих Бергаус екі он жыл бұрын бастаған геологиялық, климаттық және этнографиялық деректерді көрсетуді жалғастырды.

Since he was not appointed head of the Perthes establishment Petermann could only guide the other skills available. Fortunately he could call on cartographers and engravers who had developed their skills through long experience with men like Adolf Stieler, Stülpnagel, Heinrich Berghaus, Emil von Sydow, etc., as well as new cartographers like Carl Vogel and Hermann Berghaus. According to Hermann Wagner it was not felt wise to have any of these employees appointed as head of the establishment. Instead the firm was led by Adolf Müller, not a cartographer, but an economic manager. The cartographers Petermann trained included Bruno Hassenstein (1839–1902), Hermann Habenicht (1844–1917, who from 1897 onwards trained Hermann Haack, the 20th century editor of PGM), Ernst Debes (1840–1923. He could have come to rival Carl Vogel, but in 1868 he left the Gotha Institute to co found his own firm, [Heinrich] Wagner & Debes, which published one of the six famous families of German reference atlases E. Debes neuer Handatlas, later called Grosser Columbus Weltatlas), Carl Barich, Arnim Welcker (1840–1859), Ludwig Friederichsen (who worked on the Stieler and PGM from 1859 to 1863, and later founded the geographical society of Hamburg and became very active in German colonial politics.) in the 1850s, and Fritz Hanemann (1847–1877), Christian Peip (1843–1922), Bruno Domann and Otto Koffmahn (1851–1916) in the 1860s. They soon learned to produce maps as good as their teacher's, and eventually even better. But they had probably listened well when Petermann pointed out the need for an improvement in map lettering, in elevation figures (though elevation and bathymetric figures were common in topographic maps and charts, Petermann was the first to include them in geographic maps), more accurate engraving and better coloring, for under his directions the maps of the Stieler became more uniform in expression. In this they were also guided by the more than consistent work of Vogel, and Von Sydow's critical remarks concerning the advantages and disadvantages of certain styles in his Kartographischen Standpunkt Europas. Petermann was also keen to use physical characteristics as background for thematic maps, an idea followed by his pupils. When Herbert Louis demanded in 1960 that the terrain underlying thematic maps should indicate elevations, hydrological networks, settlements and traffic roads, he cited Petermann as the first cartographer who used a terrain map as basis for population maps. By using hachuring as a basis for his Karte des Österreichischen Kaiserstaates zur Übersicht der Dichtigkeit der Bevölkerung nach dem Census von 1857 (Map of the Austrian imperial state as an overview of the population density after the 1857 census, 1860) and the map Die Ausdehnung der Slaven in der Türkei und den angrenzenden Gebieten (Expansion of the Slavic populations in Turkey and adjacent territories, 1869) Petermann continued the representation of geological, climatological and ethnographical data that his teacher Heinrich Berghaus had begun two decades before.

Бөлімдер

Бастапқыда журналға география саласындағы жаңалықтар туралы шағын хабарлар Geographische Notizen/Monatsbericht (1855 жылдан бастап) деген тақырыппен жарияланды. Олардың кейбіреулері жақында жарық көрген әдебиеттерге, негізінен кітаптардың сипаттамаларына қатысты. 1860 жылы Петерман оларды көбірек құрылымдалған түрде тізімдеу қажет деп шешті, кейіннен уақытша Geographischer Literatur Bericht für **** (1886–1909) түрінде, мүмкін, «Gesellschaft für Erdkunde» журналындағы Кроннердің әдебиет тізімдерінің ықпалымен. Кітаптар мен карталар жай ғана тізімделіп қана қоймай, Перт кітапханасының қорына кірсе, олар туралы шолулар да жасалатын болды. Оның сөзіне сүйенсек, бұл тізімге география саласындағы соңғы жаңалықтарды көрсететін негізгі дереккөздер ретіндегі маңызды журналдардағы мақалалар да енгізілді. Бұл PGM оқырмандарының ақпараттылығын сақтауға көмектесетін еді. Журналдың басқа бөлімдері: Geographische Nekrologie des Jahres **** (1858–1884), Geographie und Erforschung Polar Regionen (№ 51/1871 – № 135/1878), "Ашылу тарихы және отарлау туралы айлық хабарлар" (1885), "Қысқа хабарламалар" (1889–1939), "Географиялық хабарландырулар" (1899–1902), "Justus Perthes-тің Географиялық институтынан айлық картографиялық хабарлар" (1908–1911), "Әскери картография" (1909–1914), "Мемлекеттер мен халықтар" (1923), "Жаңа зерттеулер" (1935–1939), "(Әскери) және әскери география" (1935–1936), "Картография" (1941–1945).

Беймәлімді картаға түсіру

Питерманның есімі жүздеген карталарда кездессе де, Вагнер 1862 жылдан кейін ол өзі карта жасауды тоқтатқан деседі. Ленаға Норденшельд сапары туралы хабарлама, сондай-ақ Америка Құрама Штаттары мен Австралия карталары мұның рас еместігін көрсетеді. Бәлкім, ол Барт карталарындағыдай карталарды жобалау, құрастыру және дайындауды тоқтатқан шығар, бірақ карталардың тұжырымдамасын және дизайнын жасауда, әсіресе оның қызығушылығы бар салаларда, бәрібір рөл атқаруын жалғастырған болуы мүмкін. Питерман тіпті топографиялық карталардың өзі шындықтың толыққанды бейнесі емес екенін жақсы білген (мұны Липари аралдарының суреті көрсетеді, олар 1858 жылы Дарондоның француздық саяхатынан кейін ғана нақты орналасқан), тіпті континенттердің ішкі аймақтары мен полярлық аймақтардың орташа және кішкентай масштабты карталарын айтпағанда. Тығыз топографиялық, орографиялық және гидрологиялық ақпарат туралы әлі де айту қиын. Штилердегі карталар көп ақпаратқа толы болғанымен, олар негізінен суреттегі кеңістікке қарай ақпаратпен толтырылған, ал картографтар белгілі құбылыстардың жетіспеуіне байланысты не бейнелеуге шектеулі болды. Ақпараттың тығыздығы аймақтың қаншалықты зерттелгенін көрсетпейді, өйткені картографтар деректерін таңдап, карталарды мүмкіндігінше теңдестірілген сурет беру үшін жасады. 1866 жылы Питерман былай деді:

«Шындығында, жер бетіндегі аумақтар туралы біздің картографиялық біліміміз көбінесе қабылданатыннан әлдеқайда аз. [Карталарда] тіпті Африка мен Австралияның белгісіз жерлері де (terrae incognitae) үнемі кішірейіп келеді, және [тек] бірнеше бос орындар, мүмкін «жабайы аймақтар», онда «ешнәрсе» жоқ. Шын мәнінде, картада көрінетін әр нәрсе – жер бетін жақсырақ білудің алғашқы қадамы ғана». Зерттеу экспедицияларының нәтижелерін карта түрінде көрсету қажеттігі туды, ал PGM зерттеу нәтижелерін мүмкіндігінше жылдам және дәл жариялады. Питерман барлаушылардан алған барлық нәтижелерді Пертес институтындағы мол ақпарат пен карталармен салыстырып тексерді. Бұл білім қоры соншалықты өсті, Институтта көп ұзамай қолжазбалар, кітаптар, атластар мен карталардың үлкен кітапханасы болды, ол кез келген университет немесе қоғам жинағымен бәсекелесе алатын. 1980 жылдары Пертес архивінде 180 000 баспа картасы және 2800 атлас бар екені есептелді. 1990 жылдары 1000 метр мұрағат, 400 000-ға жуық карта (қолжазбаларды қоса алғанда) және 120 000-ға жуық географиялық еңбектер тіркелді. Барлық жинақтар (қазіргі уақытта 185 000 карта парағы, 120 000 географиялық еңбек және 800 метр мұрағаттар) 2003 жылы Тюринген еркін мемлекеті сатып алып, Готтадағы ғылыми-зерттеу орталығында Эрфурт университетінің кітапханасына тапсырды. Бірақ карталар маршрутты ғана көрсетіп қоймай, бар болған біліммен бірге зерттелген аумақты сипаттап, қазіргі білімде әлі толықтырылмаған олқылықтарды көрсетті. Сондықтан, олардың әсері өзара болды. Сонымен қатар, Питерман зерттеушілерге бағыт-жол көрсетіп, олардың нәтижелерін мүмкіндігінше тезірек жариялауға рұқсат алды.

Ричардсонның Африка экспедициясы

Питерманның жас кезінде де қолданатын ықпалын оның Бунсен мен Риттермен бірге Ричардсон экспедициясына қатысуға ниет білдірген Генрих Барт атынан араласуымен жақсы көрсетуге болады. Кейіннен ол ағылшын үкіметін Эдуард Фогельді ғылыми зерттеулер мен астрономиялық байқаулар үшін жіберуге көндірді. Петерманн зерттеу нәтижелерін Орталық Африка экспедициясының есебі деген атпен жариялады. Алдымен Барт, кейін Вогель күтілген уақытта қайтып келмеген кезде Германия, Англияның Арктика аймағындағы Франклинмен болғандай, олардың тағдырын ашуға тырысты. Бұл көптеген жаңа неміс экспедицияларына әкелді Африкаға (Теодор фон Гёглин, Герман Штуднер, Теодор Кинцельбах, Карл Мориц фон Берман, Герхард Рольфс, Карл Маух және басқалар), көбінесе Петерманның агитациялық әрекеттері мен жарияланымдарына байланысты сыйлықтар арқылы қаржыландырылды. Көптеген адамдар Африкада өлімге ұшырады, бұл картада көрсетілгендей, ішкі Африкадағы неміс ғылымдарының төрт шейітін көрсетеді, яғни Овервег, Фогель, Бюрман және Штуднер. Петерман алғаш рет Барт және Овервегтің маршруттарының карталарын Неміс географиялық қоғамының журналына дайындады және оларды 1855, 1857 және 1859 жылдары ПГМ карталарымен жалғастырды. Кейіннен олар Барттың 1850–55 жылдардағы Африка сапарындағы көлемді жұмысына арналған карталарға енгізілген. Жол карталары 1893 жылға дейін жаңа карталарда қолданылды. Барттың жұмысындағы және ПГМ карталарын салыстыра отырып, ақпараттың қалай суреттерге айналғандығы туралы түсінік алуға болады. Барттың алғашқы картасы оның маршруттарын көрсетеді. Ливингстонның маршруттары бұрыннан бар, бірақ олар бояумен ерекшеленбеген. PGM-нің 1857 жылғы шығарылымында бірдей мыс пластина қолданылады, бірақ екі бағыт та ерекшеленіп, басқа атаумен. Барттың 2–14 парақшасы 1:800,000 және 1:1,000,000 масштабтағы маршруттық карталар. 1855 жылы PGM жалпы турдың бірінші жартысындағы маршруттардың 1:2,100,000 масштабында қысқаша мазмұнын ғана береді, мұнда егжей-тегжейлі карталарда көрінбейтін шекаралар бойынша қосымша профильдер бар. Бұл карта алғаш рет Лондонда басылып шыққан. 1857 жылғы шығарылымда туарег елінің картасы көшірмесі, бірақ негізінен түссіз. Барттың 15 және 16-шы карталары 1:6,000,000 масштабта және 57 x 85 см өлшемінде әдемі сызылған және боялған екі парақты картаны құрайды. Бұл жерде жергілікті тайпалардың аумақтары көрсетілген. 1857 жылғы нөмірдегі басқа карталарда маршруттардың әдемі орындалмаған, кішкене егжей-тегжейлілігі көрсетілген, ал мәтінде Агадестің жоспары енгізілген (Барттың жұмысында бар-жоғын білмеймін). Жалпы алғанда, бір-бірімен салыстыру аз, себебі әр түрлі жұмыстар үшін қолданылатын масштабтар көбінесе әртүрлі. Бірақ кіші карталар Барттың жұмысындағы карталардың жалпылануы болып табылады. Барттың суреттері айқын көрінеді, бірақ бұл, әрине, олар үлкен масштабта ойылып жазылғандықтан, ал жолдардан тыс барлық аймақтар, ештеңе немесе жеткілікті емес, бос. Бұл бағыттар, басқалары сияқты, көптеген жаңа карталарда қайтадан пайдаланылды, мысалы, Барттың жолы, 1828 жылы Рене Огюст Кайе (1799–1838) және Леопольд Планета (1850) бағыттарымен толықтырылды.

The influence Petermann tried to wield, even as a young man, can best be illustrated by his interference, together with Bunsen and Ritter, on behalf of Heinrich Barth, who wished to take part in the Richardson expedition. He later also persuaded the English government to send Eduard Vogel after them for scientific research and astronomical observations. Petermann published the results under the title Account of the expedition to Central Africa. When first Barth and later Vogel failed to return at the expected time Germany frantically tried to discover their fate, much as Britain had with Franklin in the Arctic area. This led to many new German expeditions to Africa (by Theodor von Heuglin, Hermann Steudner, Theodor Kinzelbach, Karl Moritz von Beurmann, Gerhard Rohlfs, Karl Mauch and others), most financed by gifts due largely to Petermann's agitating actions and publications. Many found their death in Africa as shown in the map with the subtitle Four martyrs of German science in Inner Africa shows, i. c. Overweg, Vogel, Beurmann and Steudner. Petermann first drafted maps of Barth & Overweg's routes for the journal of the German Geographical Society and followed these up with maps in PGM in 1855, 1857, and 1859. These were later worked into the maps for Barth's voluminous work on his African voyage of 1850–55. The route maps were used in new maps up to 1893. When we compare the maps in Barth's work and in PGM we may get an idea of how the information was turned into images. The first map in Barth's work gives an overview of his routes. The routes of Livingstone have already been engraved, but have not been highlighted by coloring. The 1857 issue of PGM uses the same copperplate, but with both routes highlighted and another title. Sheets 2–14 of Barth's work are route maps on the scale 1:800,000 and 1:1,000,000. In 1855 PGM gives only a summary of the routes of the first half of the total tour, on scale of 1:2,100,000, with added profiles along the borders that do not appear on the detail maps. This was a corrected issue of a map first published in London. In the 1857 issue the map of Touareg country is a copy, but mainly uncolored. Maps 15 and 16 of Barth's work form a beautifully drafted and colored two sheet map at a scale of 1:6,000,000 and measures 57 x 85 cm. It depicts the approximate territories of the indigenous tribes. The other maps in the 1857 issue show rather small details of the routes, not beautifully executed, while in the text a plan of Agades is inserted (I do not know if it exists in Barth's work). All in all, there is little overlap, also because the scales used for the different works are mostly different. But the smaller maps are clearly generalizations of the maps in Barth's work. The images in Barth's look sharper, but of course that is also because they are engraved on a larger scale, while all the areas outside the routes, of which nothing or not enough is known are blank. These routes, like many others, were reused in many new maps, such as Barth's route, supplemented with the 1828 routes of René Auguste Caillé (1799–1838) and Léopold Planet (1850).

Африканы зерттеуге шақыру

PGM барлаушылардың жаңалықтарын ғана емес, сонымен қатар жаңа барлауларды ұйымдастыруға да белсенді түрде кірісті. 1863 жылғы Ergänzungsband II-де Африканың 10 бөліктен тұратын картасы (210х102 см) бар (Karte von Inner Afrika), онда 1701 және 1863 жылдар аралығындағы барлаушылардың барлық жолдары көрсетілген. Картаның ең маңызды бөлігі – бос қалған аймақтар, олар барлаушыларды экспедицияларға шығып, онда қандай жаңалықтар бар екенін анықтауға шақыруы тиіс еді. Бірақ бұл PGM-ді таныстырудың да бір тәсілі болды, картамен бірге келген естелікте Петерман былай деп жазғандай:

"Картамыздың негізгі мақсаты – саяхатшыларға маршрут таңдауда сенімді көмек көрсету, барлау бағыттарын кепілдікке алу, күмәндарды сейілту және беймәлімді ашуға ынталандыру, сондай-ақ үйдегі жақындарына олардың қимыл-қозғалысын қадағалауға және еңбектерінің құнын бағалауға мүмкіндік беру болды. Бұл қолдағы барлық материалды толыққанды пайдаланып, Африканың ең нашар зерттелген орталық аймақтарының картографиялық бейнесін жасау арқылы қазіргі біліміміздің шегін, осы білімнің қалай жиналғанын және оның қаншалықты сенімді екенін көрсетуді көздеді."

Арктикалық зерттеулер

Петерман өзінің зерттеуші миссияларын, әсіресе полярлық аймақтарды белсенді түрде насихаттауға көп уақыт жұмсады. Ол осы үшін басқа жобаларына қарағанда көбірек мақалалар жазды. 1871 жылға дейін ол Арктика мен Антарктиканың он жеті картасын тұрақты санда және сегізін "қосымша" санда жариялады. Ол полярлық аймақтардың географиясы мен зерттеулері туралы хабарламаларды 1871 жылы PGM 38-де жариялай бастады (Geographie und Erforschung der Polar Regionen 1865 жылы басталды және nos. 51–135 PGM-нің 16-шы томында, 1871 – 23-ші томдарында, 1878 жылдары пайда болды), ал сол кезден бастап 195 карта полярлық аймақтарды қамтыды, бірақ олардың ешқайсысы сол кезеңнің қосымшаларында жарияланбады. Ол бұл тақырыпқа деген қызығушылығын 1865 жылы PGM журналында және 1865 жылы 16-шы қосымшаның (Ergänzungsband IV) жариялануымен бастады. PGM басылымында ол Корольдік географиялық қоғаммен (RGS) капитан Шерард Осборнның (1822–1875) Баффин шығанағынан басталатын Солтүстік полюске тағы бір ағылшын экспедициясын жіберу туралы ұсынысына қатысты хат алмасуын баяндайды. Бірнеше мақаласында ол RGS-ді экспедицияны Шпицбергеннен бастау және көлік үшін шлейфтердің орнына бу кемелерін пайдалану жоспарын қолдауға көндіруге тырысады. Бір мақалада ол Арктикалық экспедицияларға деген сүйіспеншілігін еске түсіріп: "Бізге ұқсап, мысалы, капитан Инглфилдтің (Эдвард Август Инглфилд, 1820–1894) 1852 жылғы 22 қарашада Лондон Корольдік географиялық қоғамының сессиясындағы баяндамасын тыңдағандар Арктика аймақтарының табиғи сұлулығын әлемдегі ешбір аймаққа теңеуге болмайтынына көз жеткізер еді". Қоса берілген картада Гренландияның кеңейтілуі туралы теориясы көрсетілсе де, ол бұл туралы жазбайды, бірақ негізінен Гольфстримнің мінез-құлқы туралы өзінің қате теориясы туралы жазады. IV қосымшада Шпицберген мен Орталық Арктика маңындағы аймақ туралы жалпы мәліметтер берілген. Онда Петерман, Р. Вернер, Н. Дюнер және А. Э. Норденшельд, доктор Малмгрен, Барто фон Лёвени және Г. Йегердің мақалалары бар, оған үш карта қосылған. Петерман бұл қосымша санын халықты және институттарды Орталық Арктиканы зерттеудегі неміс күш-жігерін қолдауға шақыру үшін жариялады. Бірінші карта, 1:40,000,000 масштабта, Арктика мен Антарктиканы қамтиды, Куктан бастап 1861 жылға дейінгі зерттеушілердің бағыттары көрсетілген. Ол Арктикадағы зерттелмеген аумақты Германияның 140,000 шаршы миліне (шамамен 7,700,000 км²) теңеген, оны Австралияның 138,000 шаршы милімен салыстырады. Оның есептеуінше, зерттелмеген Антарктиканың көлемі 396,000 шаршы миль (шамамен 21,800,000 км²) құрайды. Петерман картаны американдықтар мен британдықтар әдеттегі санақтардың орнына зерттеу үшін кемелерді пайдаланудың артықшылықтарын көрсету үшін пайдаланады. Ол Арктиканың ортасында ашық су мен құрлық кеңістігі бар екеніне сенімді болған болуы керек, соңғысы Гренландия мен Шпицбергеннің кеңейтулері. Антарктика картасындағы жолдар ойылып жазылғанмен, олар түстес емес. Оның орнына Петерман бірнеше зерттеушілердің аймақтарын қамтитын көпбұрыштарды түстермен бояды. Бұл бос болса да, зерттелмеген аумақты анық көрсетеді. Бірақ Петерман, әрине, Антарктикаға қарағанда, немістердің Арктиканы зерттеуіне көбірек қызығушылық танытады, өйткені Арктикалық экспедицияның шығынын Антарктикаға қарағанда оңай көтеруге болады. Шпицбергеннің егжей-тегжейлі картасында 1861–1864 жылдардағы шведтік зерттеулер ғана емес, сонымен қатар көмір кен орындары, жағажайлар мен жағалаулардағы ағаш қалдықтары және қайталанның әдетте кездесетін аймақтары көрсетілген. Петерманның соңғы картасы алғаш рет Веналық Г. Ягер ұсынған өзгертілген полярлық проекцияда жасалған. Ягер бұл проекцияны Арктика аймағындағы жануарлар дүниесінің палеонтологиялық талдауын жеңілдету үшін әзірлеген. Петерманн телеграф желілерін салуды жоспарлау үшін бұл ең жақсы проекция деп ойлады.

Petermann spent a lot of time on the active promotion of his exploratory missions, especially the polar regions. For this he wrote more articles than for any of his other ventures. Up to 1871 he published seventeen maps of the Arctic and Antarctic in the regular issues and eight in the 'supplement' issues. He began publishing notices on the geography and exploration of the polar regions in PGM 38, 1871 (Geographie und Erforschung der Polar Regionen started in 1865 and nos. 51–135 appeared in PGM volumes 16, 1871 to 23, 1878), and from that time onwards 195 maps covered the polar regions, but none appeared in the supplements of that period. He actually started to push his interest in this subject in the 1865 issue of PGM and with the publication of supplement 16 (Ergänzungsband IV) in 1865. In the PGM issue he recites the correspondence he has with the Royal Geographical Society (RGS) concerning the proposal of capt. Sherard Osborn (1822–1875) to send another English expedition to the North pole starting from Baffin Bay. In several articles he tries to persuade the RGS to support his plan to start the expedition from Spitsbergen and use steamships instead of sledges for transport. In one article he stresses his love for Arctic expeditions by reminiscing: "Who, like us, e. g. has attended the accounts of one capt. Inglefield (Edward Augustus Inglefield (1820–1894)) during the session of the Royal Geographical Society of London on 22 November 1852, would be persuaded to know that the natural beauty of the Arctic regions cannot be surpassed by any other in the world." Though the accompanying map shows his theory concerning an extended Greenland he doesn't write about this, but mainly about his errouneous theory concerning the behavior of the Gulf Stream. Supplement IV gives an overview of the knowledge of the area around Spitsbergen and the central Arctic. It contains articles by Petermann, R. Werner, N. Dunér and A. E. Nordenskiöld, Dr. Malmgrén, Barto von Löwenigh, and G. Jäger, and is accompanied by three maps. Petermann published this supplement issue to encourage people and institutes to support German efforts to explore the central Arctic. The first map, scale 1:40,000,000 covers both the Arctic and Antarctica, with the routes of the explorers from Cook to 1861. He measures the unexplored area in the Arctic as 140,000 German square miles (approximately 7,700,000 km²), comparing it to Australia's total of 138,000. The unexplored Antarctic he calculates as 396,000 German square miles (approximately 21,800,000 km²). Petermann uses the map specifically to show the benefits of using ships for exploration, rather than the sledges usually used by the Americans and the British. He must have been convinced that the central Arctic contained vast expanses of open water and land, the latter presumably extensions of Greenland and Spitsbergen. Though the routes in the Antarctic map have been engraved, they are not highlighted in color. Instead Petermann has colored the polygons that encompass the areas covered by the several explorers. This highlights the unexplored area clearly, even though it is blank. But Petermann is definitely more interested in having the Germans explore the Arctic than the Antarctic, presumably because the costs of an Arctic expedition can be met more easily than those of an Antarctic one. The more detailed map of Spitsbergen not only shows the Swedish surveys of 1861 to 1864, but also the presence of coal fields, coastal areas with driftwood, and areas where reindeer can normally be found. Petermann's last map is in the modified polar projection first proposed by G. Jäger of Vienna. Jäger had developed this projection specifically to facilitate the palaeontological analysis of the inventory of animal life in the Arctic area. Petermann thought this the best projection for planning the laying of telegraph lines.

Солтүстік-шығыс өткел

Ол барлау жұмыстарын ғана емес, оларды жүзеге асыру үшін қаржы жинауды да белсенді түрде қолға алды және PGM-нің бірнеше нөмірлерінде түсімдер мен шығындар туралы есеп берді. 1865 жылы ФДХ-ның (Freies Deutsches Hochstift für Wissenschaft, Künste und allgemeine Bildung, 1859 жылы құрылған) Отто Волгер «Allgemeine Deutsche Versammlung von Freunden der Erdkunde» (География достарының жалпы неміс жиналысы) ұйымдастырды. Осы екі күндік кездесу барысында Георг фон Ноймайер Германияның басқа халықтардан тәуелсіз болуы үшін Германияның теңіз институтына мұқтаж екендігін атап өтті. Талқыланатын мәселелердің бірі – Германияның сауда флоты үшін біртекті метеорологиялық журналды пайдалану жөніндегі нұсқаулар мәселесі болды. Кейінгі жылдары PGM карталары осылайша жиналған деректерді көп қолданды. Петерманн Ұлыбритания мен Америкадағы теңіз зерттеулері туралы қызғанышпен баяндады, олар үкіметтік қолдаумен жүзеге асырылды, және ол басқа елдерде, әсіресе Германияда осындай мүмкіндіктің болуы мүмкін екенін қатты қалады. Оның айтуынша, Германияның Арктика аймағын, әсіресе Солтүстік-Шығыс өткелін зерттеуден көп пайдасы бар, өйткені ағылшындар мен американдықтар Солтүстік-Батыс өткелге назар аударды. Ол тіпті Бисмаркты Арктиканы зерттеу жобасына тартуға тырысқанмен, ол Австрия-Пруссия соғысы және соның салдарынан Пруссияның кеңейуі салдарынан біраз уақытқа қалдырылды. Сол жылы PGM-де ол қайтадан FDH-ге қолдау сұрады. 1868 жылы Петерманның идеясы неміс жұртшылығында соншалықты қолдау тапты, оның Арктика экспедициясы шынымен де өтті. Ол Гренландияның шығысына қарай бағыт алуды ұсынды, өйткені ол және басқа географтар Гренландия сол кездегі белгіліден әлдеқайда солтүстікке қарай созылатынына сенімді болды. Фердинанд фон Врангель 1820 жылы Шилагский түбегінің солтүстігінде жер іздеп төрт жыл бойы экспедиция жүргізгенмен, бірде-бір жер таба алмады. Бірақ ол Чукчи басшысының айтқанын естіген: «Айқын жаз күнінде солтүстікке қарай қарайтын қар басқан тауларды көруге болады». Петерманның ұстазы Генрих Бергаус бұл ақпаратты өзінің 1838 жылғы «Физикалық атласы» үшін «мүмкін полярлық жер» [Wahrscheinliches Polar Land] деген мәтінмен оң жақ бұрышына енгізді. Демек, Петерманн өзінің пікірін осы ақпаратқа негіздеген болуы мүмкін. Ол Арктика мен Антарктиканың 1865 жылғы картасын жариялады, бірақ қазір Гренландия Арктикадан созылып, Беринг бұғазына жақын Врангель аралында аяқталады. Ол неміс экспедициясының мүмкін болатын бағытын көрсетеді. Антарктика картасында Джеймс Кук пен басқалардың аймақтарын белгілеу үшін қазір тек екі түсті қолданады. Кейіннен ол осы жинақта неміс экспедициясының екі картасын жариялады. Өкінішке орай, олар солтүстіктен шамамен 76°-қа дейін созылып жатқан тұрақты мұздың саусағын тапты, бұл солтүстікке қарай ілгерілеуді мүмкін емес етті. Питерман солтүстік полюске жету және Тынық мұхитына өту мүмкіндігін көрсету үшін, тіпті бұл экспедиция сәтсіз аяқталғаннан кейін де, оның күш-жігерінде еш қорықпады. 1869 жылы ол Врангель аралының солтүстігіндегі Солтүстік Мұзды мұхиттың картасын 1648 және 1867 жылдар арасындағы барлық зерттеу жолдарымен және Гренландия теңізі мен Норвегия теңізіндегі теңіз температурасы бар картаны неміс экспедициясы байқағандай және тағы да неміс экспедициясының екі картасын жариялады. 1874 жылы ол қайтадан Арктиканың 1:16 000 000 масштабтағы картасын жариялады, бұл жолы 1616 жылдан 1874 жылдың соңына дейін зерттеу маршруттары, жаңа метеорологиялық ауа райы станцияларымен толықтырылды. Бір қызығы, 1868 жылғы неміс экспедициясының бағыты суретте жазылған жоқ. Алайда, Петерман Гренландияның поляр аймаққа дейін созылатынына әлі де сенді. Картадағы мәтінде: «Unerforscht, wahrscheinlich Land oder Inseln (Petermann's Hypothese)» [талдалмаған, мүмкін жер немесе аралдар (Петерманның гипотезасы)] деп жазылған. Полярлық аймақтар туралы Питерманнның көзқарасы қазіргі заманғы көпшілік көзқарастан ауытқыды. Көптеген адамдар, әсіресе американдықтар мен британиялықтар, солтүстік-батыста мүмкін болатын жолды көрді, олар Гренландияны айналып өткеннен кейін жол табады деп күтті, бірақ Петерман бұл тиімді нұсқа емес деп ойлады. Алайда бұл оған осы аймақтағы американдық және британдық зерттеулердің көптеген есептері мен карталарын жариялауға кедергі болмады, кейде ол Корольдік географиялық қоғамның және басқа географиялық қоғамдардың журналынан аударылады. Ол жылы Гальфстрим суық Лабрадор ағысын толықтырады және жылы ағым Шпицберген мен Нова Зембладан солтүстікке қарай созылады деген болжамда дұрыс болғанымен, оның Арктиканы жылытқан деген тезисі күрделі қайта қарауға мұқтаж болды. Ол бұны терең өзен деп ойласа да, сол тереңдіктен шығатын жылудың Шпицбергеннің шығысындағы беттік мұзға тигізетін әсерін жоғары бағалады. Екінші жағынан, ол Гренландияның кеңеюі туралы жаңылысты. Ол былай жазды:

He not only promoted explorations, but also actively collected funds to realize them, and gave an account of the receipts and expenditures in several issues of PGM. In 1865, Otto Volger of the FDH (Freies Deutsches Hochstift für Wissenschaft, Künste und allgemeine Bildung, founded in 1859) organised the 'Allgemeine Deutsche Versammlung von Freunden der Erdkunde' (General German Assembly of Friends of Geography). During this two day meeting Georg von Neumayer stressed the fact that Germany needed a German maritime institute to be independent of other nations. One of the programmed issues to be discussed was the issue of guidelines for the use of a homogeneous meteorological logbook for the German merchant navy. In later years the maps in PGM made much use of the data thus gathered. Petermann jealously reported on the marine surveys in Britain and America, which were realized with governmental support, and he dearly wished such was possible in other nations, especially Germany. Furthermore, he pointed out that Germany had much to gain by exploring the Arctic region, especially the Northeast Passage, since the English and Americans were concentrating on the Northwest Passage. Though he even tried to get Bismarck involved in an Arctic exploration project, it was shelved for some time because of the Austro Prussian War and the consequent expansion of the Prussian realm. In PGM that same year, he again turned to the FDH for support. In 1868 Petermann roused so much support for his idea in the German public that his Arctic expedition actually took place. He proposed to follow a course east of Greenland, for he and other geographers were convinced that Greenland stretched much farther North than was known in that time. Though Ferdinand von Wrangel started a four year long expedition in 1820 to find possible land north of Cape Shelagskiy and could not find any land, he noted a Chukchi chief saying: "One might in a clear summer's day descry snow covered mountains at a great distance to the north." Heinrich Berghaus, Petermann's teacher, included this information in the right hand corner on his isotherm map of 1838 for his Physikalische Atlas with the text 'possible polar land' [Wahrscheinliches Polar Land]. So it might be that Petermann based his views on this information. He published the same map of the Arctic and Antarctic as in 1865, but now with Greenland stretching over the Arctic and ending in Wrangel Island close to the Bering Strait. It shows the possible route of the German expedition. The Antarctic map now uses only two colors to delimit the areas covered by James Cook and others. Later in that volume he published two maps of the route sailed by the German expedition. Unfortunately, they discovered a finger of permanent pack ice stretching from the north to approximately 76°, which made progress further north impossible. Petermann was undaunted in his endeavors to reach the North Pole and demonstrate a possible passage to the Pacific Ocean, even after this expedition had failed in that respect. In 1869 he published a map of the Arctic Ocean north of Wrangel Island with all exploration routes between 1648 and 1867 and a map with sea temperatures in the Greenland Sea and the Norwegian Sea as observed by the German expedition, and again two maps of the German expedition in Ergänzungsheft 28. In 1874 he again published an overview map of the Arctic at a scale of 1:16,000,000, this time with exploration routes from 1616 to the end of 1874, complemented by the new meteorological weather stations. Strangely enough, the route of the 1868 German expedition is not engraved in the image. Petermann still believed however, that Greenland stretched far into the Polar region. The text in the map reads: 'Unerforscht, wahrscheinlich Land oder Inseln (Petermann's Hypothese)' [unexplored, probably land or islands (Petermann's hypothesis)]. In the case of the polar regions, Petermann's point of view deviated from most contemporary views. While many, especially the Americans and British, saw a possible passage in the Northwest, where they expected to find a passage after rounding Greenland, Petermann thought this not a viable option. But this did not prevent him from publishing many reports and maps of the American and British explorations in this area, sometimes translated from the journal of the Royal Geographical Society and other geographical societies. Though he was right in hypothesizing that the warm Gulf Stream complemented the cold Labrador Stream and that the warm stream extended far north of Spitsbergen and Nova Zembla, his thesis that it warmed the Arctic needed serious revision. Although he thought it to be a deep stream, he overestimated the effect of the warmth from that depth on surface ice east of Svalbard. On the other hand, he was wrong about the extension of Greenland. He wrote:

«Бірақ Фон Гумбольдт атымен аталатын мұндай алып мұздық кең аумақты мәңгілік қар мен мұздық аймақтарына сілтеме жасайды және бұл Гренландияның солтүстікке қарай кеңеюіне дәлелдеме береді»

Оның пікірін кейбір зерттеушілердің Гренландияның ұшынан жоғарырақ ендікте жер көргендері күшейткен болуы мүмкін. Питерман 1876 жылы Америкалық географиялық қоғамнан құрмет алғанда, АҚШ-ты 3 апталық сапарда зерттегенде, доктор Исаак И. Хейс Гренландиядан Беринг теңізіне созылатын Петерманның жер тілі гипотезасын жоққа шығарды, бірақ Арктика мұхитында ашық су болуы мүмкін екенін мойындады. Солтүстік-Батыс өткел шындығында қиындыққа толы болды. Тек 1904 жылы Роальд Амундсен оны жүзіп өтуге қол жеткізді. Солтүстік-Шығыс өткелге қатысты, Норденшельдтің 1875 жылы Енисей өзеніне жасаған сапары оның оңайырақ жол екенін көрсетеді. Норденшельдтің «Вега» пароходымен жасаған экспедициясының сәтті аяқталуы 1879 жылы PGM-де Петерманның өлімінен кейін жарияланды. Карта Петерманның 1873 жылғы Сібір картасының үстіне салынған. «Вега» маршруты 1873 жылғы Петерманның картасының ресейлік көшірмесінде де болды. PGM редакторы да оны 1879 жылғы картасына қосты. Бұл Петерманды құрметтеудің бір жолы болуы мүмкін. Картада ескі зерттеулердің сипаттамалық деректерінің (яғни, Василий Прончищев, 1735–36; Харитон Лаптев, 1739–43; Семен Челюскин, 1735–43; Федор Минин және Дмитрий Стерлегов, 1740; және Александр Теодор фон Миддендорф, 1843) көптеген көздерден карта жасау кезінде қаншалықты сенімді екенін анық көрсетеді. Екі картадағы жағалау сызықтарының арасындағы айырмашылық кейде 1/2° ендік және 1° бойлыққа жетеді. Таймыр түбегіне қарасақ, швед зерттеуі оны материк пен арасындағы арнаны шамамен 10 км-ден бірнеше километрге дейін азайтады. Жекелеген ерекшелік – бұл П. Ф. Анжудың (1823) астрономиялық байқауларға негіделген ақпараты, ол екі картада да бірдей. Мақала (швед және дат тілдерінен аударма, Бемнің кіріспесімен) және карта «Вега» Иркутскіге келгеннен кейін төрт ай өткен соң жарияланды. Хассенштейн ескі эскизді пайдаланып жаңа карта жасады, ал Норденшельдтің деректері қалыптастырылып, қызыл түспен басылды, бұл оны ескі картаның үстіне жазылғандай етіп көрсетті. Жаңа картадағы ақ түстердің жеңілдігіне байланысты ол ескі картадан әлдеқайда жаңарып көрінеді, дегенмен екеуінің арасында тек алты жыл ғана өтті.

His view may have been reinforced by some explorers who sighted land at higher latitudes than the tip of Greenland. While Petermann was honored in 1876 by the American Geographical Society, during the last of 3 weeks visiting the US, Dr. Isaac I. Hayes disputed the hypothesis of Petermann's land tongue stretching from Greenland to the Bering Sea, though he agreed that the Arctic Ocean would possibly have open water. The Northwest Passage indeed proved to be challenging. Only in 1904 did Roald Amundsen achieve its navigation. As to the Northeast Passage, Nordenskiöld's trip to the Yenisei river in 1875 hinted at this being the easier route. The successful completion of the passage during Nordenskiöld's expedition with the steamship Vega was published in 1879 in PGM shortly after Petermann's death. The map was drafted on top of Petermann's 1873 map of Siberia. The route of the Vega had also appeared on a Russian copy of Petermann's 1873 map. The PGM editors also added it in their 1879 map. This might have been a way to honour Petermann. The map shows clearly to what degree the descriptive data of older explorations (i. e. Vasili Pronchishchev, 1735–36; Hariton Laptev, 1739–43; Semyon Čeluskin, 1735–43; Fyodor Minin and Dmitriy Sterlegov, 1740; and Alexander Theodor von Middendorff, 1843) could be trusted when drafting a map from many sources and trying to amalgamate them into a single image. The difference between the coastlines on the two maps sometimes can be as much as ½° latitude and 1° longitude. Looking at the Taimyr peninsula, the channel between it and the mainland is reduced from approximately 10 km to a few kilometres by the Swedish exploration. The only exception was the information derived from P. F. Anjou (1823), which was based on astronomical observations, and is the same in both maps. The article (translations from Swedish and Danish with a preamble by Behm) and map appeared four months after the Vega had arrived in Irkutsk. Hassenstein drafted the new map, maybe using the older draft. The title was hammered out of the old copperplate and replaced by a new one, while Nordenskiöld's data were engraved, and printed in red, making it look like an overlay on the old map. Because of the use of lighter background colors the newer map looks much fresher than the older one, though only six years lay between the two.

Австралия

Питерманн «Штилердің қол атласының» жаңа басылымы үшін жауапты болған кезде PGM журналының бірінші санының алғы сөзінде берген уәдесін орындады. Оның Австралияға деген құштарлығы да болды. Өліміне дейін Австралияның (аумақтарының) барлауына қатысты 48 карта жариялады, бірақ осы экспедициялардың ешқайсысына неміс ықпалы тимеді. 1866 жылы ол «Штилердің» бесінші басылымының (1866–67) бірінші саны туралы есеп бергенде, PGM-де жарияланған карталар мен мақалаларға жиі сілтеме жасады. Ол сондай-ақ, Австралияның төрт картасын немесе оның бөліктерін жасап жатқанын айтты. Олардың бірі – оның әйгілі сегіз парақты Австралия картасы, масштабы 1:3,500,000, ал қалған үшеуі барлаумен немесе жер кадастрлық карталарына негізделген. (Spezialkarte von Neu Süd Wales nach den Kataster Aufnahmen, кейін PGM, 12, 1866, 13-кестеде Spezialkarte eines Theiles von New South Wales деп жарияланды; Spezialkarte vom Seengebiet im Inneren von Australien, кейін PGM, 13, 1867, 4-кестеде Das Seengebiet (Lake District) und die Steinige Wüste (Great Stony Desert) im Innern von Australien деп жарияланды; Karte der Entdeckungen im Inneren Australiens, масштабы 1:2,500,000, оны барлық жаңа жаңалықтарға байланысты PGM-де жарияламауды жөн көрді). 1871/72 жылдары ол сегіз парақты картаны Specialkarte von Australien in 8 Blättern түрінде Ergänzungsheft 29 (VI том) және 30 (VII том) жинағында жариялады. Бұл – барлық қолда бар білімді түсірілген 194x118 см өлшемді картаға жинақтаудың керемет еңбегі. Питерманн болғандықтан, ол оны соңғы он жылдағы барлаулар мен жаңалықтар тарихын қамтитын томмен бірге шығаруды қалаған, бірақ картаның бөлшек сауда бағасын арттырмау үшін, ақпаратты қай томдарда табуға болатынын көрсетіп, C. E. Meinicke-нің 43 беттік географиялық-статистикалық жинағымен ғана қанағаттанды. 1875 жылы PGM-де шағын үлгісі бар екінші, түзетілген басылымы жарық көрді. Ақырғысы ретінде, оның әйгілі алты парақты АҚШ картасы (Neue Karte der Vereinigten Staaten vor Nord Amerika in 6 Blättern) PGM-нің санында табылмады. Ол «Штилердің» алтыншы басылымы үшін 1:3,700,000 масштабында жасалды, бірақ оның шағын бөлігі келесі жылнамада Солтүстік-Батыс Техастың барлауын көрсету үшін пайда болды.

Petermann kept his promise, made in the preface of the first issue of PGM, when he was responsible for the new edition of Stieler's Hand Atlas. He also had a weakness for Australia. Up to his death he published some 48 maps concerning exploration in (parts of) Australia, though hardly any of the expeditions bore any German influence. In 1866, when he gave an account of the first issue of the fifth edition (1866–67) of the Stieler, he frequently referred to maps or articles published in PGM. Furthermore, he mentions that he is working on four other maps of Australia or parts of it. One of these is his famous eight sheet map of Australia, scale 1:3,500,000, and the other three are concerned with exploration or based on land property maps. (Spezialkarte von Neu Süd Wales nach den Kataster Aufnahmen, later published as Spezialkarte eines Theiles von New South Wales (PGM, 12, 1866, table 13); Spezialkarte vom See’ngebiet im Inneren von Australien, later published as Das See’n Gebiet (Lake District) und die Steinige Wüste (Great Stony Desert) im Innern von Australien (PGM, 13, 1867, table 4); Karte der Entdeckungen im Inneren Australiens, scale 1:2,500,000, which he probably chose not to publish in PGM due to all the new discoveries). In 1871/72 he published the eight sheet map as Specialkarte von Australien in 8 Blättern in Ergänzungsheft 29 (volume VI) and 30 (volume VII). It is a superb effort to compile all available knowledge in a colored map image that measures 194x118 cm altogether, and it reminds us of the ten sheet map of Africa of 1863. Being Petermann he would have liked to have accompanied it with a volume containing its ten year history of exploration and discoveries, but in order not to raise the retail price of the map he satisfied himself with merely citing the volumes of PGM where the information could be found and providing an accompanying 43 page geographical statistical compendium by C. E. Meinicke. In 1875 a second revised edition appeared, with a small sample in PGM. We unfortunately do not find his famous six sheet map of the United States (Neue Karte der Vereinigten Staaten vor Nord Amerika in 6 Blättern) in the issues of PGM. It was produced for the sixth edition of the Stieler on scale 1:3,700.000, though a small part appeared in the next annual as an illustration of the exploration of Northwest Texas.

Түпнұсқаның түсіндірмесі

Бірнеше рет Петерманн саяхатшылардың есептерімен келіспейтінін айтты, бұл оның пікірлері оның қолындағы есептер мен әдебиеттерге немесе дұрыс географиялық қорытындыларға негізделген болуы мүмкін. Ол Юниамези көліне қатысты картада Лондондық миссионерлік қоғамның миссионері Якоб Эрхардтпен оның орналасуы және ауданы туралы келіспейді. Эрхардт көлдің оңтүстік ұшын 13° оңтүстік ендігі, 36° шығыс бойламында көрсетіп, оны батысқа қарай 28° шығыс бойламына дейін созылған деп қате айтқан, ал ықтимал созылуы 24° шығыс бойламына дейін жетеді деп есептеген. Сонымен қатар, ол Виктория, Танганьика және Ньяса көлдерінің 6° солтүстік ендігіне дейін созылатын бір ішкі теңіз екенін ойлады. Деректердің жетіспеуі Петерманды көлдердің немесе көлдің қате пішінімен келісуге мәжбүр етті, бірақ ол оның батысқа және солтүстікке қарай кеңінен созылуына көз жеткізбеді. Нилдің бастауы туралы ол көп қателік жасамады, себебі олар экваторға жақын, 30° мен 36° шығыс бойламы аралығында көрсетілген, бірақ мұны болжау қиын болған жоқ. Картадағы этнографиялық және саудалық ақпаратты салыстырмалы топографиялық тұрғыдан қарастырып, түсіндіргенде, миссионерлердің баяндамаларының күші осы екенін көре аламыз. Олардың миссиясы адамдарға, қоршаған ортаға емес, бағытталғандықтан, олар үшін осы ақпарат өте маңызды болды. Бірақ геометриялық тұрғыдан алғанда олардың ақпаратына толық сенуге болмайды, өйткені олардың көп бөлігі жергілікті тайпалардың ауызша хабарларына негізделген. Кейде ол бірнеше авторлардың бір аймаққа қатысты карталарын бір қосымша картада біріктіріп, авторлардың әртүрлі түсіндірмелерін көрсетті. Мысалы, Джон Хирд (1853), Уильям Макдональд (1854), Хаттон (1854), Атвей (1854), Рис (1854) және Ньюмейер (1857) көрген Кергелен және Макдональд аралдарының карталарында, Джеймс Куктан бері жасалған зерттеулермен салыстырулар жүргізілді. Осыған ұқсас, оңтүстік Африканың орталық бөлігінің кішкентай карталарында (шамамен 1:33,000,000 масштабта) Генрих Киперттің (1855), Дж. Маккуиннің (1857) және Дэвид Ливингстонның (1857) әртүрлі түсіндірмелері көрсетілген. Немесе Габон аймақтарының бейнеленуінде, Аугуст Петерманның, Томас Е. Боудичтің, Уильям Д. Кулидің, Генрих Киперттің, Пол Беллони ду Чайлу мен Генрих Барттың түсіндірмелері ұсынылған. Көптеген жағдайларда ол Германияның картасын немесе оның бөліктерін, сондай-ақ басқа елдердің карталарын қосып, саяхатшылардың өтуі керек болған алшақтықты көрсетуге тырысты. Бұл оқырмандардың мақалалар мен карталарда ұсынылған нәтижелерге жету үшін саяхатшылардың қандай құрбандықтар мен қиындықтарға тап болғанын түсінуіне және оларға көңіл жарыққысы келгеніне көмектескен болуы мүмкін.

Several times Petermann indicated that he disagreed with the reports of explorers, probably basing his arguments on reports and literature at his disposal or on sound geographic reasoning. In a map, concerning among other things lake Uniamesi, he tends to disagree with Jakob Erhardt, one of the missionaries of the Church Mission Society of London, concerning its situation and extension. Erhardt was erroneous in that he situated the lower tip of the lake around 13° South 36° East and made it bend westward to 28° East, with a probable extension to 24° East. Furthermore, he thought that Lake Victoria, Lake Tanganyika and Lake Nyassa were one inland sea extending to 6° North. A lack of data led Petermann to agree with his erroneous shape of the lake or lakes, but he was not convinced of its wide extension to the west and north. As for the sources of the Nile he was not so much mistaken, as they were indicated by a text near the equator between 30° and 36° East, but this was not so hard to induce. When one views the ethnographic and trade information in the map and interprets them from a relative topological point of view we can see this as the strength of the missionaries' reports. As their mission was focused on people and not on the natural environment this kind of information was of great importance to them. But geometrically their information could not be trusted, in part because most of their information was based on verbal reports of the native tribes. At other times he depicted maps of the same area from several authors together in one supplement map to show the authors' different interpretations. This was the case with, for example, the map of the Kerguelen and McDonald Islands sighted by John Heard (1853), William MacDonald (1854), Hutton (1854), Attway (1854), Rees (1854), and Neumayer (1857), with several comparisons of explorations since James Cook. The same with small maps (scale ca. 1:33,000,000) of the central part of southern Africa, which shows different interpretations by Heinrich Kiepert (1855), J. McQueen (1857) and David Livingstone (1857). Or with the representation of the Gabon countries, which show interpretations by August Petermann, Thomas E. Bowdich, William D. Cooley, Heinrich Kiepert, Paul Belloni du Chaillu and Heinrich Barth. Many times he included an outline map of Germany, or parts thereof or other countries to show the vastness through which the explorers had to travel. This must have contributed to the understanding and compassion the readers felt for the sacrifice and hardships the explorers had to go through to come to the results presented in the articles and maps.

Стиллер-Хандаттас

Бірінші басылымнан бастап Фридрих фон Стилпнагель Стилер Гандатласының карталарын жасауға негізгі жауапкершілікті жүктеген. 1865 жылы Стилпнагель қайтыс болғаннан кейін Петерманн Стилерге жауапты болды. Ол 4-ші басылымға (1863–1867) бірнеше карта (мысалы, Russland und Skandinavien, Süd Polar Karte, Neu Seeland, Australien, Süd Ost Australien) жасады, нәтижесінде 83 картаға дейін жетті. 5-ші басылымда (1868–1874) карталар біркелкіленіп, "Готха мектебінің" стилі анық байқалатындықтан, шебердің қолтаңбасын жақсы көруге болады.

Көшеде жүретін саяхатшының атақ-даңқы

Кейде Петерманды «креслодағы» географ деп айыптаған, өйткені ол кең саяхат жасамаған және жаңа жаңалықтарды өз көзімен көрмеген. Бірақ ол жасаған карталар мен географиялық идеялардың сапасы бұл айыптаманың негіссіз екенін көрсетеді. Кейбір адамдар жағдайларды және құбылыстарды байқап, сипаттауға жақсы, ал басқалары деректерді түсіндіруге шебер. Петерманның ең үлкен жетістігі – кейде қайшы келетін дереккөздерді түсіндіріп, бағалаудағы қабілеті болды. Оның маңызды мұрасы – ол осы қабілетті шәкірттерінің көпшілігінде дамыта білді, соның арқасында география саласы одан бері дамып келеді. Егер оның басшылығымен шыққан журнал географиялық жаңалықтармен толы болмағаны үшін сынға түсірілсе, шындыққа жақындауға болады. Көптеген мақалалар сипаттамалық физикалық сипатта, зерттеушілердің әдеттегі тілімен жазылған көптеген егжей-тегжейлі мәліметтермен толы, бірақ физикалық құбылыстарды түсіндіруге тырыспайды. Басымдық геоморфология мен геологияға берілген – бұл сол кезде өздерінің техникалық тілі бар ескі ғылымдар, сондай-ақ метеорология, ботаника және биология. Антропогеографияға арналған мақалалар көбінесе аймақтардың этнографиялық сипаттамаларымен шектеледі. Бұл әлі де деректер жинау дәуірі, және олар он тоғызыншы ғасырдың бірінші жартысындағы камералистік тәсілдерден көп алшақтамады. Еуропаға қатысты мақалалар көбірек болуы керек еді, бірақ 1860-1864 жылдарға арналған жылдықтарда мақалалардың 16%-ы және «Kleinere Mitteilungen» (шағын хабарламалардың) 22%-ы ғана Еуропаға қатысты екені анықталды. Бір жағынан, журнал географиялық болғанымен, ол халыққа арналған екенін айтуға болады. Бұл оның күшті жақтарының бірі болды, оны оның кең таралғандығы дәлелдейді. «Петерманның жетістігі шикізат жинаған кезеңде, әсіресе саяхаттар арқылы болды. Бұл географиялық дилетантизмнің гүлденуі болды. Жаңалықтардың өзі қызықты болды, өйткені білімді адам оны ешқандай арнайы білімсіз түсіне алатын». Веллердің мәліметінше, Петерман «Петерманның географиялық хабарламалары» журналында 226 мақалаға қол қойған, оның ішінде 41-і Африкаға, 98-і полярлық аймақтарға және 37-і картографияның тарихы мен қолданылуына қатысты. Сол дереккөз оның жасаған карталардың жалпы саны 535 екенін көрсетеді, оның ішінде Стиллер, Физикалық атлас және басқа да түрлі материалдар үшін жасалған карталар бар. Стамс он жылдық көрсеткіштерді пайдаланып, Петерманның географиялық хабарламаларында оның құрастырған және редакциялаған 280 карта бар екенін анықтады.

Petermann was sometimes accused of being an 'armchair' geographer as he never traveled wide or experienced new discoveries with his own eyes, but the quality of the maps and geographic ideas he produced proves the accusation unfair. Some people are better at observing and describing circumstances and phenomena, others are better at interpretation of data. Petermann's greatest accomplishment lay in the interpretation and evaluation of sometimes contradictory sources, and his great legacy is that he was able to develop this faculty in most of his pupils in such a fine way that geography at large has profited from it ever since. Should one criticize the journal under his direction for not being geographically innovative then one may come nearer to the truth. Many articles are of a descriptive physical nature, with many intimate details in the explorers' colloquial style, and hardly any tries to find explanations for the physical phenomena. Most emphasis is laid on geomorphology and geology — old disciplines by then with their own technical language already — meteorology, botany and biology. Articles on anthropogeography usually reach no further than ethnographic descriptions of regions. It is still the era of data gathering and in this they were not far beyond the cameralistic nature of the first half of the nineteenth century. One should have expected more articles concerning (parts of) Europe, but a count in the annuals for 1860–1864 shows that only 16% of the articles and 22% of the Kleinere Mitteilungen (small communications) concerned Europe. As accommodation one might say that the journal, though geographic by nature, was aimed at popular use. That was one of its strengths, as shown by its large circulation. "Petermann’s achievement falls in a period in which raw material was gathered, especially through explorations. It was the flowering of geographic dilettantism. Interest was not only stirred by news as such, but the news in itself was interesting, because every educated person without special prior knowledge could understand it." According to Weller, Petermann signed 226 articles in Petermanns Geographische Mitteilungen, including 41 on Africa, 98 on the Polar regions and 37 on the history and use of cartography. The same source puts his total production of maps at 535, including his maps for the Stieler, the Physical atlas and several miscellaneous items. Stams, using the ten year indexes, counts 280 maps in Petermanns Geographische Mitteilungen that can be said to have been constructed and edited by him.

Сырғаласу және өлім

1870-ші жылдардың соңында география өз объектілері мен мақсаттарын өзгерте бастады, бұл бұрынғы маңызды позициясын "Готская академиясы" деп аталған орталықтың ығыстырды. Чарльз Дарвиннің "Адамның тегі" еңбегі жарық көрген кезде, ол адам географиясының кеңеюіне бастама берді, бұл салаға дейін этнографиядан басқа сирек назар аударылатын. Соңынан адамзатты физикалық тұрғыдан детерминистік қарастыру, географияның антропогеография деп аталатын саласының дамуына әкелді, әсіресе 1875 жылдан кейін Фридрих Ратцельдің (1844–1904) Мюнхенде, ал кейін Лейпцигте географиядан алғашқы жаңа профессор болып тағайындалғаннан кейін (оған дейін әлемде тек Карл Риттер ғана география профессоры болған). 1856 жылы Петерман Клара Леслиге үйленді және екеуінен екі қызы дүниеге келді. Олар 1875 жылы ажырасып, бір жылдан кейін ол екінші рет тұрмысқа шықты. Уақыт өте келе ол отбасылық мәселелерден күйзеліске ұшырады. Сондай-ақ, көп жыл бойы маниакалды-депрессивті күйзелістерге тап болғандығы және әрдайым револьверді жанында сақтап жүргендігі де айтылады. Осы өзгерістер мен қиындықтардың бәрі Петерманның 1878 жылдың 25 қыркүйегінде Готада өз қолымен өмірін қиюына себеп болуы мүмкін. Готтаның зерттеу орталығы ретіндегі эксклюзивтілігін жоғалтуы – бұл үлкен жұртшылықты қызықтырған – және ғылыми бағытқа көшуі де әсер еткен болуы мүмкін. 1902 жылы Ж.Г. Бартоломей былай деп жазды: "Август Петерманның қазіргі картографияны дамытудағы еңбегі зор, және ол өзінен кейін "Mitteilungen" журналы арқылы ұрпақтарына тамаша ескерткіш қалдырды, ол әлі де оның атын алып жүреді және доктор Супанның редакторылығымен барлық елдердегі географиялық ақпараттың жетекші көзі болып табылады. Бірақ Петерман өзінің жұмысының тартымдылығына басқа барлық өмірлік қызығушылықтарын құрбан етіп, географияның құрбаны болды". Бұл даңқ тез жойылғанын 1912 жылғы мақаласында Герман Вагнер көрсетті, ол Петерманның Готэ кезеңінің еңбектерін еске алып, география мен картография тарихын жазу туралы ешкімнің бұрын жазбағанын және барлық пионерлердің ұмытылғанын, тіпті журнал 1879 жылдан бері Петерманның атын алып жүргеніне қарамастан, атап өтті. 1909 жылы Готаның герцогтік бағында, ол көп жылдар бойы жұмыс істеген институтқа жақын жерде, Макс Хоэннің (Мюнхен) шеберханасынан шыққан Петерманның бюсті орнатылды. Ескерткішті Германияның географиялық қоғамдары сыйлады. Петерман өз кезінде Пертс тарапынан жақсы жалақы алып, Гота теміржол станциясына жақын орналасқан әдемі вилласының болуы осыны көрсетеді.

At the end of the 1870s geography started to change its objects and goals, which upset the previously important position of what was then called the 'Gotha Academy'. When Charles Darwin published The Descent of Man it was the beginning of the expansion of human geography, which till then was only rarely focused upon, except in the field of ethnography. The physical deterministic view of humanity that followed led to the rise of the branch of geography we now call anthropogeography, especially after 1875, when Friedrich Ratzel (1844–1904) was the first new professor of geography appointed in München and later Leipzig (only Carl Ritter ever before had been professor of geography worldwide). In 1856 Petermann had married Clara Leslie and had two daughters with her. They were divorced in 1875. A year later he married for the second time. As time wore on he seemed to have suffered more and more from family problems. It is also supposed that for many years he suffered from manic depressive moods and he seemed to have always kept a revolver in close proximity. All these changes and troubles may have contributed to the fact that Petermann died by his own hand at Gotha on 25 September 1878. The fact that Gotha was becoming less exclusively the center of exploration – which so enchanted the large masses—and became more scientifically focused might also have played a role. In 1902 J. G. Bartholomew wrote: "It is only a fair tribute to Augustus Petermann to say that no one has done more than he to advance modern cartography, and no man has ever left a more fitting monument to himself than his Mitteilungen, which still bears his name, and under the editorship of Dr. Supan, is the leading geographical authority in all countries. But to the absorbing fascination of his work Petermann sacrificed all other interests in life and died a martyr to geography". That fame perished quickly was shown by Hermann Wagner in his article of 1912, when he commemorates the merits of the Gotha epoch under Petermann and finds that nobody up till then had written about the making of the history of geography and cartography and that all those pioneers were all but forgotten, even though the journal carried Petermann's name since 1879. In 1909 a monument with Petermann's effigy from the workshop of Max Hoene München of Gotha was erected in the Ducal gardens of Gotha, a stone's throw away from the institute where he had worked for so many years. The monument was offered by the German geographical societies. Petermann in his time was well paid by Perthes as is shown by his beautiful villa close to Gotha's railway station.

Мұра

Петерманның өмірінде көптеген қолдау жұмыстарын жасағандықтан, оның есімімен Арктикадағы бірнеше физикалық нысандар аталды. NIMA дерекқорында келесі жеті топоним тізімделген: Петерман таулары (Антарктида), Петерман аралы, сондай-ақ Антарктидада, Петерман таулары (Австралия), Петерман шыңы, Петерман фьорды, Петерман мұздығы, Петерман түбегі, Капп Петерман. Хьюго Вихманның сөзіне қарағанда, капитан Баллок 1860 жылы жарық көрген ағылшын картасында Петерманның есімімен физикалық нысанды алғаш рет атаған. Сол есепте ол Азия, Австралия және Жаңа Зеландияда, сондай-ақ Арктика мен Антарктика аймақтарында 1860 және 1874 жылдар аралығында аталған он үш нысанды санады. Олардың кейбіреулерін басқа зерттеушілер қайта атады, ал біреуінің бар екені дәлелденбеді. Юлиус Пейер Франц-Иосиф жеріндегі Флигели мүйісінен көрген деп ойлаған Петерман жері кейіннен жоқ екені анықталды. Айдың бетіндегі кратерге Петерман кратері деген ат берілді, ол Солтүстік поляр аймағындағы Маре Гумбольдтианум мен Пири арасында орналасқан. Петерман жаңадан ашылған физикалық нысандарға ат қою карта редакторының құқығы екенін ойлады, әсіресе ол «Виктория», «Веллингтон», «Смит», «Джонс» сияқты топонимдерге жиі кездесетініне наразы болғандықтан. Ол былай деп жазады: «Жаңа картаны жасау кезінде егжей-тегжейлі топографиялық бейнелеуді нақтылау үшін және мырзалардың [Theodor] v[on] Heuglin және граф Карл Граф фон Вальдбург Зейлдің келісімімен картаға 118 атау енгіздім: олардың ішінде арктикалық зерттеулер мен жаңалықтардың белгілі тұлғалары, арктикалық саяхатшылар, сондай-ақ жақын достар, демеушілер және әртүрлі ұлттардан шыққан соңғы полярлық экспедицияларға қатысушылар, сонымен қатар Африка, Австралия, Америкадағы көрнекті неміс саяхатшылары бар». Сондықтан Свалбардтың қоса берілген картасы Барт, Бехм, Бергхаус, Бессель, Брехм, Бреузинг, Хеуглин, Хохштеттер, Колдевей, Ланге, Маух, Оеткер, Пейер, Пертес, Петерман, Равенштейн, Вейпрехт және Вильгельм есімдерімен безендірілген.

Because Petermann provided so much supporting work during his lifetime, several physical features, especially in the Arctic, were named after him. In the NIMA database the following seven toponyms are listed: Petermann Ranges (Antarctica), Petermann Island, also in Antarctica, Petermann Ranges (Australia), Petermann Peak, Petermann Fjord, Petermann Glacier, Petermann Peninsula, Kapp Petermann. According to Hugo Wichmann, Capt. Bullock was probably the first to name a physical feature after Petermann, on a printed English chart of 1860. In the same report he counts thirteen features in Asia, Australia and New Zealand, and the Arctic and Antarctic regions, named between 1860 and 1874. Some of them were renamed by other explorers and one turned out not to exist. Petermann Land, which Julius Payer thought to have sighted from Cape Fligely in Franz Josef Land, later proved nonexistent. A crater on the Moon was given the name Petermann crater, situated halfway between Mare Humboldtianum and Peary in the northern polar region. Petermann thought that the naming of newly discovered physical features was one of the privileges of a map editor, especially as he was fed up with encountering toponyms like 'Victoria', 'Wellington', 'Smith', 'Jones', etc. He writes: "While constructing the new map to specify the detailed topographical portrayal and after consulting with and authorization of messr. [Theodor] v[on] Heuglin and count Karl Graf von Waldburg Zeil I have entered 118 names in the map: partly they are the names derived from celebrities of arctic explorations and discoveries, arctic travellers anyway as well as excellent friends, patrons, and participants of different nationalities in the newest northpolar expeditions, partly eminent German travellers in Africa, Australia, America " So the accompanying map of Svalbard is larded with features named after Barth, Behm, Berghaus, Bessel, Brehm, Breusing, Heuglin, Hochstetter, Koldewey, Lange, Mauch, Oetker, Payer, Perthes, Petermann, Ravenstein, Weyprecht, and Wilhelm.

Бір дәуірдің соңы

1992 жылы Justus Perthes Verlag баспасы, PGM-ді Ernst Klett Schulbuchverlag компаниясы Штутгартта "Justus Perthes Geographische Verlagsanstalt Darmstadt" (1953–1994) баспасымен бірге сатып алды. Ernst Klett Verlag 2016 жылға дейін Гота қаласында Perthes баспасын басқарды. 2003 жылы Perthes архиві (185 000 карта, оның ішінде шамамен 11 000 теңіз картасы және шамамен 4 000 үлкен мектеп қабырға картасы, 120 000 географиялық басылым, оның ішінде бірнеше мың атлас және 800 метр бизнес архивтері) Тюринген еркін штаты сатып алды. 2004 жылы 149 жыл бойы жарық көрген Petermann’s Geographische Mitteilungen журналы шығарылуын тоқтатты. 2010 жылы Гота муниципалитеті Justus Perthes Strasse 1–9 және Gotthardstrasse 6 мекенжайларындағы бұрынғы кеңсе үй-жайларын және оған ілеспе жерлерді сатып алды. 2015 жылдан бері үлкен Perthes архиві Готтадағы Perthesforum-да орналасқан, ол Германиядағы ең заманауи архивтік кешендердің бірі, жалпы ауданы шамамен 11 000 шаршы метрді құрайды және бірнеше пайдаланушыға арналған. Ол кездегі «Тюрингендегі ең ірі мәдени жоба» 18 миллион евродан астам инвестицияны құрады, ол Еуроодақ, Германия федералдық үкіметі және Тюринген штатының үкіметінен қаржыландырылды. Дегенмен, Готтардштрасседегі Perthes отбасының вилласы 2012 жылдың шілдесінде даму перспективасы болмағандықтан бұзылды. Petermann жіберген немесе алған көптеген хаттар, сондай-ақ көптеген карталардың эскиздері болашақ зерттеулер үшін сақталды және «Perthesforum» Эрфурт университетінің Гота зерттеу кітапханасының Perthes жинағында сақталады.