Кіріспе
Тұқымдық жасушалық ісік (ТЖК) – бастапқы тұқымдық жасушалардан туындаған неоплазма. Тұқымдық жасушалық ісіктер қатерлі немесе қатерсіз болуы мүмкін. Тұқымдық жасушалар әдетте жыныс бездерінің (жұмыртқа жаны мен ұрықтар) ішінде кездеседі. Жыныс бездерінен тыс пайда болатын ТЖК-лер эмбрион даму кезіндегі қателер нәтижесінде туа біткен кемістіктер болуы мүмкін.
Жіктеу
ГКТ-лар денедегі орналасуына қарамастан, гистологиялық ерекшеліктері бойынша жіктеледі. Дегенмен, осы ісіктердің генетикасы туралы толыққанды мәліметтер жиналған сайын, оларды нақты гендік мутацияларға сәйкес жіктеу мүмкіндігі туындайды, себебі әрбір мутация нақты ісік түрін сипаттайды. Олар негізінен екі топқа бөлінеді: герминоматты немесе семинатоздық ұрықтық жасуша ісіктері (GGCT, SGCT) – бұл герминома және оның дисгерминома мен семинама синонимдерін қамтиды. Ал герминоматты емес немесе семинатоздық емес ұрықтық жасуша ісіктері (NGGCT, NSGCT) – таза және аралас түрдегі қалған барлық ұрықтық жасуша ісіктерін қамтиды. Бұл екі топтың арасындағы маңызды клиникалық айырмашылық бар. Герминоматты ісіктермен салыстырғанда, герминоматты емес ісіктер тез өседі, диагноз қойылған кезде орташа жасы кішірек болады (ұрық қатерлі ісіктерінде 25 жасқа қарсы 35 жас), сондай-ақ бес жылдық өмір сүру көрсеткіші төмендеу. Герминоматты ісіктердің өмір сүру көрсеткіші жоғары, себебі олар сәулелену терапиясына өте сезімтал және химиотерапияға жақсы жауап береді. Алайда, платинаға негізделген химиотерапия схемаларын қолдану арқасында герминоматты емес ісіктердің болжамы да едәуір жақсарды.
The germinomatous or seminomatous germ cell tumors (GGCT, SGCT) include only germinoma and its synonyms dysgerminoma and seminoma. The nongerminomatous or nonseminomatous germ cell tumors (NGGCT, NSGCT) include all other germ cell tumors, pure and mixed. The two classes reflect an important clinical difference. Compared with germinomatous tumors, nongerminomatous tumors tend to grow faster, have an earlier mean age at time of diagnosis (around 25 years versus 35 years, in the case of testicular cancers), and have a lower five year survival rate. The survival rate for germinomatous tumors is higher in part because these tumors are very sensitive to radiation, and they also respond well to chemotherapy. The prognosis for nongerminomatous tumours has improved dramatically, however, due to the use of platinum based chemotherapy regimens.
Себеп
Кейбір зерттеушілер бұл таралудың эмбриогенез кезінде герм жасушаларының қалыптан тыс миграциясының нәтижесі болуы мүмкін деп санайды. Басқалары герм жасушаларының қалыпты эмбриогенез барысында бірнеше жерге кеңінен таралуын, осы жасушалардың генетикалық ақпаратты жеткізуін немесе соматикалық жерлерде реттеуші функцияларды атқаруын болжайды. Экстрагонадалық ГКТ бастапқыда жыныс безіндегі анықталмаған біріншілік ісіктің оқшауланған метастаздары деп есептелген, бірақ қазір көптеген герм жасушалық ісіктердің туа біткен және жыныс бездерінен тыс пайда болатындығы белгілі. Олардың ең маңыздысы – сакрококцигеялық тератома, бұл нәрестелерде туған кезде ең көп диагноз қойылатын ісік. Барлық алдыңғы медиастиналық ісіктердің 15–20% ГКТ құрайды, олардың шамамен 50% иіссіз тератомалар болып табылады. Жұмыртқалық тератомалар анти-NMDA рецепторлық энцефалитпен байланысты болуы мүмкін.
Емдеу
Жетілген терратомалар (дермоидтық кисталар) сияқты қатерсіз ГКТ-лары бар әйелдер жұмыртқалық цистектомия немесе оофоректомия арқылы емделеді. Егер пациент бала туу жасында болса, бір жақты сальпингоофоректомия жасау мүмкін, ал қарсы жақтағы жатыр, жұмыртқалық және фаллопий түтігін қалдыруға болады. Егер екі жұмыртқада да қатерлі ісік болса, мұндай мүмкіндік жоқ. Пациент бала тууын аяқтаған болса, операция толық сатыланумен жүргізіледі, оған екі жақты сальпингоофоректомия және гистерэктомия кіреді. ГКТ-да ең көп қолданылатын химиотерапиялық схемасы ПЭБ (немесе БЭП) деп аталады, және ол блеомицин, этопозид және платинаға негізделген қатерлі ісікке қарсы препаратты (цисплатин) қамтиды. Химиотерапияға жауап бермейтін ісіктер үшін иммунотерапия, гормоналды терапия және киназа ингибиторлары сияқты мақсатты емдеулер зерттеліп жатыр.
Болжам
1997 жылғы Халықаралық ұрықтық жасушалар консенсусы классификациясы – қатерлі ұрықтық жасуша ісігін емдеуден кейін рецидив қаупін бағалауға арналған құрал. Қыздардағы жұмыртқа безі ісіктері туралы шағын зерттеу цистикалық және қатерсіз ісіктер, ал керісінше, қатты және қатерлі ісіктер арасындағы байланысты көрсетеді. Ісіктің цистикалық кеңеюін операция алдында УДТ, МРТ немесе КТ сканилеу арқылы бағалауға болады, бұл қатерлі ісіктің таралу қаупін азайту үшін ең тиімді хирургиялық жоспарды таңдауға мүмкіндік береді. Тиісті емге қолжетімділік нәтижеге үлкен әсер етеді. 1993 жылы Шотландияда жүргізілген зерттеу 1975 және 1989 жылдар аралығында диагнозы қойылған 454 еркек арасында бес жылдық өмір сүру көрсеткіші уақыт өте келе және ертерек диагноз қойылғанда артқанын көрсетті. Бұл және басқа факторларды ескергенде, осы еркектердің көпшілігін емдеген, бірақ нашар прогнозбен еркектерді де емдеген қатерлі ісік орталығында емделген еркектердің өмір сүру көрсеткіші 60%-ға жоғары болды. Тестістегі хориокарцинома – барлық ұрықтық жасушалық қатерлі ісіктердің арасындағы ең нашар прогноздағысы.