Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдықтар Артуры – тарихи Артур патша туралы британдық телесериал. HTV аймақтық франшизасымен жасалған, ол 1972 және 1973 жылдар аралығында шыққан екі маусымнан тұрады. ITV бұрын-ақ оқиғалар мен қылышпен шайқас көрсететін тарихи телесериалдармен танымал болған, мысалы, "Қызыл пимпернелдің оқиғалары" (1956), "Робин Гудтың оқиғалары" (1955), "Сэр Ланселоттың оқиғалары" (1956), "Иванхо" (1958) және "Сэр Фрэнсис Дрейк" (1961). Робин Гуд және Иванхо туралы телешоудағы Ричард Арыстанжүрек сияқты, осы Артур патша да өз заманының Англиясындағы екі ең ірі халықтың арасында бейбітшілік орнату арқылы ұлылығын көрсетеді. Артур патша мен оның серігі Кай заманауи рок-жұлдыздарына ұқсайды. "Британдықтар Артуры" 1970 және 1980 жылдары көптеген жергілікті ITV арналарында бірнеше рет көрсетілді. Музыканың авторы – Эльмер Бернштейн.
Arthur of the Britons is a British television show about the historical King Arthur. Produced by the HTV regional franchise, it consisted of two series, released between 1972 and 1973. ITV had already a reputation for entertaining historical TV shows that would display adventure and swordplay, such as The Adventures of the Scarlet Pimpernel (1956), The Adventures of Robin Hood (1955), The Adventures of Sir Lancelot (1956), Ivanhoe (1958) and Sir Francis Drake (1961). Like Richard Lionheart in the TV shows about Robin Hood and Ivanhoe this King Arthur shows greatness by making peace between the two foremost peoples in the England of his era. The looks of King Arthur and his brother in arms Kai resemble contemporary rockstars. Arthur of the Britons was broadcast repeatedly on numerous local ITV stations during the 1970s and 1980s. The theme music was by Elmer Bernstein.
Сюжет
Қараңғы ғасырларда, Рим Британиядан шығып кеткеннен кейін бір ғасыр өткенде және англосаксондықтардың Британияда қоныстану кезеңінде, Артур – сәнді сарайы бар жарқын патша емес; керісінше, ол (кейбір тарихшылардың болжауы бойынша) саксон басқыншыларына қарсы келттік одақты құрып, оны сақтап тұратын келттік көшбасшы. Оған асырап алған әкесі Луд нұсқау береді және Артурдың інісі ретінде тәрбиеленген саксон жетім Кай көмектеседі. Оның ең басты қарсыласы – туысы, Корнуолл Маркі. Ют тайпасының басшысы Йорат пен оның қызы Ровена бастапқыда саксондықтарға қарсы одақтас болып табылады, бірақ соңында кельттер мен саксондықтар арасындағы бейбіт келіссөздерді жүргізу үшін артықшылықтарын пайдаланады. Саксондықтардың басшысы Сердиг – Артурдың басты қарсыласы, ол "Келісім" атты эпизодта оны "көп інісі бар, бірақ әкесі жоқ" деп қорлайды, бірақ соңында оған құрмет көрсетуге үйренеді. Сериалда аңызға айналған Дөңгелек үстел, сондай-ақ Мерлин, Гвиневра және Ланселот сияқты танымал тұлғалар жоқ, сонымен қатар сиқырға немесе сенім-нанымға ешқандай мән берілмейді. Артур да, оның серіктері де ешқашан жарқыраған қару-жарақ кимейді. Артур тағы да шебер жауынгер ретінде бейнеленеді, бірақ ең бастысы – саксондықтармен жақсы қарым-қатынас орнатуға қол жеткізген білгір саясаткер ретінде. Ол өз халқы мен саксондықтар арасындағы бейбіт өмірдің негізін қалағаннан кейін, Рим ханшайымына (соңғы эпизод, "Римнен келген қыз") Бенедиктаға (Кэтрин Шелл сомдаған) ғашық болады, ол оның қасында Римде тұрғысы келеді. Бірақ Артур өзі сүйетін жерін және халқын тастап кетуден бас тартады, ол оның сүйеушілермен бірге кетеді, бірақ оның қайтып оралуы мүмкін екеніне ишара жасалады.
Set in the Dark Ages a century after the Roman withdrawal from Britain and during the Anglo Saxon settlement of Britain, Arthur is not a glamorous king with an elaborate court; instead, he is (as presumed by some historians) just a Celtic leader who installs and maintains a Celtic alliance against the Saxon invaders. He is instructed by his adoptive father Llud and assisted by Kai, a Saxon orphan reared as Arthur's brother. His greatest rival is his cousin, Mark of Cornwall. The Jute chief Yorath and his daughter Rowena are in the beginning allies against the Saxons but finally use their special position to mediate peace negotiations between the Celts and the Saxons. Cerdig, chieftain of the Saxons, is Arthur's principal counterpart who in the episode "The Treaty" even insults him as a man "with many brothers but no father" but learns to respect him in the end. The series dispenses with the legendary Round Table and popular figures such as Merlin, Guinevere and Lancelot and attaches no significance to magic or superstition. Neither Arthur nor his fellow celts are at any time clad in shining armour. Arthur is once again portrayed as a skilled fighter but especially as a cunning politician who eventually comes to good terms with the Saxons. After he has created the basics for a peaceful coexistence between his folk and the Saxons, he falls in love with a Roman princess (last episode, "The Girl From Rome") called Benedicta (portrayed by Catherine Schell) who wants to live with him in Rome. But Arthur refuses to leave the land and people he loves, and she leaves along with her escort, though it is hinted that she may return.
Кельт патшасы Артур
Ал басқа фильмдер оның тегін айтудан жалтарса, оны христиандық Британияны жазықсыздардан қорғайтын жоғары мінезді адам ретінде ғана көрсетеді, ал бұл телесериал оны римдіктер, англосакстар және нормандар келгенге дейін Ұлыбританияда болған британиялықтардың бірі деп санайды, демек ол кельт.
While other films about him simply avoid the question of his origin and show him merely as a man of superior integrity who defends Christian Britain against heathen barbarians, this TV show sees him as one of the Britons who were already in Great Britain before the Romans, Anglo Saxons and Normans came, and hence, a Celt.
Кельттер бейнесі
Кельттер өздерін-өздерімен қамтамасыз ететін, мал өсіру және аң аулау арқылы күнкөріс табатын халық ретінде суреттеледі. Олар шебер ат темірқасыптар, жылқы үстінде отырып жабайы шошқаны өлтіре алады. Сонымен қатар, олар қоршаумен бекітілген ауылдарда қоныстанған. ("Шәкірт" және "Патшаның қызы" туындыларында Артурдың кельт ауылының сыртқы көрінісі көрсетілген.) Осы арқылы олар кельттер деп анықталады.
The Celts are portrayed as a self sufficient people who make their living through cattle breeding and hunting. They are very capable equestrians, who can kill wild boar from horseback. Besides that, they inhabit villages that are fortified with palisades. (In "The Pupil" and "Daughter of the King" the outside of Arthur's Celtic village is shown.) That is how they are defined as Celts.
Саксондардың суреті
Саксондықтар егін өсіру үшін жерді дайындап, оны өңдейтін шаруалар ретінде бейнеленеді. Олар сонымен қатар кеме жасау үшін ағаш қолдануда да тәжірибелі. Олардың ауылдары егістік жердің ортасында орналасқан және бекінісі жоқ, себебі олар келттерге қарағанда жаудың жақындап келуін ертерек байқай алады. ("Өмір сыйы" және "Тұтқын" кітабындағы естеліктер саксондық ауылдар туралы көрініс береді.) Саксондықтар батыл жаяу әскерлер, бірақ егер олар атты әскер ретінде шайқасса, тіпті аз санды келттерге де жеңіледі. (Бұл "Дуэль" эпизодында көрсетілген.) Сондықтан олар Ұлыбританияға шабуыл жасаудың орнына, кландар түрінде оған сұғына кіреді (Артур "Сынақ" кітабында осылай сипаттайды), келт кландарымен шаруа ретінде күн көруге жеткілікті жер үшін күреседі.
The Saxons are portrayed as farmers who clear the land for cultivation of grain. They are also experienced in using wood to build ships. Their villages are in the middle of their fields and they are not fortified, since they can recognise approaching enemies earlier than the Celts who live in glades. ("The Gift of Life" and the flashbacks in "The Prisoner" provide an impression of Saxon villages.) The Saxons are brave footsoldiers but they are defeated by even a smaller number of Celts if they fight as cavalrymen. (As demonstrated in "The Duel".) So instead of invading Britain they just infiltrate it as clans (and that is how Arthur describes it in "The Challenge"), fighting with Celtic clans for places that suffice to make a living as farmers.
Келттер мен саксондардың мәдени қақтығысы
Келттер мен саксондар өз мәдениеттерімен анықталады, ал одан кейін туындаған қақтығыстарының себебі – олардың өмір сүру жолдарының өзгешелігі. Келттер өздерін тоналғандай сезінеді, себебі саксондар олардың аң аулау жерлерін жояды (мұны Кай бесінші эпизодта, "Егіншілер халқы" атты бөлімде саксон қызына түсіндіреді), ал саксондар келттердің жауырына жауап қайырады (екінші эпизодта, "Өмір сыйы" атты бөлімде көрсетілгендей, саксондар Кайды сотқа шақырып, оны сатқын деп айыптайды). Бұл христиандық туралы емес, өйткені екі тарапта да христиандар және Митраизм сияқты басқа діндердің жақтастары бар. (Бірінші эпизодта, "Артур өлді" деп аталатын бөлімде, жиналған келт басшылары өздерінің құдайларынан бір міндетті орындауға көмектесуді сұрайды. Сондай-ақ, "Өкінішті басып алушы" деп аталған төртінші эпизодта, христиан келт көшбасшысы Артурдан тағы бір христиан келт басшысымен көмектесуін сұрайды, алайда ол өте төзімсіз екіжүзділікке бой алды және ақырында Луд онымен айналысады, ол оның айтуынша, Митраизмге тән болған емді қолданады.) Бұл жақсылық пен жамандық арасындағы қарапайым қақтығыс та емес, өйткені екі тарапта да бейбітшілдік ұстанатындар бар. (Аталған "Егіншілер халқы" эпизодында Кай бейбітшіл саксонмен кездеседі, ал сегізінші эпизодта, "Ролф уағыздаушы" атты бөлімде, бүкіл келт ауылы бейбітшілдікке бет бұрады.)
The Celts and Saxons are defined by their cultures and subsequently their conflict derives from their different ways of life. The Celts feel robbed because the Saxons destroy their hunting grounds (as Kai explains to a Saxon girl in the fifth episode, called "People of the Plough") and the Saxons react to the hostility of the Celts (as explained in the second episode "The Gift of Life", where the Saxons bring Kai to trial, accusing him of being a traitor). It is not about Christianity, because on both sides there are Christians as well as adepts of other religions such as Mithraism. (In the first episode, called "Arthur is dead", the gathered Celtic leaders beseech their gods to help them to tackle a task. Also, in the fourth episode, named "The Penitent Invader", a Christian Celtic leader asks Arthur to help him with another Christian Celtic chieftain, who unfortunately became an unbearable hypocrite and is eventually dealt with by Llud who uses a remedy that according to him was part of Mithraism.) Neither is it simply a conflict between good and evil because there are also pacifists on either side. (In the aforementioned episode "People of the Plough", Kai mets a pacifist Saxon and in the eighth episode "Rolf the Preacher", a whole Celtic village turns to pacifism.)
Артурдың қақтығыстағы рөлі
Артур діни айырмашылықтарға, бәсекелестікке және көшбасшылар арасындағы жақындықсыздыққа қарамастан, тиімді келттік одақ құруға тырысады. Ол друидтарға, болжаушыларға немесе әуежайларға сене алмайды, өйткені олар оның әлемінде де, біздің әлемімізде де жоқ. Керісінше, бұл толығымен саяси реализм. Дегенмен, бұл Артур да абыройлы, немесе кем дегенде әділ. Саксон балалары жолдан адасқанда оларды оның саксон досы Кай отбасыларына қайтарады, саксон малдары аурудан қырылғанда ол оған малдан бір бөлігін ұсынады ("Ортақ мақсат" эпизоды), ал оның одақтастарының бірі саксонды құл ретінде ұстаса ("Бірнеше саксон әйелдері") ол оны одан қайтарады. Кельттік аймақтың шекарасын қорғап, ол күшті позициядан бейбіт өмір сүруге дайындалады. Телесериал осыған сәйкес құрастырылған, одақты нығайту туралы эпизодтар кельт-саксон үйлесімділігін көрсететін эпизодтармен кезектеседі. Артур саяси мақсаттарына жеткеннен кейін және бейбітшілікке негіз салғаннан соң, ол жеке бақытты іздеуге көшеді.
Arthur seeks to forge an effective Celtic alliance in spite of religious differences, rivalry and sheer animosity among the leaders. He cannot trust in druids, clairvoyants or fairies because they exist in his world no more than in ours. Instead it is all political realism. Still this Arthur is also noble or at least fair. When Saxon children have lost their way they will be brought back to their families by his Saxon friend Kai, when the Saxon lose their cattle because of a disease he will offer him a part of his livestock (episode "In Common Cause") and when one of his allies takes Saxons as slaves ("Some Saxon Women") he will talk him out of it. While defending the borders of the remaining Celtic area he prepares from a position of strength a peaceful coexistence. The TV series is composed accordingly, alternating episodes about sustaining the alliance with episodes that show Celtic Saxon harmonisation. Once Arthur has accomplished his political goals and provided the grounds for peace, he indulges himself to the pursuit of personal happiness.
Артурдың бірегей мансабы, аяғы қайғылы болмады
Француз ақыны Кредиен де Труа, әйелімен және өзінің ең жақсы досы саналған Ланселоттың опасыздығына ұшыраған, нәзік, зәбір көрген Артур патшаның нұсқасын жасады, соңы трагедиямен аяқталды. Бірақ "Британдықтардың Артурында" Артур өлмейді, сондай-ақ Франциядағы Авалонға немесе Бретаньға қашуға да мұқтаж болмайды. Соңғы алдындағы эпизодта, шотландтардың шабуылдау қаупі төнген кезде Артур өзі, Сердиг және Йут Йорат арасында келісімге келуге жақын келеді, бірақ салғысыздықтан қойылған нысана тақтасы бір адамның өліміне себеп болады, ал ескі аждахалар қайтадан көтеріледі. Артур мен оның серіктері үмітсіздікке бой алдырып үйлеріне оралады, бірақ бір күні мәңгілік бейбітшілік орнатылады деген үміттерін жоймайды.
The French poet Chrétien de Troyes created a version of a naive, victimised King Arthur who is betrayed by his wife and the man he believes to be his best friend Lancelot, and who ultimately comes to a tragic end. In Arthur of the Britons however, Arthur does not die, nor does he have to escape to Avalon or Brittany in France. In the penultimate episode, under threat of attack by the Scots, Arthur comes close to securing a treaty between himself, Cerdig and Yorath the Jute, but a carelessly placed target board results in a death, and old hostilities quickly re surface. Arthur and his men return home, disappointed, but still hopeful that one day, there will be a lasting peace.
2-ші сериясы (1973)
Қасқыршы (Келттік бас әмірші Артурды қауіпті дуэльге алдап жібереді.) Ровена (Артур германиялық юттар ханшайымын келт күйеу жігітіне жеткізеді.) Тұтқын (Кай өзінің бұрынғы ең жақсы досы болып шығатын саксонды жасырады.) Саксон әйелдері (Артур саксон қыздарын құлдыққа сатудан құтқарады.) Сақтықпен жүр (Ескі кельт дұшмандығы Артур мен оның достарына қауіп төндіреді.) Той (Артур Корнуолл Маркінің одақ үшін тым күшті болуына бөгет қояды.) Ортақ мүдде (Саксондар малдарынан аурудың кесірінен айырылады, бірақ Артур оларға көмектеседі.) Алты шара күміс (Лудтың ескі досы кельттер арасында проблема тудырады.) Патшаның қызы (Артур тағы бір кельт басшысын өзінің одағына қосуға тырысады.) Ойындар (Келттік ойындар бәсекелес кельт одақтастары арасында шиеленіс тудырады.) Шарт (Артур жаңа шабуылшылармен бірлесіп күресуді талқылау үшін саксон әріптесімен кездеседі.) Римдік қыз (Артур римдік ханшайыммен қысқа ғашықтыққа түседі.)
The Swordsman (A rival Celtic chieftain tricks Arthur into a dangerous duel.) Rowena (Arthur escorts a princess of the Germanic Jutes to her Celtic groom.) The Prisoner (Kai hides a Saxon who turns out to be his former best friend.) Some Saxon Women (Arthur manages to rescue Saxon girls from being sold into slavery.) Go Warily (An old Celtic feud threatens Arthur and his friends.) The Marriage Feast (Arthur prevents Mark of Cornwall from becoming too mighty for the alliance.) In Common Cause (The Saxons lose their livestock because of a disease but Arthur helps them.) Six Measures of Silver (An old friend of Llud causes trouble among the Celts.) Daughter of the King (Arthur tries to force another Celtic leader into his alliance.) The Games (The Celtic Games cause tensions between the competing Celtic allies.) The Treaty (Arthur meets his Saxon counterpart, to discuss fighting new invaders together.) The Girl from Rome (Arthur has a brief romance with a stranded Roman princess.)
Үйге шығарылғандар
1975 жылы серия 90 минуттық бейнефильмге, «Жас сардар Артур патша» деп өңделді. Толық серия 2008 жылы Network компаниясымен DVD форматында жарық көрді. Фильм АҚШ және Ұлыбританияда қолжетімді, ал серия тек Ұлыбританияда ғана қолжетімді.
In 1975, the series was edited into a 90 minute direct to video movie, King Arthur, the Young Warlord. The complete series was released on DVD in 2008, by Network. While the movie is available in the US and the UK, the series is only available in the UK.
Ұлыбританиядан тыс синдикаттау
Британдық Артур Бразилияда Rei Artur (Артур патшасы) атауымен, Ұлыбританиядағы түпнұсқалық көрсетілімімен бірдей уақытта көрсетілді. Францияда ол Le Roi des Celtes (Келттер патшасы) деп, ал Германияда König Arthur деп аталды. АҚШ-та бұл сериал ешқашан көрсетілген жоқ.
Arthur of the Britons was aired in Brazil as Rei Artur (King Arthur), simultaneously to its original release in the UK. In France, it was Le Roi des Celtes (King of Celts), and in Germany, König Arthur. It was never aired in the United States.