Кіріспе

Эстонияда орналасқан AS Kalev (2006–2012 Kalev Chocolate Factory AS) – эстондық кондитерлік компания. Компанияның тарихы екі жүз жылға жетеді, Майасмок кафесінен бұрынғы бизнес 1806 жылы құрылған және қазір «Калевке» тиесілі. «Калев» компаниясы – елдегі ең ірі тәтті өнімдерін өндіруші және «Оркла» өндірістік конгломератының құрамына кіреді. «Калев» компаниясы Харью округінің Рае қауымындағы Юриге жақын орналасқан Пөргувэлляда орналасқан.

Тамырлары мен іргетастық дамуы (19 ғасыр)

Эстонияның кондитерлік өнеркәсібінің тарихы 1806 жылға дейін барып жетеді, осы жылы кондитер Лоренц Кавизель (Lorenz Caviezel) Таллин қаласындағы Пикк көшесінде кондитерлік іскерлік ашты, және 1864 жылдан бері сол жерде Café Maiasmokk (Sweet Tooth) орналасқан. 1864 жылы көп рет қожайындары ауысқан бұл іскерлік Георг Иоганн Студеге тиесілі болды. Он жылдық жұмыстан кейін Студе іскерлікті кеңейтуге шешім қабылдады: ол көрші үйді сатып алып, осы екі үйдің орнына жаңа әрі берік ғимарат салды, ол бүгінге дейін сақталған. Студе өндірген марципаннан жасалған бұйымдар мен қолмен жасалған шоколадты тәттілерге ерекше сұраныс болды. Студе жасаған тәттілер Эстониядан тыс жерлерде де танымал болды. Мысалы, 20 ғасырдың басында Ресей патшасының сарайы олардың тұрақты тапсырыс берушісі болды. Студе кондитерлік іскерлігінен бастау алған рецепттер мен жұмыс әдістері бүгінгі Калевте де жоғары бағаланады – осы күнгі күнге дейін марципаннан жасалған бұйымдар қолмен жасалады.

Өнеркәсіптің пайда болуы және оның негіздері (ХХ ғасырдың басы)

XX ғасырдың басында Таллинде кондитерлік өнеркәсіптің басқа да негізін қалаушылары болды, оларды «Калевтің» алдыңғылары деп санауға болады. Олардың ең танымалдарының бірі – 1921 жылы Карл мен Колла Веллнер ағайындар Мюривахе көшесіндегі 62-үйде құрған «Каве» кондитерлік фабрикасы. Эстониядағы ең ірі кондитерлік өнімдерді шығарған «Каве» өнімдері Эстонияда және шетелде кеңінен танымал болды, ал компания өзінің өнімдерінің көп бөлігін АҚШ, Англия, Тунис, Марокко, Франция, Үндістан және Қытай сияқты елдерге экспорттады. Сол кездегі тағы бір ірі тәтті өндірушілердің қатарында Гинновкер, Брандман және Клауссон зауыттары да бар. 1930 жылдардың соңында «Каве» және осы үш кондитерлік фабрикада Эстонияның барлық кондитерлік жұмысшыларының 75% жұмыс істеді. Ірі зауыттармен бәсекелесіп, «Riola», «Endla», «Eelis», «Efekt» және тағы да басқа шағын кәсіпорындар жұмыс істеді.

Қосылулар мен Каве брендтері (Кеңес дәуірі)

1940 жылы саясаттың өзгеруі кондитерлік өнеркәсіпке зор өзгерістер әкелді. Бұл ұлттықтандыру және компаниялардың бірігу кезеңі болды. 1940 жылы Риола фабрикасы Брандманмен біріктіріліп, кәсіпорын «Карамэлл» тәтті фабрикасы деп аталды. Кейін «Карамэлл» компаниясына Георг Студенің марципан және шоколадты тәттіліктер бөлімі қосылды. Пикк көшесіндегі ғимаратта торттар мен пирогтар жасау жалғасты, ол әлі де «Café Maiasmokk» деп танылды. Ұзақ өтпей, «Каве» Efekt, Eelis, Endla, Soliid және Раквере маңындағы Клооди үйінде орналасқан Ermos сироп фабрикасымен бірікті. Біріккен кәсіпорын 1948 жылға дейін «Каве» деген атпен жұмыс істеді. 1948 жылдың 1 сәуірінде компания «Калев» кондитерлік фабрикасы деп өзгертілді. Аты идеологиялық себептермен өзгертілді: біреу министрге «Каве» атауының бұрынғы иелерінің әріптерінен құралғанын шағымдады. Бұл кеңестік кәсіпорын үшін лайықсыз деп есептелді. Сондықтан дереу атау конкурсы жарияланды. Екі ұсыныс болды: «Punane Kompu» (Қызыл тәтті) және «Kalev». Бір ғана дауыспен жаңа атау «Калев» болып шешілді. 1957 жылы Пярну тас жолының 139-шы үйінде «Uus Kalev» (Жаңа Калев) атты жаңа кондитерлік өндіріс ашылды, ол бір жылдан кейін «Карамэллмен» бірікті. 1962 жылы «Жаңа Калев» және «Калев» бірігіп, қазіргі «Калев» кондитерлік фабрикасы болып жұмыс істейді. Кеңес кезеңінде «Калев» Эстония және бұрынғы Кеңес Одағының көп бөлігі үшін толық қуатпен тәтті өнімдер шығарды. «Калевтің» тәттілері Кеңес Одағының шегінен тыс жерлерде де танылды, көптеген халықаралық көрмелер мен жәрмеңкелерден жүлделер алды. «Калев» 1968 жылы Кеңес Одағында алғашқы шайнамалы илеңді де өндірді. Бірақ, ол капиталистік өмір салтын насихаттады деген желеумен бірден тыйым салынды. Ақырында 1979 жылы өндіріс қайта жаңғыртылды, және Кеңес Одағының басқа аймақтарында да фабрикалар ашылса да, «Калев» Кеңес нарығының жартысынан астамын иеленді.

Мемлекеттік кәсіпорындар мен жекешелендіру (Посткеңестік кезең және соңғы даму)

1991 жылы Калев кондитерлік фабрикасының негізінде Калев мемлекеттік кәсіпорны құрылды. 1995 жылы мемлекеттік кәсіпорынды жекешелендіру мүмкін болды және акционерлік қоғам құрылды. 1996 жылдан 2009 жылға дейін AS Kalev акционерлік қоғамының акциялары Таллин қор биржасында тіркелген. Акциялардың көп бөлігінің иесі Оливер Круда компанияны жекешелендірді. 2003 жыл Калев үшін тарихи маңызды болды: компания Таллиннен Харжумаа облысының Рае ауылдық әкімдігіндегі жаңа фабрика кешеніне көшірілді. 2010 жылдың мамыр айында негізгі бизнес – Kalev Chocolate Factory деген жеке компания ретінде – Orkla Group конгломератының еншілес компаниясы Felix Abba скандинавиялық тамақ өнеркәсібі тобына сатылды. 2018 жылы AS Kalev AS Põltsamaa Felix компаниясымен бірікті. Бұрын AS Kalev негізінен эстондық капиталға негізделген эстондық азық-түлік өнеркәсібі кәсіпорындарының бірі болған.

Корпоративтік істер

Таллиннің Ескі қаласындағы мекенжайы: Майасмока үйі, Пикк көшесі 16, Таллин. Топ тұрақты табыс табады және қазір шамамен 800 адамды жұмысқа орналастырған.

Өнімдер

Кондитерлік өнімдерді өндіруден және кофеханалар мен кондитерлік дүкендер арқылы сатудан басқа, Kalev тобы қазір ұн және нан өнімдері, сүт өнімдері, сондай-ақ жылжымайтын мүлікті дамыту және басқару салаларында да қызығушылық танытуда. Қазіргі уақытта, дайын марципаннан өзге, тапсырыс бойынша сурет салынған марципанды Таллин қаласындағы Kalev марципан бөлмесінен (мартсипанитуба) жексенбі күндері алуға болады. Соңғы жылдары AS Kalev өнімдерінің ассортиментін кеңейтті.