Кіріспе

20-ғасырдың басында шыққан американдық комикс. "Сиыр ірімшігінің арманы" – американдық карикатурист Винсор Маккейдің 1904 жылдың 10 қыркүйегінде бастаған газеттік комиксі. Бұл Маккейдің екінші сәтті комиксі болды, ал "Кішкентай Сэмми Сниз" оны "Нью-Йорк Геральд" газетінің карикатуралық бөліміне жұмысқа орналастырды. "Rarebit Fiend" комиксі "Herald" басылымы шығаратын "Evening Telegram" газетінде жарияланды. Шарттық келісім бойынша Маккей "Силас" деген псевдониммен қол қойды. Комиксте желілі сюжет немесе қайта оралатын кейіпкерлер жоқ, бірақ тұрақты тақырып бар: кейіпкердің қорқынышты түсі немесе ерекше арманы, көбінесе уэльс сиыр ірімшігінен жасалған тост жегеннен кейін. Кейіпкер соңғы кадрда оянады және осы тағамды жегеніне өкінеді. Армандар көбінесе арманшылдардың психикасының жағымсыз тұстарын көрсетеді – олардың фобияларын, екіжүзділігін, мазасыздығын және құпия қиялдарын. Бұл Маккейдің 1905 жылы бастаған "Little Nemo" комиксіндегі жарқын қиял армандарына қарама-қарсы болды. "Nemo" балаларға арналса, Маккей "Rarebit Fiend" комиксін ересектерге бағыттады. "Rarebit Fiend" және "Nemo" комикстерінің танымалдылығының арқасында 1911 жылы Маккей Уильям Рэндольф Херсттің газеттер тізбегімен келісімшартқа отырды және жұлдыз деңгейіндегі жалақы алды. Оның редакторы Маккейдің шебер карикатурасын "күлкілі емес, маңызды" деп есептеді және оны комикстерден бас тартып, редакциялық карикатураға көшуге итермеледі. Маккей 1923-1925 жылдары комиксті "Rarebit Reveries" деген атпен қайта жаңғыртты, бірақ оның аз ғана үлгісі сақталған. "Rarebit Fiend" комиксінің бірнеше фильмдегі бейімделулері пайда болды, соның ішінде Эдвин С. Портердің 1906 жылы түсірген "Dream of a Rarebit Fiend" фильмі және Маккейдің өзі салған төрт анимациялық фильм: 1912 жылғы "How a Mosquito Operates", 1921 жылғы "Bug Vaudeville", "The Pet" және "The Flying House". Комикстің танымал мәдениеттегі бірнеше идеяларды болжады деген пікір бар, мысалы, қалаларды қиратып, шабуылдайтын алып құбыжықтар – кейіннен "Кинг Конг" және "Годзилла" фильмдерінде танымал болғандай.

Шолу

Винсор Маккей алғаш рет «Жай жынды арманы» туындысын 1904 жылы жариялады, бұл оның «Кішкентай Немо» арманды комиксінен бір жыл бұрын, ал сюрреалистік қозғалыстың суретшілері сананы көпшілікқа ұсынбас бұрын толық бір буын бұрын болды. Комиксте қайта келетін кейіпкерлер болмады, бірақ бір тақырыпты ұстанды: Уэльс рарибетін жегеннен кейін, күндізгі басты кейіпкер өзінің санасының қараңғы жағына тап болады. Әдетте, комикс абсурдты жағдайдан басталады, ол соңғы кадрда «Армандаушы» оянғанға дейін көбірек абсурдқа айналады. Кейбір жағдайлар жай ғана әдемі еді: төбеден құлап жатқан пілдер немесе екі әйелдің күнішілік пальтолары ұрысып жатыр. Басқалары алаңдататын болды: кейіпкерлер өздерін бөлінгендей немесе тірідей жерленгендей көреді, тіпті бірінші тұлғаның көзқарасынан, немесе баланың анасы отырғызылып, ағашқа айналады. Кейбір комикстерде Жын - жақын адамдарына фантастикалық немесе қорқынышты нәрселер болатын бақылаушы. Басты кейіпкерлер көбінесе, бірақ әрқашан емес, Американың өсіп келе жатқан орта таптық қалалық халқынан шығады, оларды Маккей қоғамдық ұятқа, әлеуметтік беделге немесе жай ғана бақыланбайтын ерекшелікке қатысты қорқыныштарға ұшыратады. «Rarebit Fiend» - Маккейдің әлеуметтік немесе саяси тақырыптарға жақындаған немесе қазіргі өмірмен айналысқан жалғыз комиксі. Ол діни көшбасшылар, алкоголизм, баспанасыздық, саяси сөздер, өзіне-өзі қол жұмсау, сән және басқа да тақырыптарды қамтыды, ал оның басқа комикстері фантастикалық немесе түсініксіз, уақытсыз фонға ие болды. Комиксте 1904 жылғы Теодор Рузвельт сайлауы, жақында салынған Flatiron Building (1902) және Нью-Йорктегі St. Regis қонақ үйі (1904) және 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысы сияқты қазіргі заманғы оқиғаларға сілтеме жасалды. Рарибет - бұл әдетте сырамен сұйытылған, пивомен араластырылған, тостқа қосылған, қайен мен қыша қосылған, ерітілген ірімшіктен жасалған тағам. Маккей оны салыстырмалы түрде зиянсыздығына қарамастан қолданды: мәдени теоретик Скотт Букатман рарибетті адамның қорқынышты түстермен байланыстырмайтын тағам деп мәлімдеді, осылайша ол, әсіресе Англияда, ірімшік, және әсіресе тостталған ірімшік жеу жағымсыз түстерге әкелуі мүмкін деген сеніммен таныс емес екенін көрсетті. Маккейдің ең танымал кейіпкері Кішкентай Немо алғаш рет 1904 жылғы 10 желтоқсанда «Жай жынды арманының» бірінші жылында пайда болды. 1905 жылы Маккей Немоны өзінің «Нью-Йорк геральд» газетіндегі комиксінде көрсетті. «Кішкентай Немомен» салыстырғанда, «Rarebit Fiend» комиксінің суреттері минималды фонға ие болды және әдетте негізгі кейіпкерлер көбінесе тұрақты күйде болатын статикалық перспективадан жасалды. «Rarebit Fiend» мазмұны «Кішкентай Немодан» гөрі үлкен рөл атқарды, оның назары әдемі визуалды элементтерге аударылды. Оқиғалар өздігінен аяқталды, ал «Немо» оқиғасы аптадан-аптаға жалғасты. «Немодағы» армандар балаларға арналған, бірақ «Жай жын» ересектерге бағытталған тақырыптарға ие болды - әлеуметтік ұят, өлімнен қорқу немесе ақылдан адасу және т.б. Екі комикстегі кейбір армандар тілектерді орындау фантазиясы болды. Сол кездегі көптеген комикстерден айырмашылығы, «Rarebit Fiend» (түз) әзіл-сықақ немесе қашқындау емес. Комикстер оқырмандардың қараңғы жақтарын - екіжүзділікті, алдамшылықты, фобияларды және ыңғайсыздықты көрсетеді. Олар көбінесе әлеуметтік мәселелерге қатысты қырағы пікірлер айтады, сондай-ақ неке, ақша және дін мәселелерін жағымсыз етіп көрсетеді. Маккей формальды шекараларды жылжытуға қызығушылық танытты, ал ойыншыл өзін-өзі көрсету көптеген комикстерде рөл атқарады; кейде кейіпкерлер Маккейдің «Силас» деген alter ego-сына немесе оқырманға сілтеме жасайды. «Rarebit Fiend» комиксінде жиі кездесетін болса да, бұл өзін-өзі көрсету Маккейдің басқа комикстерінде көрінбейді. Шеберлікпен жасалған суреттерден айырмашылығы, Маккейдің басқа жұмыстарындағы сияқты диалог шарларындағы әріптер әуесқой болды және оқылмайтындыққа жақындауы мүмкін, әсіресе суреттер әдетте үлкен көлемде қысқартылған. Маккей диалогты шарықтауға, олардың мазмұнына және композицияда орналасуына көп көңіл бөлмеген сияқты. Олар сөйлеушілердің көбейіп бара жатқан қиындықтарын білдіретін қайталанатын монологтарды қамтиды және Маккейдің сыйлығы сөзбен емес, визуалды түрде екенін көрсетеді.

Өмірбаян

Маккей 1890 жылдары карикатура жасауды бастады және журналдар мен газеттерде өнімді жарияланды. Ол жылдам сурет салу қабілетімен танылды, осы талантты көбінесе водевиль сахнасында (Гарри Гудини мен В.С. Филдс сияқтылармен бірге) сөз сөйлеу кезінде пайдаланды. "Жай жынды арман" және "Кішкентай Немо" туындыларына дейін Маккей армандар тақырыбына қызығушылық танытқан. Оның ертерек туындыларының, кем дегенде 10 тұрақты комикстері, "Daydreams" және "It Was Only a Dream" сияқты атауларға ие болды. Маккейдің арман тақырыбындағы алғашқы комикстері емес еді: Маккейдің жұмыс берушісі, "New York Herald" газеті, 1902 жылы Чарльз Риздің "Drowsy Dick" комиксінен бастап, кем дегенде үш осындай комикстерді жариялаған. Психоанализ және арман түсіндіру 1900 жылы Фрейдтің "Арманның түсіндірілуі" еңбегі жарияланғаннан бастап, көпшілік санасына енді. Маккей алғаш рет темекіге құмар адамның Солтүстік полюске келіп, темекі мен отты таба алмайтындай етіп суреттеуді ұсынды. Соңғы кадрда ол оның арман екенін түсінеді. "Herald" Маккейден осы комикстердің сериясын жасауды сұрады, бірақ темекі орнына Уэльс рибиті тақырыбымен, және Маккей келісті. Комикс "Herald" газетінің еншілес ұйымы "Evening Telegram"-да жарық көрді, ал "Herald" редакторы Маккейден басқа жұмыстарынан бөлек болу үшін комикс үшін псевдоним қолдануын талап етті. Маккей "Rarebit Fiend" комиксіне "Silas" деп қол қойды, бұл есімді ол көршілес қоқыс арбасының жүргізушісінен алған. 1911 жылы Уильям Рэндольф Херсттің "New York American" газетіне жұмысқа орналасқаннан кейін Маккей "Silas" псевдонимін тастап, өз еңбектеріне өз атымен қол қойды. Маккей 1891 жылы үйленді, бірақ неке бақытты болмады. Маккейдің өмірбаясын жазған Джон Канемейкердің айтуынша, Маккей "Rarebit Fiend" комиксінде некені "әрекетсіздік, қызғаныш және түсініспеушілікке толы алаң" деп бейнелейді. Маккей бойы шамалы, екі метрге жуық емес кішкентай адам еді. Оның бойымен тең әйелі оған үстемдік етті. Ұзын немесе тоқ әйелдері билік ететін кішкентай, ұялшақ ерлердің суреттері "Rarebit Fiend" комиксінде жиі кездеседі. Гигантизм, тез өсіп келе жатқан элементтерге толы кейіпкерлер тағы бір қайталанатын мотив болды, мүмкін Маккейдің кішкентай болу сезімін өтеуге арналған. Маккейдің ағасы Артур психиатриялық ауруханаға жатқызылған, бұл комиксте жиі кездесетін ақыл-естің жоқтығы тақырыбына әсер еткен болуы мүмкін. Комикстің қараңғы көрінісіне қарамастан, Маккейдің жұмысы өте танымал болды, сондықтан Уильям Рэндольф Херст оны 1911 жылы жұлдыздық жалақымен жұмысқа алды. "Hearst" редакторы Артур Брисбен Маккейдің жұмысын "күлкілі емес, маңызды" деп санады және карикатуристке комикстерін (оның ішінде "Rarebit Fiend" және "Nemo") толық уақыт редакциялық иллюстрациямен жұмыс істеуге беруге мәжбүрледі.

Әсерлер

Клод Молитерни, Ульрих Меркл, Альфредо Кастелли және басқа ғалымдар ықтимал әсерлерді анықтады. Оларға Эдвард Лирдің танымал "Нонсенс кітабы" (1870), Гелетт Берджесс-тің "Нонсенс кітабы" (1901), Льюис Кэрроллдың "Алиса ғажайыптар елінде" (1865) (әсіресе көз жастың көлі сахнасы, ол кейбір ерте "Rarebit Fiend" жолақтарындағы тердің тасқынымен байланысты сияқты), және Маккейге таныс болған түрлі мерзімді басылымдарда пайда болған арман мультфильмдері мен иллюстрациялар кіреді. Стрипке ең ықтимал әсер еткен туынды – Харл Орен Камминстің "Уэльс сирек оқиғалары" (1902). Камминс осы он бес ғылыми-фантастикалық әңгімелер жинағына Уэльс сиыршасы мен лобстер жеуден туған қорқыныштан шабыттанғанын мәлімдеді. Маккейдің 1911 және 1912 жылдарғы Herald-дан кейінгі бірнеше жолақтары тіпті "Лобстер фиендінің арманы" деп аталды. Басқа да әсерлер анықталды: Г. Уэллс, Л. Франк Баумның "Оздың ғажайып сиқыршысы" (1900), Дж. М. Барридің "Питер мен Венди" (1904), Карло Коллодидің "Пинокионың басынан өткендері" (1883), Артур Конан Дойлдың "Инженердің бас бармағының оқиғасы" (1889), Генрик Сенкевичтің "Кво Вадис" (1896), Роберт Луис Стивенсонның "Др. Джекилл мен мистер Хайд" (1886) және Марк Твеннің "1,000,000 фунттық банкнот" (1893). Маккей ешқашан Зигмунд Фрейдтің ықпалын мойындаған жоқ, оның "Түстерді түсіндіру" еңбегі 1900 жылы жарық көрген. Маккейді зерттеуші Ульрих Мерклдің айтуынша, Маккей Веналық дәрігердің теорияларымен таныс болуы мүмкін, өйткені олар Нью-Йорк газеттерінде кеңінен жарияланып, талқыланды.

Баспа тарихы

"Жай жынды арманы" МакКейдің ең ұзақ жүрген комиксі болды. Ол "Жай жын" туралы 300-ден астам эпизод жасады, бұл оның одан да танымал "Кіші Немо" комиксінен көп. Алғашқы комикс 1904 жылдың 10 қыркүйегінде «Нью-Йорк Геральд» газетінде жарық көрді, бұл МакКейдің «Кішкентай Сэмми Снизі» алғаш рет пайда болғаннан кейін бірнеше ай өткен соң болды. Бұл МакКейдің екінші сәтті газеттік комиксі болды, себебі «Сэмми Сниз» оған «Геральд» газетінің карикатуралық бөлімінде жұмыс табуға мүмкіндік берді. «Жай жынды арманы» сол кезде «Геральд» газетінің басылымы болған «Кешкі телеграммада» жарияланды. Комикс аптасына екі-үш рет шығатын. Әдетте, ол апта ішінде газет бетінің төрттен бірін, ал сенбі күндері жарты бетін алып жатты. Комикс көбінесе қара-ақ түсті болды, бірақ 1913 жылы «Геральд» газетінде апта сайын 29 комикс түсті түрінде жарық көрді. Бұл 1908-1911 жылдар аралығында «Кешкі телеграмма» баспасы жарияламаған комикстер еді. Маккей кейде оқырмандардан арман идеяларын жіберуді сұрап, оларды «Геральд» газеті арқылы «Арманшыл Сайласқа» жолдауға шақыратын. Маккей қабылдаған идеялар үшін комиксте өзінің қолы қойған жанында «алғыс» деп жазатын. Олардың арасында ғылыми фантастиканың негізін қалаушы Хьюго Гернсбек те болды. «Жай жынды арманы» комиксінің алғашқы көрсетілімі 1911 жылға дейін жалғасты. Ол 1911 және 1913 жылдар аралығында басқа атаулармен, мысалы, «Жазғы түстер» және «Бұл тек арман ғана» деген атаулармен түрлі газеттерде қайта жарияланды. 1923 жылдан 1925 жылға дейін Маккей комиксті «Rarebit Reveries» деген атпен қайта жаңғыртты. Комикс «Роберт Винсор Маккей кіші» (Маккейдің ұлы) деген атпен қол қойылған болса да, әріптерді есептемегенде, комикстер Маккейдің өзінің қолымен салынған сияқты. Маккей кейбір анимациялық және редакциялық карикатураларына ұлының атымен де қол қойған. 2007 жылға дейін «Rarebit Reveries» комиксінің тек жеті ғана мысалы белгілі болды, бірақ басқалары да басылған болуы мүмкін.

Жинақтар

Ең алғашқы жинақ, «Rarebit Fiend армандары» деп аталды, ол 1905 жылы Фредерик А. Стоукстен жарық көрді және 61 жолақты қайта басып шығарды. Dover Publications бұл жинақты 1973 жылы 10% үлкейтілген басылымда, жаңа кіріспе материалдарымен қайта басып шығарды. Dover басылымы түпнұсқа жинақтан соңғы жолақты алып тастады, себебі онда этностық юмор болды, және баспагер 1970-ші жылдардағы оқырмандарға ол ұнамайды деп санады. Rarebit Fiend мысалдары «Daydreams and Nightmares» (Fantagraphics, 1988/2006; редакторы Ричард Маршалл) жинағында, Маккейдің әртүрлі жұмыстарының жинағында кездеседі. Checker Books «Winsor McCay: Early Works» сериясының сегіз томында көптеген Rarebit Fiend жолақтарын қайта басып шығарды, ал 2006 жылы «Rarebit Fiend арманы: сенбі күндері» деген атпен 183 түсті сенбілік жолақты қайта басып шығарды. Checker кітаптары барлық белгілі Rarebit Fiend жолақтарының шамамен 300-ін қоспағанда, қалғанын қайта басып шығарды. 2007 жылдың шілдесінде неміс суретшісі Ульрих Меркл «Rarebit Fiend арманы» атты 464 беттік кітапты өз қаржатымен басып шығарды, онда 369 жолақ толық көлемде қайта жарияланды. Бұрынғы басылымдар жолақтарды бастапқы өлшемдерінің үштен біріне дейін қысқартқан, нәтижесінде бөлшектері жоғалып, әріптерді оқу қиын болды. Кітапты автоматты түрде тікелей байлау мүмкін болмады, сондықтан оны қолмен байлауға тура келді. Кітап 1000 данамен шектелді, ал DVD-ге жолақтың 821 белгілі бөлімінің сканерленген түрлері, кітаптың толық мәтіні, жолақтардың каталогы және Маккейдің анимациясының үлгісі енгізілді. Жолақтардың көздері Мерклдің жеке жинағынан, Огайо штаты университетінің Карикатура зерттеу кітапханасынан және Нью-Йорк қалалық кітапханасынан сатып алынған микрофильмдерден алынды, онда жолақтың New York Evening Journal газетіндегі толық саны сақталған. Мерклдің айтуынша, әр жолақты сканерлеу және қалпына келтіруге орташа есеппен алты сағат уақыт кеткен. Кітапта итальяндық комикс редакторы Альфредо Кастеллидің екі мақаласы және Халықаралық Армандарды зерттеу қауымдастығының бұрынғы президенті Джереми Тейлордың бір мақаласы да жарияланды. «Rarebit Fiend арманынан» алынған бірнеше мысалдар 2011 жылы Sunday Press Books баспасында жарық көрген «Forgotten Fantasy: Sunday Comics 1900 1915» кітабында қайта басылды. ISBN.

Басқа медиа

МакКейдің жұмысы өте танымал болды. Оны Маккей және басқалар фильмге бейімдеді, сондай-ақ Бродвейде қоюға құқық алынды. "Уэльс сырының құмарлығы туралы арман" деп аталатын "комикалық опера немесе музыкалық кеш" сахнаға шығарылмады, бірақ Маккей Макс Хиршфельдтің музыкасымен және Джордж Генри Пейн мен Роберт Гилберт Уэлчтің әндерімен бірлесіп жұмыс істеу туралы келісімшартқа қол қойды.

Сирек кездесетін жындының арманы (1906)

Фильм пионері Эдвин С. Портер 1906 жылы Эдисон компаниясы үшін "Сиыр ірімшігінің арманы" атты жеті минуттық ойнатылатын фильмді түсірді. "Жын" рөлін Джон П. Браун сомдады, ол төсегіндегі кішкентай шайтандардан қиналады, оның төсегі ауаға көтеріліп, ол шпильден асылып қалады – бұл 1905 жылғы 28 қаңтарда жарық көрген алғашқы комикстердің бірімен ұқсас көрініс.

Кішкентай масаның қызметі (1912)

1911 жылдың желтоқсанында дайындалып, 1912 жылы көрсетілген МакКейдің екінші фильмі ("Кілегей тарихы" деген атпен де белгілі) – сызықтық анимацияның ең алғашқы мысалдарының бірі. Үлкен цилиндр киген кілегей терезеден ұшып кіріп, төсекте жатқан адамды шағып қан сорады, ал ол адам қорғануға тырысады, бірақ күшін жеткізе алмайды. Кілегей осылайша толып кетеді де, жарылып кетеді. Ол шар сияқты емес, дене құрылысына сәйкес, табиғи түрде толады. Фильм идеясы 1909 жылғы 5 маусымда жарық көрген Rarebit Fiend комиксінен туындаған. МакКейдің өмірбаяуын жазған Джон Канемейкер кілегейге мінез бен жеке тұлғаны сіңіре білгені үшін МакКейді жоғары бағалайды.

Бэг ваудевилл (1921)

Сериалдың атауы осы фильм үшін көпше түрінде берілген. Фантастикалық "Бэг ваудевилл" фильмінде, бір саяхатшы мұқият салынған ағаштардың арасынан шығып, ішіндегі сыр қаттылары оған ерекше түстер көрсетеді деп боршылдап, ұйықтап қалады. Көптеген жәндіктер өте егжей-тегжейлі және реалистік фонда бірнеше қойылымдар көрсетеді. Қойылым, көрермендердің бірінің силуетін ұстап алып, оны толығымен жеп қоятын мойынтұмсықпен аяқталады. Фильм 1921 жылдың 12 қыркүйегінде шықты және Маккейдің цирк және ваудевиль әлеміндегі тәжірибесінен бастау алады. Фильм ваудевиль шоуы ретінде ұсынылады, бірақ Маккей "Герти Динозавр" фильмінде қолданған сахналық өзара әрекеттесу жоқ. Киносыншы Эндрю Саррис "суреттердің түзу сызықты көркемдігі мен қойылымдардың сезімдік ырғағы" үшін "Бэг ваудевилл" фильмін Маккейдің фильмдерінің арасындағы сүйіктісі деп атады. Саррис Федерико Фелини сияқты режиссердің "қойылымның ритуалын осылай терең түсінуге ие болғаны үшін құрметтейтінін" жазды.

Үй жануарлары (1921)

Серия атауы осы атау үшін көпше түрінде берілген. "Жануарша" ерлі-зайыптылардың тоймас ашкөздігі бар құпия жануарды асырап алғанын көрсетеді. Ол сүтті, үй мысығын, үй мүлігін, тышқан уын, сондай-ақ ұшақтар мен дирижабльдерді қоса алғанда, кез келген көлікті жеп, үлкейе береді. Қаланың көкжайлары арасында серуендеп жүргенде, ұшақтар мен цеппелиндердің тобы осы жануарды бомбалауға жиналады. 1905 жылғы 8 наурыздағы "Жай жануар" (Rarebit Fiend) комиксі "Жануарша" фильмінің шығуына әсер еткен, ол шамамен 1921 жылғы 19 қыркүйекте жарық көрді. Маккейдің өмірбаянының авторы Джон Канемейкердің айтуынша, бұл қара фильм Маккейдің "толық шығармашылық бақылауда" болған соңғы туындысы болды. Суретші Стивен Р. Биссетт оны "қалаға шабуыл жасаған алғашқы "үлкен құбыжық" фильмі" деп атады.

Ұшатын үй (1921)

1910-1920 жылдары АҚШ-тың қарқынды қалалануының фонында, заманауи жоспарлы Американың жасалма торлы желісінен бір үй, Уэльс сырына тойған әйелдің арманымен көкке ұшып кетеді. Ұшатын үй ең ұсақ бөлшектеріне дейін шынайы және нақты бейнеленген. Үй әдеттегідей, ешқандай ерекшелігі жоқ – көрермен мансардаға жеткенше. Сонда әйелдің күйеуі зор машинаға қызмет етіп тұрғанын көреді. Ол үйдің алдыңғы жағына шахтаға пропеллер бекітеді де, әйеліне бұл істің себебі үй иесінің төлем төлемегендіктен оларды шығарып жіберу ниетіне жауап ретінде екенін айтады. Ол "үйді ұрлап алуды" жоспарлап отырғанын мәлімдейді, сосын олар үй иесі ешқашан таба алмайтын жерді іздеп, ұшып кетеді – батпақ, мұхит, тіпті айға дейін. Айдағы кісі оларды құс аулаушымен қуа жөнеледі. Фильм көрермендерді үй ғарышқа ұшып кеткенде анимацияның сапасы мен дәлдігіне назар аударуға шақырып, "одан кейін келетін тамаша анимацияға" тоқталады, Жер мен Айдың айналымын және "Орионның әдемі жұлдыздығын" дәл көрсетеді. Соңында, үйге әскери ракета тиеді, осымен әйел төсегінен оянғандағы қорқынышты түс аяқталады. Титрде серия атауы үшін "Dream" сөзі қайта қолданылады және өндіруші ретінде Уинсор Селиас Маккей көрсетіледі. Фильм 1921 жылдың 26 қыркүйегінде шықты және Маккейдің ұлы Робертке жатқызылды, бірақ Канемейкер аға Маккейдің қатысуы екіталай екенін айтады. 1921 жылғы New York Times газетінің шолуы фильмді "тамаша жұмысы мен фантастикалық кейіптемесі үшін қызықты" деп бағаласа, "күшті әзілге толы" болмағанын да атап өтеді. Фильм сыншысы Ричард Эдер фильмнің шынайы қорқыныштылығын американдық мультфильмдерге тән нəзік қасиеттермен салыстырды. 2011 жылы аниматор Билл Плимптон Kickstarter арқылы жобаны қаржыландырып, фильмді жаңартты. Ол фильмді түстілендірді, ал актерлер Мэтью Модин мен Патрисия Кларксон дауыстарын берді.

Музыка

Эдисон әскери оркестрі Томас В. Турбанның 1907 жылы жазған «Сиыр майына тәуелді адамның арманы» атты шығармасын Эдисон цилиндрінде (Эдисон 9585) орындады. Музыка Портердің 1906 жылғы фильмінен шабыттанған болуы мүмкін және оны қоса көрсету үшін жазылған болуы да мүмкін. Бұл шығарма 18–20 музыканттан тұратын оркестр үшін жазылған және көп рет жазылған.

Мұра

Rarebit Fiend Маккейдің Little Nemo-да пайдаланатын формуланы құрастырды. Little Nemo комикстерінің көп бөлігі Rarebit Fiend-тен қайта өңделген идеяларды қолданды, мысалы, 1907 жылғы 31 қазандағы «жүргізілетін төсек» эпизоды, ол 1908 жылғы 26 шілдедегі Little Nemo эпизодында пайдаланылды. Комикс зерттеушісі Джит Хир Rarebit Fiend-ті «американ тарихындағы, мүмкін, ең ерекше газеттік комикс» деп атады. Меркл комиксте кейінірек туындаған медиадағы идеялар мен сахналарды болжаған мысалдарды келтірді: комиксте бір адам итті тепкен, әйелді ұрған, соқыр адамды сапалаған және Луис Бунюэльдің «Алтын ғасыр» (1930) фильміндегідей, тағы бір әйелді терезеден лақтырған көріністер бар; сондай-ақ алып кейіпкерлер үлкен қалада босатылып, ғимараттар мен метроға өрлеп, зақым келтіреді. Меркл 1907 жылғы 9 наурыздағы баланың бөлмесі арыстанға толы орманда қалыптасқан эпизодты 1950 жылғы Рей Брэдберидің «Велдт» әңгімесімен, ал 1908 жылғы 26 қыркүйекте бейнеленген созылатын бет-әлпетті Сальвадор Далидің сюрреалистік «Қуырылған беконмен өзінің портреті» (1941) картинасымен салыстырады. Стивен Р. Бисетте ғимараттардан ұшып бара жатқан лифттерді және басқа да сахналарды бейнелейтін комиксті Тим Бертонның 2005 жылғы «Чарли мен шоколад фабрикасы» фильмімен теңестіреді. Бұл комикс Фрэнк Кингтің «Бобби Сенімді жасайды» комиксінің алғашқы эпизодтарына ықпал еткен болуы мүмкін. Көптеген ғалымдар Кішкентай Немоның жанкүйері болған Карл Баркс «The San Francisco Examiner» газетінде жарияланған Rarebit Fiend комиксімен танысқан болуы мүмкін деп санайды. Баркстің Дональд Дак комикстерінің бірнеше эпизодтары Rarebit Fiend-тен алынған сюжеттерге ие болып көрінеді. Текс Эверидің 1943 және 1954 жылдар аралығындағы анимациялық фильмдеріндегі көптеген сахналарда Rarebit Fiend-тің ықпалы айқын көрінеді. Ғылыми-фантастикалық иллюстратор Фрэнк Р. Пол Rarebit Fiend-тің ықпалымен бірнеше журнал мұқабаларын салды. Арт Шпигельман 1974 жылы «Нағыз арман» комиксінде Rarebit Fiend-ке пародиалық құрмет көрсетті. 1991 жылы Рик Вейч өзінің армандарына негізделген қысқа комикстерді жасай бастады. 1994 жылдан бастап ол өзінің King Hell Press баспасынан Roarin' Rick's Rare Bit Fiends комиксінің жиырма бір нөмірін шығарды. Джон Эшбери «Жай жынды арман» атты өлең жариялады.