Ян Чихольд: Графиктің дамуына үлес қосқан суретші және типограф

Кіріспе

Неміс графикалық дизайнері (1902–1974) Ян Цхихольд (; туған Иоганнес Цзихольд; 2 сәуір 1902 – 11 тамыз 1974), сондай-ақ Иван Цхихольд деп те аталады, неміс каллиграфы, типограф және кітап дизайнінің шебері. Ол 20 ғасырдағы графикалық дизайнның дамуында маңызды рөл атқарды – біріншіден, типографиялық модернизм принциптерін дамытып, насихаттау арқылы, ал кейіннен консервативті типографиялық құрылымдарды қадірледі. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі он жылдық ішінде Penguin Books компаниясының визуалды имиджін басқару, корпоративтік имиджді жоспарлаудың жаңа дизайн практикасының үлгісі болды. Ол сонымен қатар Sabon шрифтін де жасаған.

Өмір

Цхихольд провинциялық жарнама шеберінің ұлы болған, және ол каллиграфияда тәлім алған. 1919 жылы Герман Деличтің класында Лейпциг өнер академиясында (Leipziger Akademie der Künste) оқуын бастады. Ерекше жетістіктерінің арқасында ол көп ұзамай Walter Tiemann ректорының шәкірті болды, Gebr. Klingspor құю фабрикасында қаріптерді жасаушы, және студенттеріне сабақ беру міндеті жүктелді. Сонымен қатар, ол Лейпциг сауда жәрмеңкесінен алғашқы тапсырыстарды алды және 1923 жылы баспаханаға типографиялық кеңесші ретінде жеке қызметін бастады. Осы қолөнершілік тәжірибесі мен каллиграфиялық дайындығы оны сол кездегі басқа танымал типографтардан ерекшелендірді, себебі олар негізінен сәулет немесе бейнелеу өнерінде білім алған. Бұл оның көптеген типографтар сияқты қолмен жасалған қағаздармен және арнайы қаріптермен жұмыс істемеуін түсіндіруге көмектеседі, оның орнына коммерциялық қағаз түрлерінен мұқият таңдалған қор беттерін пайдалануды қалаған. Осы уақытқа дейін ол тек тарихи және дәстүрлі типографиямен жұмыс істеген болса да, Веймардағы Баухаус көрмесіне алғаш рет барғаннан кейін көзқарасын түбегейлі өзгертті. László Moholy Nagy, El Lissitzky, Kurt Schwitters және басқалар сияқты дәстүрлі типографияның қатаң қағидаларын бұзуға бағытталған радикалды эксперименттер жүргізіп жатқан маңызды суретшілермен танысты. Ол жаңа өрнектер табуға және жұмыс істеудің эксперименталдық тәсіліне жетуге жасалған бұл тыранысқа жандара күйін білдірді, бірақ сонымен бірге қарапайым және практикалық тәсіл табудың маңызды екенін де сезінді. Ол "жаңа типографияның" ең маңызды өкілдерінің бірі болды және 1925 жылы "Typographischen Mitteilungen" (типографиялық хабарламалар) журналының арнайы санында "Elementare Typografie" (элементарлық типография) деген тақырыппен жаңа тәсілдерді тезистер түрінде жинақтады. Гитлер Германияда сайланғаннан кейін барлық дизайнерлер Мәдениет министрлігінде тіркелуге міндетті болды, ал коммунизмге көзқарасы бар кез келген оқытушының лауазымына қауіп төнді. Цхихольд Пауль Реннердің шақыруымен Мюнхенде оқытушылық қызметке кіріскеннен кейін, екеуі де "мәдени большевиктер" деп айыпталды. 1933 жылдың наурыз айында нацистер билікке келгеннен кейін он күн өткен соң, Цхихольд пен оның әйелі тұтқындалды. Тұтқындалған кезде оның пәтерінен совет плакаттары табылды, бұл оның коммунистермен байланысы бар деген күдік тудырды. Гестапо "неміс халқын қорғау үшін" Цхихольдтың барлық кітаптарын тәркіледі. Алты аптадан кейін бір полицей оған Швейцарияға билеттер тауып берді, және ол отбасымен бірге 1933 жылдың тамызында нацистік Германиядан қашуға үміткер болды. 1937 жылы Англияда екі рет ұзақ тұрды (Пенроуз жылдық шақыру бойынша) және 1947–1949 жылдары (Penguin Books дизайнымен айналысқан британдық типограф Руари Маклиннің шақыруымен) Швейцарияда өмірінің соңына дейін тұрды. Ол 1974 жылы Локарнодағы ауруханада қайтыс болды.

Tschichold was the son of a provincial signwriter, and he was trained in calligraphy. In 1919, he began in the class of Hermann Delitzsch a study on the Leipziger Akademie der Künste (Leipzig Academy of the Arts). Due to his extraordinary achievements, he soon became a master pupil of the rector of Walter Tiemann, a type designer with the Gebr. Klingspor foundry, and was given the task of teaching his fellow students. At the same time, he received the first orders as part of the Leipzig Trade Fair and in 1923 set up his own business as a typographic consultant to a print shop. This artisan background and calligraphic training set him apart from almost all other noted typographers of the time, since they had inevitably trained in architecture or the fine arts. It also may help explain why he never worked with handmade papers and custom typefaces as many typographers did, preferring instead to use stock faces on a careful choice from commercial paper stocks. Although, up to this moment, he had only worked with historical and traditional typography, he radically changed his approach after his first visit to the Bauhaus exhibition at Weimar. After being introduced to important artists such as László Moholy Nagy, El Lissitzky, Kurt Schwitters and others who were carrying out radical experiments to break the rigid schemes of conventional typography. He became sympathetic to this attempt to find new ways of expression and to reach a much more experimental way of working, but at the same time, felt it was important to find a simple and practical approach. He became one of the most important representatives of the "new typography" and in a special issue of Typographischen Mitteilungen (typographic communications) in 1925 with the title of "Elementare Typografie" (elementary typography), he summarized the new approaches in the form of theses. After the election of Hitler in Germany, all designers had to register with the Ministry of Culture, and all teaching posts were threatened for anyone who was sympathetic to communism. Soon after Tschichold had taken up a teaching post in Munich at the behest of Paul Renner, they were both denounced as "cultural Bolshevists". Ten days after the Nazis surged to power in March 1933, Tschichold and his wife were arrested. During the arrest, Soviet posters were found in his flat, casting him under suspicion of collaboration with communists. All copies of Tschichold's books were seized by the Gestapo "for the protection of the German people". After six weeks a policeman somehow found him tickets for Switzerland, and he and his family managed to escape Nazi Germany in August 1933. Apart from two longer stays in England in 1937 (at the invitation of the Penrose Annual), and 1947–1949 (at the invitation of Ruari McLean, the British typographer, with whom he worked on the design of Penguin Books), Tschichold lived in Switzerland for the rest of his life. He died in the hospital at Locarno in 1974.

Дизайн

Цхихольд 1923 жылы Веймардағы Баухаустың алғашқы көрмесіне барғаннан кейін модернистік дизайн қағидаларына көшті. Ол модернистік дизайнның жетекші жақтаушысы болды: алдымен жоғарыда айтылған 1925 жылғы ықпалды журнал қосымшасымен; содан кейін 1927 жылғы жеке көрмесі; содан кейін оның ең танымал жұмысы – Die neue Typographie. Бұл кітап қазіргі заманғы дизайнның манифесті болды, онда ол барлық қаріптерді, тек безсериф қаріптерді (Германияда Гротеск деп аталады) бағалап, қалғандарын айыптады. Ол сонымен қатар орталықтандырылмаған дизайнды (мысалы, тақырыптық беттерде) жақтырады және көптеген басқа модернистік дизайн ережелерін қалыптастырды. Жаңа идеяның негізінде баспа графикасы мен графикалық дизайнның бүкіл жүйесі өзгертілді. Ол барлық баспа материалдары үшін стандартталған қағаз өлшемдерін қолдануды жақтады және ақпаратты жылдам әрі оңай жеткізу үшін түрлі өлшемдер мен салмақты қаріптерді тиімді пайдалану туралы алғашқы нақты түсіндірмелер берді. Бұл кітаптан кейін Германиядағы қарапайым жұмысшылар мен баспагерлер арасында кеңінен таралған модернистік типография қағидалары туралы бірқатар практикалық нұсқаулықтар жарық көрді. Соғысқа дейін Англияға барғаніна қарамастан, 1945 жылға дейін Цхихольдтың төрт мақаласы ғана ағылшын тіліне аударылған еді. Die neue Typographie классика болып қала берсе де, Цхихольд 1932 жылдан бастап өзінің қатаң сенімдерінен (мысалы, 1932 жылғы Saskia қаріпі және мәтін үшін классикалық римдік қаріптерді қабылдауы) бірте-бірте бас тартты, баспа дизайнында классицизмге қайта оралды. Кейіннен ол Die neue Typographie-ді тым радикалды деп сынады. Ол тіпті модернистік дизайнды жалпы авторитарлық және фашистік деп айыптады. 1947-1949 жылдары Цхихольд Англияда тұрды, онда ол Penguin Books баспасы шығарған 500 кітаптың дизайнын жаңартты, оларға стандартталған типографиялық ережелерді – Penguin Composition Rules-ті қалдырды. Ол Penguin кітаптарына (әсіресе Pelican сериясына) біртұтас стиль бергенімен және бүгінгі таңда жалпыға түсінікті типографиялық тәжірибелердің көптегенін енгізгенімен, әр туындының мәніне сәйкес әртүрлі мұқабалар мен тақырыптық беттерді жасауға рұхсат берді. Арзан, көптеп таралған кітаптарды шығаратын фирмада жұмыс істей отырып, ол өзінің мансабында әрқашан ұстанған бағытын – кино плакаттары сияқты арзан халықтық мәдениет нысандарында жалғастырды. Оның орнын Ханс Шмоллер басты. Модернистік қағидалардан бас тартуының нәтижесінде, соғыстан кейін Швейцарияда тұрғанына қарамастан, ол соғыстан кейінгі швейцариялық Халықаралық типографиялық стильдің орталығында болмады. Реалистік немесе неогротеск қаріптерін пайдаланудан әсерленбеген ол, оларды нашар жасалған үлгілердің қайта жаңғыруы деп қарады. Жарнамадағы қаріптерді зерттеуде ол мұндай дизайн туралы ешқандай сөз қозғамады, тек «он тоғызыншы ғасырдан қалған, соңғы уақытта қысқа ғана уақытқа танымал болған» үлгілерге сілтеме жасады.

Tschichold had converted to Modernist design principles in 1923 after visiting the first Weimar Bauhaus exhibition. He became a leading advocate of Modernist design: first with an influential 1925 magazine supplement mentioned above); then a 1927 personal exhibition; then with his most noted work Die neue Typographie. This book was a manifesto of modern design, in which he condemned all typefaces but sans serif (called Grotesk in Germany). He also favoured non centered design (e. g., on title pages), and codified many other Modernist design rules. The idea of the New was the basis for the transformation of the entire system of printed graphics and graphic design. He advocated the use of standardised paper sizes for all printed matter, and made some of the first clear explanations of the effective use of different sizes and weights of type in order to quickly and easily convey information. This book was followed with a series of practical manuals on the principles of Modernist typography, which had a wide influence among ordinary workers and printers in Germany. Yet, despite his visits to England just before the war, only about four articles by Tschichold had been translated into English by 1945. Although Die neue Typographie remains a classic, Tschichold slowly abandoned his rigid beliefs from around 1932 onwards (e. g. his Saskia typeface of 1932, and his acceptance of classical Roman typefaces for body type) as he moved back towards Classicism in print design. He later condemned Die neue Typographie as too extreme. He also went so far as to condemn Modernist design in general as being authoritarian and inherently fascistic. Between 1947 and 1949 Tschichold lived in England, where he oversaw the redesign of 500 paperbacks published by Penguin Books, leaving them with a standardized set of typographic rules, the Penguin Composition Rules. Although he gave Penguin's books (particularly the Pelican range) a unified look and enforced many of the typographic practices that are taken for granted today, he allowed the nature of each work to dictate its look, with varied covers and title pages. In working for a firm that made inexpensive mass market paperbacks, he was following a line of work — in cheap popular culture forms (e. g. film posters) — that he had always pursued during his career. He was succeeded at Penguin by Hans Schmoller. His abandonment of Modernist principles meant that, even though he was living in Switzerland after the war, he was not at the centre of the post war Swiss International Typographic Style. Unimpressed by the use of realist or neo grotesque typefaces, which he saw as a revival of poorly designed models, his survey of typefaces in advertising deliberately made no mention of such designs, save for a reference to 'survivals from the nineteenth century which have recently enjoyed a short lived popularity.'