Кіріспе

Герберт Байер (5 сәуір 1900 – 30 қыркүйек 1985) – австриялық-американдық суретші, сәулетші және дизайнер. Ол графикалық дизайнер, суретші, фотограф, мүсінші, көркемдік директор, интерьер және ландшафт дизайнымен айналысқан және сәулетші болған. 1985 жылы қайтыс болғанға дейін Atlantic Richfield Company корпоративтік өнер жинағының қалыптасуына зор үлес қосты.

Баухауста оқыған жылдары

Байер Линцте суретші Георг Шмидтхаммердің шәкірті болды. Дармштадт суретшілер колониясында оқу үшін шеберханадан шығып, ол Уолтер Гропиустың Баухаус манифестіне қызығушылық танытты. Баер Баухауста Василий Кандинский, Пол Кле және Ласло Мохоли-Наги сияқты ұстаздардан төрт жыл оқығаннан кейін, Гропиус Баерді баспа және жарнама директоры етіп тағайындады. Редуктивті минимализм рухында Байер айқын көркем стильді дамытты және Баухаустың көптеген басылымдарында кішкенә әріптерді, безсериф қаріптерін қолданды. Байер сол кезеңнің Курт Швиттерс және Ян Чихольд сияқты бірнеше типографтарының қатарында болды, олар жеңілдетілген, фонетикалық негіздегі әліпбиді жасаумен тәжірибе жасады. 1925 жылдан 1930 жылға дейін Байер "Жақсы әмбебап қаріптің ұсынысы" (Herbert Bayer, universal) деп аталатын геометриялық безсерифтің жобасын жасады, ол тек эскиз ретінде ғана сақталды және нақты қаріптерге құйылған жоқ. Бұл жобалар қазір Bayer Universal (P22 Type Foundry Bauhaus Set) ретінде цифрлық форматта шығарылады. Бұл дизайн сонымен қатар ITC Bauhaus және Architype Bayer қаріптеріне әсер етті, оларды стильдік тұрғыдан ұқсас Architype Schwitters қаріптерімен салыстыруға болады. 1923 жылы Байер Веймардағы алғашқы ірі Баухаус көрмесінде фотограф Айрин Байер Хектке жолықты. Олар 1925 жылы үйленді, 1928 жылы ажырасты, 1929 жылы Джулия Александра есімді қызы дүниеге келді және 1944 жылы ажырасты.

Германиядағы Баухауздан кейінгі жылдар

1928 жылы Байер Баухаусты тастап, "Vogue" журналының Берлиндегі кеңсесінің көркемдік директоры болды. 1946 жылы Байерлер көшіп кетті. Өнеркәсіпші және көреген Уолтер Пэпке Байерді жалдады, ол шаңғы спортын дамытумен айналысқан кезде Байер Аспен, Колорадоға көшті. Байердің қаладағы архитектуралық жұмыстарына Аспен институтын жобалау және Уилер опера үйін қалпына келтіру кірді, бірақ оның жарнамалық плакаттары шаңғы спортын көңілділік, қызығушылық және сәнділікпен байланыстырды. 1959 жылы ол ағылшын тілі үшін "фонетикалық әліпбиін" жасады. Әліпби сансерифтік және үлкен әріптерсіз болды. Онда "ed", "ory", "ing" және "ion" аяқтарына, сондай-ақ "ch", "sh" және "ng" диграфтарына арнайы символдар болды. Төмен сызылған әріп дәстүрлі орфографиядағы әріптің екі еселенгенін көрсетеді. Аспенде тұрғанда Байер эксцентрикалық мұнайшы, табиғатты жақсы көретін және көреген эколог Роберт О. Андерсонмен кездесті. Андерсон Байердің Аспенде жобалаған және салған Баухаус стиліндегі үйін көргенде, үйдің алдына барып өзін таныстырды. Осы кездесу екі адамның өмір бойына созылған достығының бастамасы болды және Андерсонның заманауи өнерді құлшына жинау құмарлығын оялды. Андерсон Atlantic Richfield Company компаниясын құрғаннан кейін, оның жеке өнер коллекциясы Нью-Мексикодағы ранчосынан және басқа үйлерден тез асып, ARCO әлемдегі ең ірі корпоративтік өнер коллекциясына ие болды. Байердің басшылығымен ARCO Plaza үшін туындылар сатып алынды, 1972 жылы салынған Лос-Анджелестегі 51 қабаттан тұратын екі кеңсе мұнарасы жаңа компанияның штаб-пәтеріне айналды. Байер ARCO логотипін және компанияның корпоративтік имиджін жасауға жауапты болды. ARCO Plaza аяқталуға жақын тұрғанда Андерсон Байерге қара-жасыл граниттен жасалған мұнаралардың арасына орнатылатын монументалды мүсінді фонтанды жобалауды тапсырды. Бастапқыда "Ешқайда баспалдақ" деп аталған мүсінді Андерсон күлді, бірақ акционерлер иронияны түсінбейтінін ойлады, сондықтан оны "Қос көтерілу" деп атауды ұсынды. Бүгінгі күнге дейін мүсін екі көкжиектің арасында тұр. Байердің басшылығымен ARCO-ның өнер коллекциясы бүкіл ел бойынша 30 000-ға жуық туындыға дейін өсті, оны Atlantic Richfield Company Art Collection қызметкерлері басқарды. ARCO коллекциясы эклектикалық болды және өте кең ауқымды медиа мен стильдерді қамтыды: қазіргі және ертедегі суреттер, мүсіндер, қағаз беттеріндегі жұмыстар (суреттер, акварельдер, түпнұсқа литографиялар, эфирлер мен сериграфиялар), қол қойылған фотосуреттер, көптеген мәдениеттердің тайпалық және этникалық өнері, сондай-ақ тарихи басылымдар мен артефакттар. Бұл туындылар Лос-Анджелестегі және басқа бірнеше қалалардағы ARCO ғимараттарында қойылды. 2000 жылы BP компаниясы ARCO-ны сатып алғаннан кейін үш жыл өткен соң, BP төрағасы лорд Браун ARCO өнер коллекциясын сатуға бұйрық берді. Коллекция Christie's және LA Modern Auctions арқылы сатылды. Байер өмірден өткеннен кейін Санта-Барбарадағы ARCO конференц-орталығында сақталған өнер туындыларын Лос-Анджелес округінің өнер мұражайына сыйлау туралы өсиет қалдырды. Бұрын бұл туындылар Денвер өнер мұражайына берілген. 1979 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.

Мұрасы мен ықпалы

Байердің туындылары көрнекті мемлекеттік және жеке коллекцияларда, соның ішінде MIT List Visual Arts орталығында кездеседі. Байер Вашингтон штатының Кент қаласында орналасқан Милл Крик Каньон жер құрылысын, экологиялық мүсінді жобалаған. 2019 жылы қайырымдастықпен айналысатын Линда мен Стюарт Резниктер Байерге арналған орталық құру үшін Аспен институтына 10 миллион доллар сыйлады. Бұл орталық, Байердің өзі жобалаған Аспен институтының Аспен Медоус кампусында орналасқан. Герберт Байерді зерттеу орталығы – Ресник орталығы галереялар, білім беру бағдарламаларын қамтиды және Байердің туындыларын сақтау мен зерттеуге қажетті құралдармен қамтамасыз етуді мақсат етеді. Герберт Байер Техас штатының Форт-Уорт қаласындағы Форт-Уорт заманауи өнер мұражайының архитекторы болды. 2002 жылы мұражай архитекторы Тадао Андо жобалаған жаңа ғимаратқа көшірілді. Форт-Уорт қаласына тиесілі бұл ғимарат қазір Форт-Уорт қауымдық өнер орталығы болып табылады, онда аймақтық және ұлттық суретшілердің туындыларын көрсететін жеті галерея бар.