Кіріспе

Рим императоры Калигуланың (шамамен 18 – шамамен 41 ж.б.) ең кіші қарындасы Юлия Ливила (шамамен 18 – шамамен 41 ж.б.) Герман мен Агриппинаның ең кіші баласы және император Калигуланың ең кіші қарындасы болған.

Өмір

Юлия Ливила – император Августың кіші шөбересі, император Тиберийдің немересі және асырап алған немересі, император Калигуланың қарындасы, император Клавдийдің немересі, ал үлкен әпкесі Агриппина арқылы император Неронның аналық әпкесі. Көбінесе ежелгі әдеби дереккөздерде, жазуларда және монеталарда ол жай ғана «Юлия» деп аталады. Ол өзінің әкесінің әпкесі Ливилланың (Германник пен Клавдийдің қарындасы) жадысы жойылғаннан кейін өзінің фамилиясын қолдануды тоқтатқан болуы мүмкін. Дегенмен, оның қабір тасында «Германикустың қызы Ливила» деп жазылған, бұл оның сол кезде «Юлия» немесе «Ливила» деп аталғанын көрсетеді. Ол Грек аралдарының бірі – Лесбоста туған. Оның ата-анасы Жерорта теңізінің шығысын аралап саяхат жасағанда, Германикусты Сирия провинциясындағы әскери базасына жеткізген, онда Тиберий оған Адриатика теңізінің шығысындағы аумаққа билік беруге рұхсат берген. Ол кішкентай кезінде анасы мен ағасы Калигуламен бірге 19 жылы Антиохияда Германик қайтыс болғаннан кейін Римге оралған. Юлия Ливила әжесі Ливияның үйінде, кейіннен әкесінің анасы Антония Кішінің қамқорлығында өскен. Ол алғашқыда Германияның тағдырлы губернаторы Публий Квинктилий Варустың және Августың шөбересі Клавдия Пулхраның ұлы Квинктилий Варусқа күйеу ретінде белгіленген, бірақ 27 жылы Квинктилийдің мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айып тағылғаннан кейін олардың некесі болмады. 33 жылы ол Марк Виницийге үйленді. Виницийдің отбасы Римнің жанындағы шағын қаладан шыққан. Олар эквестрлер класынан шыққан, оның әкесі мен атасы консул болған. Оның күйеуі – мінезді, шешен адам болған. 37 жылы Тиберий Виницийді комиссар етіп тағайындады. Ол 30 жылы консул, ал 38/39 жылдары Азияның проконсулы болды. Бір жазуда Юлия Ливила күйеуінің Азиядағы проконсулдық қызметі кезінде онымен бірге болған болуы мүмкін екені айтылады. Калигуланың билігінің алғашқы жылдарында Ливила үлкен әпкелері Агриппина Кіші және Юлия Друзилламен бірге көп құрметке ие болды және Вестальдік қыздарға берілген құқықтар (мысалы, стадиондағы жоғарғы орындықтардан қоғамдық ойындарды көру мүмкіндігі), императорға адалдық сертіне өз атын қосу және монеталарда бейнелену сияқты ерекше артықшылықтарға ие болды. Ол қызықты және мәртебелі өмір сүргендей көрінсе де, ол ағасының толық бақылауында болды және Светонийдің айтуынша, ол Агриппинамен бірге ағасының катамиттарына сатылған. Ежелгі авторлар Калигула мен оның Ливила сияқты әпкелерінің бір-бірімен инцест қатынаста болғаны туралы әңгімелерді де жеткізген. 39 жылы Ливила Калигуланы құлату және оның орнына оның күйеу інісі Марк Эмилиус Лепидті (Друзилланың жесірі, сонымен қатар Агриппина мен Ливиланың сүйіктісі) қою мақсатымен жасалған сәтсіз қастандыққа (әлде Агриппина басқарған) қатысты. Ливилла мен оның әпкесі Агриппина Кіші Понт аралдарына жер аударылды (жер аударылған кезде олар бір-бірінен бөлініп, әрқайсысы басқа аралға жіберілді). Калигула, оның төртінші әйелі Милония Кесония және олардың қызы Юлия Друзилла қайтыс болғаннан кейін, ол жаңа император, Ливиланың әкесінің ағасы Клавдийдің бұйрығымен жер аударылудан оралды. 41 жылы ол Мессалинаның (Клавдийдің үшінші әйелі) ықыласынан айырылып, әкесінің ағасы Клавдийдің жас Сенекамен адалдық бұзғаны үшін айыпталды. Екеуі де жер аударылды. Ол, әдетте, Вентотенге жіберілген. Ежелгі дереккөздерде айтылғандай, Юлия Ливилланың тағдырында моральдық немесе тұрмыстық мәселелерден гөрі саяси ойлар маңызды рөл атқарған болуы мүмкін. 41 жылдың соңында немесе 42 жылдың басында оның ағасы оны қорғаныссыз және дәлелсіз айыптаулар бойынша аштықтан өлтіруге бұйырды. Ол өзінің әпкесі Ливилланың қызы Юлия Ливиямен бірге қазаға кесілді. Кейінірек, әпкесі Агриппина император болған кезде, оның сүйегі Римге әкелініп, Август мавзолейіне жерленді.

Мәдени суреттер

Роберт Грейвстің "Мен, Клавдий" және "Құдай Клавдий" романдарында Ливила "Лесбия" деп аталады, бұл оның туған жеріне сілтеме жасайды. Телевизиялық бейімделуде оны көрсетуге жақын болмады, тек бір сәтте Калигуланың үш қарындасы болғаны айтылды, ал оның қаза болғанға дейін тағы екі қарындасы туралы қысқаша еске салынды. 1968 жылғы британдық телесериал "Цезарьлар" да Джулия Ливилла рөлін Дженни Уайт ойнады. 2019 жылғы "Рим империясы" 3-ші маусымында: "Калигула: Ақымақ император" да Джулия Ливилла рөлін Жаңа Зеландиялық актриса Молли Лейшман сомдады.