Кіріспе
Чарльз Монро Шелдон (26 ақпан 1857 - 24 ақпан 1946) – американдық дін қызметкері, конгрегационалист және Әлеуметтік Евангелие қозғалысының жетекшісі. Оның 1896 жылы жарық көрген «Оның қадамдарымен» романы «Иса не істер еді?» қағидасын енгізді, бұл 20 ғасырдың басында кең таралған және шамамен жүз жылдан кейін қайта жаңғырған христиан теологиялық көзқарасты білдірді. Канзас штатындағы Топека қаласының солтүстік жағындағы АҚШ 24 тас жолының, АҚШ 75 тас жолы мен K 4 тас жолы арасындағы бөлігі оның құрметіне «Чарльз Шелдон жолы» деп аталды.
Charles Monroe Sheldon (February 26, 1857 – February 24, 1946) was an American Congregationalist minister and a leader of the Social Gospel movement. His 1896 novel In His Steps introduced the principle "What would Jesus do? ", which articulated an approach to Christian theology that became popular at the turn of the 20th century and enjoyed a revival almost one hundred years later. The stretch of US 24 on the north side of Topeka, Kansas, between US 75 and K 4 is named the "Charles Sheldon Trafficway" in his honor.
Білім беру және қызмет
Чарльз Шелдон Нью-Йорк штатының Уэллсвилл қаласында дүниеге келген. Ол Филипс академиясының, Андовердің (1879 жылғы түлек) және 1883 жылы Браун университетінің түлегі болды. 1886 жылдан 1888 жылға дейін Вермонт штатының Уотербери қаласындағы шіркеудің пасторы қызметін атқарды, ал 1889 жылы Канзас штатының Топека қаласындағы Орталық конгрегациялық шіркеудің пасторы болды. Шелдон 19 ғасырдың соңында христиандық социализм деп аталатын ой-сана мектебінің жақтасы болды. Оның теологиялық көзқарасы моральдық өмірдің практикалық жақтарына бағытталған, ал Мәсіхте жеке күнәдан құтылудың доктриналық дәстүрлеріне аса мән бермеді. 1896 жылдың қысында Шелдон Орталық конгрегациялық шіркеунің мінберінен апта сайын оқыған уағыздарға арналған әңгіме жасады. Бұл уағыздардың ортақ тақырыбы – моральдық шешімдерді қабылдағанда өзіңнен-өзің сұрау: "Иса не істер еді?". Ол бұл сұрақты христиан дінінің өзегі деп есептеді және, әрине, Уильям Т. Стидтің "Егер Мәсіх Чикагоға келсе!" (1893) және одан бұрынғы басқа да көздерден шабыттанған болуы мүмкін.
Роман және теологиялық ықпал
Уағыздардың тақырыбы кейін "Оның ізімен" романына негіз болды. Романның басты идеясы жеке құтқарылу емес, кедейлік пен мұқтаждыққа тап болғандағы моральдық таңдаулар туралы болды. Шелдонның теологиялық ұстанымы оның социалистік көзқарасын көрсетеді. Шелдонның шіркеудегі жұмысы Әлеуметтік Жақсы Жаңалықпен байланыстырылды. Әлеуметтік Жақсы Жаңалықтың басты ойшылы деп есептелетін Уолтер Раушенбуш, Шелдонның Исаға еліктеудің маңыздылығын мойындады. Ол, қазіргі қоғамның құлқындары ескерілгенде, Мәсіхтей өмір сүрудің қаншалықты қиын екенін түсіндіруде Шелдонның еңбегінің маңызын көрді. Раушенбуш бұл сезімді құнды деп тапса да, ол әлеуметтік институттардың қажетті өзгерісін талап етпейтінін байқады. Шелдон ғасыр соңындағы американдық орта таптың алаңдаушылықтарын жақсы білді. Ол өзінің рөлін қауым мен көпшілікті Лайман Эбботт, Ричард Эли, Джордж Херрон және Раушенбуштің идеяларымен таныстыру деп санады. "Оның ізімен" романын жазудағы мақсаты да осы болды. Шелдон вегетариандық өмір салтын ұстанды және адамдарға көрсеткендей, жануарларға да мейірімділікпен қарады. Ол тіпті цирктердегі жануарларға қатысты қатыгездікті де сынады.
Газеттегі мансап
1900 жылдың наурыз айында Шелдон "Топека Daily Capital" газетінің бір апталық редакторы болып, "Иса не істер еді?" деген ұғымды қолданды. Осы қысқа уақыт ішінде газет таралымы 12 000-нан 387 000-ға дейін өсті, бұл Топекадағы баспаны күшті күйзеліске түсірді және 120 000 данасын басып шығару үшін Чикаго мен Нью-Йорк қалаларына тапсыруға мәжбүр етті. 1920 жылы Орталық қауымдық шіркеуден зейнеткерлікке шыққаннан кейін Шелдон 1920 жылдан 1924 жылға дейін діни журнал, "Christian Herald, An Illustrated News Weekly for the Home" редакторы болды және 1924 жылы толық зейнеткерлікке шыққаннан кейін де мақалалар жазуын жалғастырды.
Бір ғасырдан кейін қайтадан қызығушылық
1990 жылдары Шелдонның "In His Steps" романының алғашқы жариялануының жүз жылдығына таяу, WWJD білезіктері, әсіресе жастар арасында кең таралды. Баспагерлер кітап сатылымын арттырды (кітап авторлық құқығынан босатылған), оны "Иса не істер еді?" деген сұраққа байланысты тауарлармен бірге насихаттады. 2008 жылы Топека PBS арнасының KTWU филиалы түсірген он бөлімді телесериалда "Теологиядан тыс: Иса не істер еді?" деген сағаттық бөлім бар. Бұл бөлім Америкада болған саяси, әлеуметтік және мәдени өзгерістер контекстінде бұл сұраққа қалай қарауға болатынын зерттейді. Бағдарлама сондай-ақ Шелдонның өзінің өмірінде және қоғамда Әлеуметтік Жақсы Жаңалықты қалай қолданғанын көрсетеді.