Кіріспе

Периодонтий – тістерді қоршап, оларды қолдап, жоғарғы және төменгі жақ сүйектерінде бекітіп тұратын арнайы тіндер. Бұл сөз грек тіліндегі περί (пери), яғни "айналасында" және odont, яғни "тіс" деген сөздерден құралған. Сөзбе-сөз аударғанда, "тістің айналасындағы" деген мағынаны білдіреді. Периодонтия – осы тіндерді күтіп ұстауға арналған стоматологиялық мамандық. Ол тістердің қызмет етуіне қажетті қолдауды қамтамасыз етеді. Ол төрт негізгі компоненттен тұрады, атап айтқанда:
Гингива
Периодонтальды байлам (PDL)
Цемент
Альвеолярлық сүйек тіні

Бұл компоненттердің әрқайсысы орналасуы, құрылымы және биохимиялық қасиеттері бойынша ерекшеленеді, сондай-ақ тіндердің өмір бойында өзгеріп бейімделу қабілетіне ие. Мысалы, тістер күштерге жауап беретін немесе ортаға қарай жылғалыста, сүйек қысымға түсетін жағынан сіңіріледі және керілуге түсетін жағына қосылады. Цемент те тістердің кесу беттеріндегі тозуға апикальды шөгінді арқылы бейімделеді. Периодонтальды байлам өзі тісті альвеолярлық сүйекте серпілісті ұстап қана қоймай, күштерге жауап беруге де мүмкіндік беретін жоғары серпімділікке ие аймақ болып табылады. Осылайша, олар өздерінің жеке функцияларын атқаратын көрінетін тұрақты тіндер болғанымен, барлығы бірлік ретінде жұмыс істейді. Wnt сигнализациясының қарсыласы Sfrp3/Frzb жақында периодонтийдің дамуының ерте маркері ретінде анықталды.

Сыртқы күштер мен периодонт

Периодонт тістерді олардың қызметтері кезінде қолдау үшін бар және оның құрылымын сақтау үшін қызметтен алатын стимуляцияға тәуелді. Сондықтан, периодонтальды құрылымдар мен сыртқы күштер арасында үнемі тепе-теңдік күйі сақталады. Альвеолалық сүйек сыртқы күштерге, әсіресе окклюзиялық күштерге жауап ретінде үнемі физиологиялық қайта құрылымдалады. Сүйек қажет емес жерлерден алынып, қажет жерлерге қосылады. Шымның қабырғасы сыртқы күштерге сезімталдығын көрсетеді. Остеобластар мен жаңадан пайда болған остеоид шиеленіс аймақтарын жабады, ал қысым сызықтары остеокластармен жабылады. Күштер сүйек ішіндегі трабекулалардың санына, тығыздығына және бағытына да әсер етеді. Сүйек трабекулалары созылу және қысым күштерінің бағытында орналасып, сүйектің минималды мөлшерімен окклюзиялық күштерге максималды қарсылықты қамтамасыз етеді. Күштер артқанда, сүйек трабекулаларының саны мен қалыңдығы да артады және сүйек сыртқы беттерге қосылады. Периодонтальды байланыс тістерінің құрылымын сақтау үшін қызметтен алатын стимуляцияға тәуелді. Физиологиялық шекте PDL өзінің енін кеңейту арқылы артқан қызметке бейімделе алады. Периодонттың бейімделу қабілетінен асып түскен күштер окклюзиядан туындаған жарақаттарға алып келеді. Окклюзиялық күштер азайғанда, PDL атрофияға ұшырайды және жұқарады. Бұл құбылыс қолданыстан атрофия деп аталады.