Екінші дүниежүзілік соғыстағы 1-ші танк дивизиясы

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс әскерінің дивизиясы. 1-ші танк дивизиясы (қысқаша: 1. Pz. Див., ағылшын тілінде: 1st Tank Division) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Германия армиясының броньды дивизиясы. Бұл дивизия 1935 жылы Германия құрған алғашқы үш танк дивизиясының бірі болды. Ол соғысқа дейін Аустрия мен Чехословакияны басып алуға, сондай-ақ 1939 жылы Польшаға, 1940 жылы Бельгия мен Францияға жасалған шабуылдарға қатысты. 1941 жылдан 1945 жылға дейін дивизия Шығыс майданында күресті, 1943 жылы Франция мен Грекияға жарақтандыруға жіберілген кезеңнен басқа. Соғыс аяғында дивизия Баварияда АҚШ әскерлеріне тәлімдікке берілді.

Тарих

1-ші танк дивизиясы 1935 жылдың 15 қазанында 3-ші кавалерия дивизиясынан құрылды және штаб-пәтері Веймар қаласында орналасқан. Ол сол кезде құрылған үш танк дивизиясының бірі болды, ал қалған екеуі – 2-ші және 3-ші танк дивизиялары. Жыл басында Германия Версаль келісімінен бас тартты, ол елге танк күштерін ұстауға тыйым салған еді. Германия келісімді бастапқыда-ақ бұзған, танктарды жасырын түрде жасап, Кеңес Одағында құпия танк мектебін ұйымдастырған болатын. Бастапқыда дивизия екі танк полкінен, бригадалық құрамындағы мотоатқыштар бригадасынан, барлау батальонынан, дивизиялық артиллерия полкінен және көмекші құралымдардан тұрды. Дивизия жеңіл Panzer I және Panzer II танктерімен жабдықталды, ал 1937 жылдың қарашасында сынақтар үшін күшті Panzer III Ausf A және Panzer IV Ausf A танктарының алғашқы үлгілері келді, ал 1938 жылдың маусым айына дейін толық жеткізілді. 1939 жылы Польшада Pz I танктері көптеп қолданылса да, дивизия 1941 жылға дейін Panzer II танктерін пайдаланып келді. 1938 жылы дивизия Австрияны аннексиялауға (Аншлюс), Судет аймағын басып алуға және 1939 жылы Чехословакияға шабуылға қатысты. 1939 жылдың қыркүйегінде 1-ші танк дивизиясы Польшаға шабуылға қатысып, сегіз күннен кейін Варшаваның шетіне жетті. Варшавадан кейін дивизия 18-ші жаяу әскер дивизиясын қолдау үшін жылжыды, ал Польша капитуляциялағаннан кейін 1939 жылдың қарашасында Германияға оралды. 1940 жылдың мамырында 1-ші танк дивизиясы Франция, Люксембург және Бельгияға шабуылға қатысты. Ол Седан және Дюнкерк шайқастарына қатысты, содан кейін оңтүстікке қарай бет бұрып, Вейганд желісіне шабуылға қатысты. Дивизия Швейцария шекарасына қарай жылжып, Франция капитуляциялағанға дейін Белфорт қаласын басып алды. Франция шайқасы кезінде дивизия салыстырмалы түрде аз шығынға ұшырады, шамамен 500 сарбазы қаза тапты. 1942 жылдың басында дивизия Ржев шығыңын қорғауға қатысты, бастапқыда танктары жетіспей, көктемде қайта жабдықталғанға дейін негізінен жаяу әскер ретінде соғысты. 1943 жылдың 20 қарашасында 1-ші танк дивизиясының 140 операциялық танктері болды, бұл оны 155 танктері бар 1-ші СС танк дивизиясынан кейін екінші ең жақсы жабдықталған бронетранспорттық дивизия етті. 1-ші танк дивизиясы Шығыс майданының оңтүстік секторында 1-ші және 4-ші танк армияларының құрамында жедел резерв ретінде кезекпен қызмет етті. Неміс майдан шебінің шегінуіне байланысты дивизия дағдарыстық орындар арасында үнемі ауысып тұрды және Киев, Житомир және Черкассы шайқастарына қатысты. Соңғы шайқаста дивизия қазанды бұзуға тырысты, бірақ сәл ғана жетпеді. 1944 жылдың наурыз айында дивизияның саны номиналды санының 25 пайызынан асты. Батысқа қарай шегіне отырып, дивизия Каменец-Подольский қаптамасының бір бөлігі болды және содан кейін Шығыс Польша мен Венгрияны қорғауға қатысты. Ол Балатон көлі маңындағы қорғаныс операцияларына қатысты және Будапештті қоршауға өтуге жасалған сәтсіз әрекетке қатысып, ауыр шығынға ұшырады. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы айында дивизия Штирияны қорғауға кірісті. Содан кейін ол батысқа қарай шегініп, совет әскерлеріне емес, АҚШ әскерлеріне капитуляциялады, екеуінің арасындағы демаркациялық сызықты сәтті кесіп өтті. 1945 жылдың 8 мамырында Баварияның оңтүстігінде капитуляциялады, көп ұзамай оның сарбаздарының көпшілігі тұтқыннан босатылды.

The 1st Panzer Division was formed on 15 October 1935 from the 3rd Cavalry Division, and was headquartered in Weimar. It was one of three tank divisions created at the time, the other two being the 2nd and 3rd Panzer Division. Earlier in the year, Germany had renounced the Treaty of Versailles, which had forbidden the country, among other things, from having tank forces, a treaty Germany had violated almost from the start by secretly developing tanks and operating a covert tank school in the Soviet Union. Initially, the division consisted of two panzer regiments organized into a brigade, a motorized infantry brigade, a reconnaissance battalion, a divisional artillery regiment, and supporting ancillary formations. The division was equipped with the light Panzer I and Panzer II tanks, with the very first pre production versions of the more powerful Panzer III Ausf A. arriving by November 1937 for testing, and the first examples of the Panzer IV Ausf. A being delivered from around the same time, and by June 1938 by the latest. While the Pz I saw service in large numbers in Poland in 1939, the division was still using its Panzer II's in 1941. In 1938, the division participated in the Anschluss of Austria and the occupation of the Sudetenland in 1938 and the subsequent invasion of Czechoslovakia in 1939. In September 1939, the 1st Panzer Division took part in the invasion of Poland, reaching the outskirts of Warsaw after eight days. After Warsaw the division was moved to support the 18th Infantry Division before returning to Germany in November 1939, after the Polish surrender. In May 1940, the 1st Panzer Division was part of the invasion of France, Luxembourg and Belgium. It took part in the battles of Sedan and Dunkirk before swinging south to participate in the attack on the Weygand Line. It advanced towards the Swiss border and occupied Belfort before the surrender of France. During the battle of France, the division suffered relatively low casualties, having just under 500 men killed in action. The division was part of the defence of the Rzhev Salient during early 1942, initially being very short on tanks and fighting predominantly as infantry until being resupplied during Spring. On 20 November 1943, the 1st Panzer Division possessed 140 operational tanks, making it the second best equipped armored divisions, behind only 1st SS Panzer Division with 155 tanks. The 1st Panzer Division was engaged in the southern sector of the Eastern Front to serve alternately within the 1st and 4th Panzer Army as an emergency force. It was constantly thrown from crisis location to crisis location as the German front lines retreated, taking part in battles at Kiev, Zhitomir and Cherkassy. The latter battle saw the division attempting to break through to the cauldron but falling just short. By March 1944, the division had been reduced to just over 25 percent of its nominal strength. Retreating further westwards, the division was part of the Kamenets Podolsky pocket and, from there, took part in the defence of eastern Poland and Hungary. It was engaged in defensive operations around Lake Balaton and took part in the unsuccessful attempt to break through to the Siege of Budapest and once more suffered heavy losses. The final month of the Second World War saw the division engaged in the defence of Styria. From there, it retreated westwards to surrender to US forces rather than Soviet ones, successfully crossing the demarcation line between the two. It surrendered on 8 May 1945 in southern Bavaria and most of its soldiers were released from captivity soon after.