Кіріспе

Афель Бокум (1955 жылы туған) – Мали музыканты, әнші және гитарист ретінде танымал. Ол мансабын Али Фарка Туренің ASCO тобының құрамында бастады, ал Туре оның ұстазы саналады. Екеуі де Нигер өзені жағасындағы Ниафунке қаласынан және Сонрай халқынан шыққан. Бокум кәсібі бойынша ауыл шаруашылығы жөніндегі кеңесші.

Музыкалық стиль

Оның "Алкибар" тобында екі акустикалық гитара, нжарка (бір иекті скрипка), нжуркль (лютаның бір түрі), калаш және джембе соқпалы аспаптары, екі әйел әнші, хорда еркек әншілер бар. Бокум – жетекші вокалист. Бокум музыканы байланыс құралы ретінде пайдаланады, қазіргі Мали қоғамына қатысты пікір білдіреді, мысалы, "бір әйелге қиянат жасасаң, барлық әйелдерге қиянат жасаған боларсың" ("Ярабитала"), "біз құрмет жоқ, ақылға сыймас әлемде өмір сүреміз; ертең бізді балаларымыз бағалайды" ("Саламм алейкум"), "ата-аналар, қыздарыңызды күштеп үйлендірмеңіз; шынайы махаббатсыз үй ешқашан гүлденбейді" ("Mali woymoyo"). Оның ән айтуының көп бөлігі ана тілі – сорай тілінде, сондай-ақ тамашек (туарлардың тілі) және фулфулде (фула халқының тілі) тілдерінде орындалады. Бокумның әкесі музыкант болған және жергілікті жұртшылық оны тойларда ойнайтын нжарка мен нжуркельді шебер ойнауымен білген. Бокум әкесімен бірге тойларға қатысып, сол жерде se galarare стиліндегі әндерді үйренген. Ол электр гитарасына қарағанда акустикалық гитараны және дәстүрлі аспаптарды қолдануды ұнатады. Малиде өскен музыканттардан басқа, Бокум Хорхе Бен-Жор, Мамаду Думбия, Салиф Кейта, Джон Ли Хукер және Монго Сантамариядан музыкалық шабыт алған.

Карьералық тарихы

1968 жылы он үш жасында ол гитарист Әли Фарка Туре және әнші Харбер Майганың тобына шәкірт болып қосылды. Маига оған 1983 жылғы 23 наурызда қайтыс болғанға дейін ән салуды және әндер жазуды үйретті. Бокумның алғашқы жеке өнер көрсетісі 1968 жылы Моптиде өткен музыкалық байқауда болды. Ол көпшілік тарапынан жақсы қабылданып, құрмет көрді. 1972 жылы ол Малидің Бамакодағы екінші биенналесінде 3000 адамның алдында өнер танытты. Бұл биеннале 1970 жылдан 1990 жылға дейін, Мұса Траоре биліктен құлатылғанға дейін екі жылда бір рет өткізілді. Сол кезде Бамбара халқы Мали істерінде үстемдік құрды, ал Бокумның Сонраи ұлты болғандықтан, ол тек екінші орынды иеленді. 1975 жылы ол Ниафунке тобынан елінің оңтүстік-шығысындағы Кутиала қаласына жақын М'Пессобадағы ауыл шаруашылығы колледжінде оқуға стипендия алғанда шығып кетті. Үш жылдық оқудан кейін ол 1980 жылы туған қаласына және тобына оралудан бұрын Дженнеде жұмыс істеді. 1982 жылы ол Тимбуктудан Диаба аймақтық оркестріне шақырылды. 1980 жылдардың басында ол "Алкибар" тобын құрды. Ауыл шаруашылығы саласындағы біліміне сүйене отырып, ол музыкасын су және суару туралы халыққа жеткізу үшін пайдаланды. Оның тұңғыш альбомы "Alkibar" Ниафунке қаласына жақын жердегі тастап кетілген мектепте алты күн бойы жазылды – дәл сол сессияда және сол жерде Әли Фарка Туренің "Niafunke" альбомы да жазылған болатын. Шындығында, Әли Фарка мен Бокум бір-бірінің альбомдарында өнер көрсеткен. Бокум мен Әли Фарканың жазба жасаушысы топты шетелдегі студияға апару музыканың сапасын төмендетеді деп сенді. 2002 жылы Бокум "Blur" тобының әншісі Деймон Албарнмен бірлесіп, сәтті болған "Mali Music" альбомын жасады, сондай-ақ олар Лондонда және Данияда концерттерде бірге өнер көрсетті. 2005 жылы Бокум "Kennis voor het leven" фильміне музыка жазды және оның басты рөлін ойнады. 2006 жылы Афель Бокум және оның "Alkibar" тобы бельгиялық "Contre Jour" лейблінде екінші толық альбомын, "Niger" альбомын шығарды. "Niger" альбомының дыбысы дәстүрлі нжарка және нжуркель аспаптарына көп сүйенгендіктен, бұл жаңа материалдар жинағына олардың тамаша батыстық дебюті "Alkibar" альбомынан ерекше және дәстүрлі сипат береді. "Niger" альбомы әрине, оның қайтыс болған ұстазы Әли Фарка Туреге арналған шын жүректен шыққан құрметпен басталады. 2001 жылы Афель Бокумның Бразилияға жасаған сапары туралы бір қызықты дерек бар. Сол сапарда Бокум өзінің "Афель" есімінің "Сүйіспеншілік" деген мағынаға ұқсайтынын айтып, барлық бразилиялықтарға деген сезімін білдірді. Бүгінде, 10 жыл өткен соң, көптеген бразилиялықтар "Afel" сөзін "Сүйіспеншілік" символы ретінде қолданады. 2011 жылдан бастап Афель "Acoustic Africa" жобасының екінші кезегі аясында гастрольдік сапарлар жасап жүр.