Маврикий Абраванель: Өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Осман империясында туған американдық дирижер (1903–1993)

Морис Абраванел (6 қаңтар 1903 – 22 қыркүйек 1993) – американдық классикалық музыка дирижері. Ол 30 жылдан астам уақыт Юта симфониялық оркестрінің дирижері болғандығымен есте қалады.

Өмір

Абраванел Салоникада, Румелия аймағында, Осман империясында (қазіргі Салоники, Грекия) дүниеге келген. Ол 1492 жылы Испаниядан қуылған көрнекті сефардтық еврей отбасынан шыққан (Исаак Абрабанелге қараңыз). Абраванелдің ата-бабалары 1517 жылы Салоникаға қоныстанған, ал оның ата-анасы да сонда туған. 1909 жылы Абраванель отбасы Швейцарияның Лозанна қаласына көшіп барды, онда оның әкесі, Эдуард де Абраванел сәтті фармацевт болды. Бірнеше жыл бойы Абраванельдер Швейцарияның Романдық оркестрінің дирижері Эрнест Ансерметпен бір үйде тұрды. Жас Абраванел Ансерметпен төрт қолға арналған фортепиано пьесаларын орындады, композиция жаза бастады және Дариус Мийо, Игорь Стравинский сияқты композиторлармен танысты. Ол музыкаға құштар еді және музыкант болуды қалағанын білді. Ол қалалық театрдың пианині және қалалық газеттің музыка сыншысы болды. Алайда, оның әкесі медицина саласында оқуын жалғастыруын қалады және оны Цюрих университетіне жіберді, онда ол мәйіттерді кесуден қатты шаршады. Ол әкесіне оркестрде екінші перкуссионист болуды дәрігер болудан артық көретінін жазды, сосын әкесі көнді. Абраванел 1922-1933 жылдары Германияда тұрып, ондағы музыка өміріне белсенді қатысты. 1933-1936 жылдары ол Парижде өмір сүрді, Баланчиннің Париж балетінің музыкалық директоры болды, содан кейін екі жыл Австралияда дирижерлік етті. 1936 жылы Абраванел Нью-Йорктегі Метрополитен операсында жұмысқа орналасты, 33 жасында Меттегі ең жас дирижер атанды. 1943 жылы ол АҚШ азаматы болды. 1947 жылы ол Юта симфониясының музыкалық директоры болып тағайындалды және келесі 30 жылда симфонияны халықаралық деңгейге көтеріп, тікелей радио хабарларында жетектеді және 100-ден астам коммерциялық жазба шығарды. Абраванел 1938 жылға дейін Морис де Абраванел деп аталды. Ол 1933 жылы әнші Фридель Шакоға үйленді және нацистер билікке келген жылы олар Парижге көшіп барды. 1940 жылы Шако дирижер Отто Клемперермен қашып кеткеннен кейін олардың некесі ажырасып кетті: олар "ел бойынша саяхаттап, төленбеген есептерді қалдырды". Ол 1993 жылы Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласында 90 жасында қайтыс болды.

Abravanel was born in Salonika, Rumelia Eyalet, Ottoman Empire (modern Thessaloniki, Greece). He came from an illustrious Sephardic Jewish family, which was expelled from Spain in 1492 (see Isaac Abrabanel). Abravanel's ancestors settled in Salonika in 1517, and his parents were both born there. In 1909, the Abravanel family moved to Lausanne, Switzerland, where his father, Edouard de Abravanel, was a successful pharmacist. For several years, the Abravanels lived in the same house as Ernest Ansermet, the conductor of the Orchestre de la Suisse Romande. The young Abravanel played four hand piano arrangements with Ansermet, began to compose, and met composers such as Darius Milhaud and Igor Stravinsky. He was passionate about music and knew he wanted a career as a musician. He became the pianist for the municipal theatre and music critic for the city's daily newspaper. Maurice's father, however, insisted on a career in medicine and sent him to the University of Zürich, where he was miserable at having to dissect corpses. He wrote to his father that he would rather be second percussionist in an orchestra than a doctor, and his father finally relented. Abravanel lived in Germany from 1922 to 1933, heavily involving himself in the music scene there. He lived in Paris from 1933 to 1936, serving as music director of Balanchine's Paris Ballet, then conducting for two years in Australia. In 1936 Abravanel accepted a post at New York's Metropolitan Opera, becoming at age 33 the youngest conductor the Met had ever hired. He became a U. S. citizen in 1943. In 1947 he was hired as music director of the Utah Symphony, and over the next 30 years raised the ensemble to international prominence, leading the symphony in live radio broadcasts and releasing more than 100 commercial recordings. Abravanel was known as Maurice de Abravanel until 1938. He married singer Friedel Schako in 1933 and the couple moved to Paris that year when the Nazis came to power. The marriage ended in divorce in 1940, after Schako eloped with the conductor Otto Klemperer: the pair "went careering around the country leaving a trail of unpaid bills." He died in 1993 in Salt Lake City, Utah, at the age of 90.

Музыкалық мансап

1922 жылы Веймар Республикасының экономикалық дағдарысы кезінде 19 жасар Абраванель Берлинге көшіп келді. Экономикалық қиындықтарға қарамастан, Берлинде жыл бойы спектакльдер қоятын үш опера театры жұмыс істеді. Вильгельм Фуртвенглер, Бруно Вальтер, Рихард Штраус және Отто Клемперер сол кезде Берлинде операны дирижерлік етіп жүрді. Абраванель композитор Курт Вейлдің (өзінен үш жас үлкен) шәкірті болды, оған 46 шәкіртті қабылдауға тура келді. Абраванель кейін Вейлдің «жаман ұстаз» болғанын, бірақ оның жақын досы және ынталы қолдаушысы болғанын айтты. Бір жыл оқығаннан кейін Абраванель Берлиннің солтүстігіндегі Нойстрелицтегі опера театрында аккомпаниатор болып жұмысқа орналасты. Сол кезде бұл дирижер болуға қадам болатын, себебі аккомпаниатор әншілерді дайындап, жаттықтыратын және дирижер қысқа мерзімде дирижерлік ете алмаған жағдайда оны алмастыруға шақырылатын. 1924 жылы Нойстрелицтегі театр өртеніп, төрт дирижер басқа жұмыс іздеді. Оркестр мүшелері Абраванельден қамалға концерттер қоюын сұрады. Ол аптасына екі рет репетициясыз қамал ішінде оркестрлік концерттер өткізді және оған ақы төленді. 1925 жылы Абраванель Саксонияның Цвиккау қаласында хор жетекшісі болып тағайындалды. Ол екі жыл бойы оперетта репертуарын жетектеп жүрді. Цвиккау қаласындағы жетістіктерінің арқасында оған Альтенбургтегі жақсы театрдың тұрақты дирижері лауазымы берілді. Альтенбургте екі жыл жұмыс істегеннен кейін Абраванель Кассельдегі алғашқы ірі опера театрында дирижер болып тағайындалды. 1931 жылы Берлин мемлекеттік операсының директоры оны Вердидің «Тағдыр күші» спектаклін дирижерлік еткенін көрді. Ол оған Берлиндегі Мемлекеттік опера театрында концерт қоюды ұсынды. Оркестр мүшелері таң қалды және Абраванельді қолдады. Бұл маңызды болды, өйткені сол кезде оркестр қонақ дирижерді қайта шақыруды шешетін. Абраванель тұрақты қонақ дирижер болды. Адольф Гитлер билікке келген кезде көрнекті еврей музыканттары Германиядан кетуге мәжбүр болды. Осы қауіпті сезінген Абраванель 1933 жылы Курт Вейлмен бірге Парижге көшіп баруды шешті. Парижде ол Бруно Вальтермен бірге жұмыс істеді. Вальтер Густав Малердің досы және оның музыкасы бойынша сарапшы болды. Вальтер Абраванельді Париж операсына қонақ дирижер ретінде ұсынды, ол Моцарттың «Дон Жуан» операсын қойып, репетиция жасап, дирижерлік етті. Сонымен қатар, ол Пьер Монтекс басқаратын Париж симфониялық оркестрін де дирижерлік етуге мүмкіндік алды. Ол Парижде Джордж Баланчинмен кездесіп, оның балеттерін, сондай-ақ өзінің ескі ұстазы мен досы Курт Вейлдің шығармаларын қойды. Вейл мен Баланчин «Жеті өлімдік күнә» балеті бойынша бірлесіп жұмыс істеді, оның премьерасы Парижде өтті. Абраванель дирижер болды. Вейл Парижден Лондонға, содан кейін Нью-Йоркке (1935) кетті, ал Абраванельдер Парижден Австралияға (1934) көшті. Ол Мельбурн мен Сидней опера театрларына директор болып тағайындалды. Суэц каналы мен Үнді мұхиты арқылы алты апталық сапардан кейін ол «континенттік дирижер» деп мақталып қарсы алынды. Ол Мельбурнде 13 апталық маусымды және Сиднейде екі айлық маусымды өткізді, екі қалада да Вердидің «Аида» операсымен ашылды және Пуччини, Вагнер және Бизе сияқты стандартты репертуардың теңгерімді таңдауы қойылды. 1936 жылдың көктемінде Нью-Йорктегі Метрополитен операсынан неміс және француз репертуарын дирижерлік ету туралы ұсыныс алды. 33 жасында Абраванель Мет тарихындағы ең жас келісімшарт бойынша дирижер болды. Оған үш жылдық келісімшарт ұсынылды, бірақ Метрополитен операсының ішкі саясатының салдарынан оның тек екі жылы орындалды. Келесі бірнеше жыл бойы Абраванель Бродвейде және оның айналасында бірнеше уақытша дирижерлік қызметтер атқарып, Вейлдің музыкасын барынша көрсетуге тырысты. 1946 жылы Юта симфониясы деп аталатын қоғамдық оркестр дирижер іздеп жарнама жариялады, ал Абраванель өзінің тұрақты оркестрін құруды қалағанын айтып, өтініш берді. Ол 40 үміткердің арасынан таңдалып, бір жылдық келісімшартқа ие болды. Юта штатының ұсынысын қабылдағанда, ол Radio City Music Hall-дан табысты келісімшарттан бас тартуға мәжбүр болды және оркестрдің ең қиын күндері бірнеше рет ақысыз жұмыс істеді. Бір жылдық келісімшарт 32 жылдық мансапқа айналды. Осы уақыт ішінде Абраванель оркестрді жартылай жұмыс істейтін қоғамдық оркестрден Vanguard, Vox, Angel және CBS компанияларымен келісімшарт жасасқан, кәсіби ансамбльге айналдырды. Ол оркестр үшін тұрақты үй салу үшін жылдар бойы күресті және 1979 жылдың қыркүйек айында, денсаулығына байланысты зейнетке шыққаннан кейін Salt Lake қаласындағы Симфония залы ашылғанда осы арманы орындалды. Классикалық композиторлардың интерпретаторы ретінде танылған Абраванель заманауи музыканы да қолдады, соның ішінде Кроуфорд Гейтс және Лерой Робертсонның музыкасын жазды. 1954 жылдан 1980 жылға дейін Абраванель Калифорния штатының Монтесито қаласындағы Музыка академиясын да басқарды, онда жас музыканттар жазғы музыкалық лагерьлерге жиналды. Ол Тэнглвудта дирижерлік өнерді оқытты, онда өмір бойына резидент-художник атанды. Өмірінің соңғы жылдарында ол түрлі наградаларға ие болды: 1981 жылы Америка симфониялық оркестр лигасы оған Алтын жездік сыйлады; 1991 жылы президент Буш оған Ұлттық өнер медалін табыс етті; ал 1993 жылы Salt Lake City қаласы Симфония залын Абраванель залы деп атады. Абраванель Юта симфониясымен US Vanguard лейблы үшін жасаған классикалық жазбаларымен, соның ішінде Берлиоздың «Реквиемі», Артур Онеггер, Эрик Сати, Эдгар Варез және Ральф Воан-Уильямстың оркестрлік шығармаларымен, сондай-ақ американдық оркестрмен Густав Малердің тоғыз симфониясының толық жазбасымен есімдері сақталды.

In 1922, during the depression of the Weimar Republic, Abravanel, then age 19, moved to Berlin. Despite the difficult economic situation, Berlin supported three opera houses, which staged performances every night of the year. Wilhelm Furtwängler, Bruno Walter, Richard Strauss and Otto Klemperer were all conducting opera in Berlin at that time. Abravanel became a student of the composer Kurt Weill (three years his senior), who had to accept up to 46 students to make ends meet. Abravanel later commented that Weill was "a lousy teacher", but became his close friend and enthusiastic supporter. After a year of study, Abravanel landed a job as an accompanist at the opera in Neustrelitz, just north of Berlin. At the time, this was a good career path towards becoming a conductor because the accompanist rehearsed and coached the singers and would sometimes be called on to substitute when the conductor was unable to conduct at short notice. In 1924, the theatre in Neustrelitz burned down, and the four conductors found work elsewhere. The members of the orchestra asked Abravanel if he would conduct performances at the castle. He conducted orchestra concerts twice a week at the castle with no rehearsal. He even received some pay. In 1925, Abravanel received a position as choral director in Zwickau, in Saxony. He spent two years there, conducting the operetta repertoire. Because of his success in Zwickau, he was given a position as regular conductor at a better theatre in Altenburg. After two years in Altenburg, Abravanel was appointed conductor at his first major opera house in Kassel. In 1931, the director of the Berlin State Opera saw him conduct a performance of Verdi's La forza del destino. He asked him to come to Berlin and conduct a performance at the Berlin State Opera. The orchestra was impressed and applauded Abravanel. This was important because at that time the orchestra decided whether a guest conductor would be asked to return. Abravanel became a regular guest conductor. Because of the rise of Adolf Hitler, prominent Jewish musicians were being forced to leave Germany. Feeling this danger, Abravanel chose to relocate to Paris along with Kurt Weill in 1933. In Paris, he worked with Bruno Walter. Walter was a friend of and authority on the music of Gustav Mahler. Walter recommended Abravanel as a guest conductor at the Paris Opera, and he was able to cast, rehearse, and conduct Mozart's Don Giovanni there. He also had the opportunity to conduct the Orchestre Symphonique de Paris, the regular conductor of which was Pierre Monteux. He also met George Balanchine in Paris and conducted his ballets, as well as conducting the works of his old teacher and friend, Kurt Weill. Weill and Balanchine collaborated on a ballet, The Seven Deadly Sins, which had its premiere in Paris. Abravanel was the conductor. Weill left Paris for London, and then New York (1935), and the Abravanels left Paris for Australia (1934). Maurice had been offered a chance to direct both the Melbourne and the Sydney opera. After a six week journey through the Suez Canal and across the Indian Ocean, he arrived to be acclaimed as the "eminent continental conductor." He conducted a 13 week season in Melbourne and a two month season in Sydney with Verdi's Aida as the opener in both cities and a balanced selection of the standard repertoire, including Puccini, Wagner and Bizet. In mid spring of 1936, he received an offer from the Metropolitan Opera in New York to come and conduct the German and French repertoire. At age 33, Abravanel became the youngest contracted conductor in the history of the Met. He was offered a three year contract, only two years of which were fulfilled, due to internal politics at the Met. For the next several years, Abravanel filled several temporary conducting stints on and around Broadway, and tried to emphasize Weill's music wherever possible. In 1946 the community orchestra known as the Utah Symphony began advertising for a conductor, and Abravanel applied, stating that he wanted to build a permanent orchestra of his own. He was selected from a field of 40 applicants for the position, receiving a one year contract. In accepting the Utah offer he had to reject a lucrative contract from Radio City Music Hall, and he ended up working without pay several times during the orchestra's darkest days. The one year contract became a 32 year career. During that time Abravanel built the orchestra from a part time community orchestra into a well respected, professional ensemble with recording contracts with Vanguard, Vox, Angel, and CBS. He lobbied for years for a permanent home for the orchestra, and realized this dream when Salt Lake's Symphony Hall opened in September 1979, shortly after he retired for health reasons. In addition to becoming known as a major interpreter of classical composers, Abravanel championed contemporary music, recording the music of Crawford Gates and Leroy Robertson among others. From 1954 to 1980, Abravanel also directed the Music Academy of the West in Montecito, California, where young musicians gathered for summer music camps. He taught conducting at Tanglewood, where he was appointed artist in residence for life. In his later years he received various honors: The American Symphony Orchestra League gave him its Gold Baton in 1981; President Bush presented him with the National Medal of Arts in 1991; and in 1993 Salt Lake City renamed its Symphony Hall Abravanel Hall. Abravanel is remembered for making several classic recordings with the Utah Symphony for the US Vanguard label, including the Berlioz Requiem, orchestral works by Arthur Honegger, Erik Satie, Edgar Varèse and Ralph Vaughan Williams, as well as the first complete recording of Gustav Mahler's nine symphonies by an American orchestra.