Кіріспе

Польша тарихшысы Йозеф Доминик "Кресовец" Бартоломей Чолодецкий (15 тамыз 1852 – 30 қаңтар 1934) – поляк тарихшысы.

Өмірбаян

Холодецкий 1852 жылы Ставки (Яворівський ауданы) қаласында, сол кездегі Австро-Венгрия империясының Галиция аймағында, қазіргі Украинадағы Львов қаласына жақын жерде дүниеге келген. Оның қабылдаған орта аты – Биалиния, бұл оның әулетінің тегі мен гербін көрсетеді. Холодецкий Галициядағы орман шаруашылығы бөлімінің жазушысы және орманшысы Селестин мен Сети да Форли әулетінен шыққан Эмилияның ұлы болды. Оның академиялық білімі үйде басталып, қазіргі Украинадағы Стрий қаласындағы бастауыш мектепте жалғасты. Ол Львовтағы гимназияда оқыды және 1870 жылдың 10 қазанында ересектер емтиханын тапсырды. Сол жылы Львов университетіне құқық факультетіне түсіп, 1874 жылы бітірді. Әкесінің қайтысынан кейін гимназияда оқып жүрген кезінде де жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1873 жылы, құқық білімін аяқтауға бір жыл қалғанда, Юзеф Львов пошта қызметінің директорларына өтініш берді. Ол Черляныда, содан кейін Нижнювте, Станислав қаласында, ақырында Львовта пошта қызметінде жұмыс істеді. 1880 жылы ол Черниовцедегі комиссарлар пошта қызметінің аймақтық директоры болды, ол пошта қызметінде тез өрледі және Львов пошта қызметінің есеп бөлімінің директоры болды. 1909 жылы осы лауазымынан зейнетке шықты.

Патриотикалық дәстүрлер

Холодецкий патриоттық дәстүр қалыптасқан үйінен кетіп қалды. Екі көтеріліске қатысқан және саяси диссидент ретінде түрмеге қамалған әкесі, сондай-ақ қараша көтерілісінің қатысушысы Томаш Холодецкий сияқты жақын туыстары оның тәрбиесіне зор әсер етті. 12 жасында 1863 жылғы қаңтар көтерілісіне Львов маңындағы аймақтарда хабаршы ретінде қатысты. 1867 жылы оқушы болып оқығанда, кейіннен австриялық билік таратып жіберген құпия студенттік ұйымның мүшесі болды. Львов университетінде оқыған кезінде Холодецкий жоғары бағаланған Академиялық оқу залының (Czytelnia Akademicka) ең белсенді мүшесі болды және аймақ бойынша түрлі поляк ұйымдарының жұмысына белсенді қатысты. Черновицте ол Клеменс Косьеш Коляковский басқаратын «Газета Польска» газетіне мақалалар жаза бастады. Ол «Чительния Польска» қорының мүшесі болды, кітапхана ашты және 1885 жылы «Чительния» тарихын жазды. Әдебиеттегі алғашқы тәжірибелерінде, «Газета Польска» баспаханаларынан шыққан кітаптар мен брошюраларда Холодецкий Валентий Цвик деген псевдониммен жазды. Олардың ішінде 1884 жылғы Буковина тарихы, 1885 жылғы поляк әскери-теңіз флоты мен артиллериясының тарихын зерттеу және 1888 жылғы Генрих Шмитттің өмірбаяны бар. Ол австриялық биліктің қуғын-сүргіннен қорқып, жалған ат қолданды. Соңында ол әдеби амбицияларын сауда министріне ұсынды және Львовтағы почта қызметіндегі лауазымы арқылы қол жеткізген ықпалының нәтижесінде өз атымен кітап басып шығаруға рұқсат алды.

Львовтағы өмір

Львовқа көшіп келгеннен кейін Холодецкий көптеген ұйымдарға қосылды, Пошта клубының президенті болды және оның қолдауымен дамитын көптеген басқа ұйымдарды құруға атсалысты. 1906 жылы Львов пошта қызметінің президенті Сеферович осы ұйымдардағы белсенділігі үшін оған сөзбен шабуыл жасады, бұл президенттің Львов пошта қызметінің директоры ретіндегі беделін түсірді деп мәлімдеді. Холодецкий бұл айыптауды күшпен жоққа шығарып, Сеферовичті жеке шабуыл жасады деп айыптады. Холодецкий көптеген зияткерлік айналымдар мен ұйымдардың мүшесі болды, оның ішінде Польша білім беру ұйымы, Геральдикалық ұйым, Пшемысльдегі зерттеулер ұйымы және Львов тарихшылары қоғамы (Tow. Miłośników przeszłości Lwowa), олар оның ең белгілі және танымал еңбектерін жариялады. 1902-1908 жылдар аралығында Холодецкий Львов қаласының кеңесшісі (радний) болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Холодецкий Киевтегі патша үкіметімен түрмеге қамалды, ал Польша-Украина соғысы кезінде Львовты қорғауға қатысты.

Жазушы ретінде өмір

Жазушы ретінде Чолодецкийдің көптеген еңбектері 1830 жылғы қараша көтерілісі мен 1863 жылғы қаңтар көтерілісіне арналған. Ол сонымен қатар Польшаның тәуелсіздік күресіндегі көптеген көрнекті тұлғалардың өмірбаянын жазды. Чолодецкий Чолодецкий отбасының тарихын және шежіресін жазған зерттеуші. Ол "Полония Реститута" орденімен марапатталды. 1934 жылдың 30 қаңтарында Львов қаласында 81 жасында дүние салды.

Дәйексөздер

Ата-бабаларыңыздың есін қадір тұтыңыз, ата-бабаларыңыздың қабірлерін құрметтеңіз: олардың істері мен еңбегімен рухыңызды, күшіңізді нығайтыңыз.