Кіріспе
Фридрих фон Мелентин (30 тамыз 1904 – 28 маусым 1997) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс генералы. Соғыстың көптеген маңызды операцияларына қатысқан ол, кейіннен «Panzer Battles» атты естеліктерімен танымал болды, бұл кітап алғаш рет 1956 жылы жарық көрді және содан бері бірнеше рет қайта басылды. Мелентиннің еңбектері, бұрынғы Вермахт генералдары тарапынан ұсынылған соғыстан кейінгі ревизионистік көзқарасты қолдаған, ақтауға бағытталған естеліктер жанрының бір бөлігі болды. «Panzer Battles» 1995 жылға дейін АҚШ-тың Шығыс майданындағы әскери операциялар туралы пікір қалыптастырудағы қате түсініктерге зор ықпал етті, сол кезде ғана кеңестік мұрағаттары Батыс және Ресей тарихшыларына қолжетімді болды.
Friedrich von Mellenthin (30 August 1904 – 28 June 1997) was a German general during World War II. A participant in most of the major campaigns of the war, he became known afterwards for his memoirs Panzer Battles, first published in 1956 and reprinted several times since then. Mellenthin's works were part of the exculpatory memoirs genre that fed the post war revisionist narrative, put forth by former Wehrmacht generals. Panzer Battles was instrumental in forming the misconceptions that influenced the U. S. view of Eastern Front military operations up to 1995, when Soviet archival sources became available to Western and Russian historians.
Өмірбаян
Мелентин Бреслауда дүниеге келді; оның інісі Хорст фон Мелентин де Екінші дүниежүзілік соғыста генерал болды. 1924 жылы Фридрих фон Мелентин рейхсхерге қабылданып, әскери қызметке түсті; 1932 жылы ол Ингеборг фон Аулокқа үйленді. 1935 жылы Пруссия әскери академиясына жіберілді. 1937 жылдан 1941 жылдың маусымына дейін Мелентин армияда бірнеше штабтық лауазымдарды атқарды. 1941 жылдың маусымында Мелентин Солтүстік Африкаға жіберілді, онда ол 1942 жылдың қыркүйегіне дейін Африка корпусының штаб офицері болып қызмет етті. 1944 жылдың мамырына дейін Мелентин генерал Герман Балктың басшылығымен оккупацияланған Совет Одағындағы XXXXVIII танк корпусының штаб бастығы болып қызмет етті, оның ішінде Курск шайқасы, Киев шайқасы және 1944 жылдың көктемінде батыс Украина арқылы жасалған шегініс операцияларына қатысты. 1944 жылдың қыркүйегінде Мелентин Балкпен бірге 4-ші танк армиясына, содан кейін Францияның шығысындағы G армия тобына өтті. 28 желтоқсанда Мелентинге 9-шы танк дивизиясының басқаруы тапсырылды, ол сол кезде Арденн шайқасына қатысып жатқан болатын. 1945 жылдың наурыз айынан мамыр айына дейін 5-ші танк армиясының штаб бастығы болды. 1945 жылдың 3 мамырында британдық армияға тұтқынға берілді және екі жарым жыл интернация лагерінде өткізді. Бостандыққа шыққаннан кейін Мелентин Оңтүстік Африкаға эмиграциялап, Trek Airways компаниясын құрды, Luxair компаниясымен бірлесіп жұмыс істеді және 1961 жылдан 1969 жылға дейін Африкада Lufthansa компаниясын өкілдік етті. Ол 1997 жылы Йоханнесбургте қайтыс болды.
Авторлығы мен қабылдануы
Мелентиннің «Panzerschlachten» атты кітабында ол өзі қатысқан Вермахттың жорықтары баяндалған. Кітап 1956-1976 жылдар аралығында АҚШ-та алты рет қайта басылып шықты және Германияның соғыс күшін романтикалық тұрғыдан көрсететін оқырмандар арасында танымал болып келеді. Мелентиннің «Панцерлік шайқастар» және басқа да еңбектерінің шындығына жылдар бойы күмән тудырылды. Тарихшы Вольфрам Ветте Мелентинді Фердинанд Хейм, Курт фон Типпельскирх, Вальдемар Эрфурт және басқалармен бірге Екінші дүниежүзілік соғыс туралы кешірімді, сынсыз зерттеулер жазған неміс генералдарының тобына жатқызады. Сыншылар Мелентиннің Вермахттың сәтсіздіктерін азайтуға, ал неміс солдатының жауынгерлік қасиеттерін жоғары бағалауға бейім екенін көрсетеді. Тарихшылар Рональд Смельзер мен Эдвард Дж. Дэвис Мелентиннің еңбектерін Эрих фон Манштейн, Хайнц Гудериан, Ханс Рудель және Ханс фон Лактың кітаптарымен қатар соғыстан кейінгі ревизионистік көзқарастарды қолдайтын «ақталушы естеліктер» жанрының бір бөлігі деп сипаттайды. Мелентин Вермахттың жеңілісін тек қана кеңестік әскердің адам және техника жағынан басымдығымен байланыстырады, Қызыл Армияны «шектен тыс және көріне берілмейтін ресурстарға ие қатал жау» деп сипаттайды. Оның айтуынша, нәтижесінде «адамдар мен танктердің аяқталмайтын толқындары» Вермахтты, оның жоғары сапалы екеніне сенгендерді «басып кетті». Вермахттың Шығыс майданындағы қарсыластары тұрақты түрде кемсітетін және нәсілдік сипаттағы сөздермен бейнеленеді, тіпті «Орыс солдатының психологиясы» деген бөлімде де. Мелентиннің пікірінше, «орыс солдаты» – «ақыл-ойының баяулығымен» және «діни немесе моральдық тепе-теңдіктің» болмауымен сипатталатын «алғашқы тіршілік иесі». Ол оларды «алғашқы» «азиялықтар» деп сипаттайды. «Panzer Battles» кітабы 1995 жылға дейін АҚШ-тың Шығыс майданындағы әскери операциялар туралы көзқарасын қалыптастырған қате түсініктерге ықпал етті, сол кезде кеңестік мұрағаттары Батыс және Ресей тарихшыларына қолжетімді болды. Тарихшы Роберт Ситино Мелентиннің еңбектерінің Батыстағы Қызыл Армияны «бетсіз және ақылсыз топ» ретінде қабылдауға ықпал еткенін атап өтеді, олардың әскери өнер туралы түсінігі – «сан, күш және өлшем арқылы өздерінің жолындағы барлық нәрсені қирату». Ситино «Panzer Battles» кітабын неміс офицерлерінің естеліктерінің қатарына жатқызады, олар «ең жақсы жағдайда сенімсіз, ең нашар жағдайда – әдейі бұрмаланған».
Шығармалары
Панцерлік шайқастар: Екінші дүниежүзілік соғыста броньды техниканы қолдануды зерттеу. Баллантайн кітаптарының бірінші басылымы (1971). Нью-Йорк: Баллантайн кітаптары. Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс генералдары: Мен оларды қалай көрдім (1977). Норман: Оклахома университетінің баспасы. Р. Х. С. Столфи, Э. Собик: НАТО шабуыл астында: Батыс альянсы ядролық қарусыз Орталық Еуропада басым күштермен күресіп жеңе алады. Дьюк Пресс саясатты зерттеу, 1984. Тағдырға қарсы шахмат. Неміс бас штабының офицері өзінің тегі, Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі және соғыстан кейінгі кәсіби жаңа бастамасы туралы баяндайды. "20 ғасыр солдаттарының тағдыры" тарихи деректер жинағы. 11-том, Оснабрюк, 1988 жыл.