Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Меркурий шығанағындағы аралдар тобы, Жаңа Зеландия
Island group in Mercury Bay, New Zealand
Алдермен аралдары – Жаңа Зеландияның Солтүстік аралында, Меркурий шығанағының оңтүстік-шығысында орналасқан тасты кіші аралдардың тобы. Олар Коромадель түбегінің жағалауында, Тайруа өзенінің сағасынан шығысқа қарай жатыр. Капитан Кук пен оның экипажы 1769 жылдың 3 қарашасында бұл аралдарды «Альдермендер соты» деп атады, бұрын Майор аралын атағаннан кейін. Алдермен тобына төрт негізгі арал кіреді: Хонгиора, Орта, Руамахуануи және Руамахуаити. Кіші аралдардың ішінде Үлкен Дөңгелек, Кішкентай Дөңгелек, Нга Хоро аралы, Жарты арал және Шпиль бар. Аралдардың жалпы ауданы – бұл орманды табиғи қорық, мұнда туатара сияқты сирек кездесетін түрлер мекендейді. Кіруге рұқсат алу қажет. Алдермен аралдары – Уитианга тобының бір бөлігін құрайтын, эрозияға ұшыраған плиоцен немесе ерте плейстоцен лава күмбездерінің қалдықтары. Шамамен 18 000 жыл бұрын, соңғы мұз дәуірінде теңіз деңгейі қазіргі деңгейден 100 метрден астам төмен болған кезде, аралдар кең жағалау жазығымен қоршалған төбелі жерлер болды. Теңіз деңгейі 7 000 жыл бұрын көтеріле бастады, содан кейін аралдар Жаңа Зеландияның қалған бөлігінен оқшауланды. Теңіз деңгейі төмен болған кезде Тайруа өзені осы аймақтың оңтүстігінен ағып, шығысқа қарай Тынық мұхитына құятын болған. Бұл зерттеу әртүрлі авторлардың тарихи есептері мен далалық байқауларынан алынған мәліметтерді біріктіреді. Алдермен аралдарын алғаш зерттеу кезінде Сладден, Фалла және Кокран сияқты алғашқы зерттеушілер бұрынғы маори халқының мекендегенінің нақты белгілерін таба алмады. Алайда, 1951-1958 жылдары Белл және авторлар тобы жүргізген зерттеулер Руамахуануи және Орта аралдарында қызықты деректерді анықтады. Капитан Куктың 1769 жылғы тарихи есебі аралдардың мекенделгенін растады, ал Уэйдтің 1842 жылы Руамахуаитиде болған уақытша сапары кезінде Туатара шығанасының жанындағы шатырлардың қалдықтары мен жабайы капустаның көптігін байқады. Аралдардың толық сипаттамасы Сладден мен Фалланың сапарынан кейін қолжетімді болды, ал Кокранның 1959 жылғы келесі сапары өсімдіктердің «мәдени тұрғыдан өзгертілмегенін» көрсетті. Дегенмен, Белл және авторлар тобының бұрынғы есептерінде кейбір аралдарда от жаққан іздер бар екені айтылды. Аралдарда Pterodroma macroptera (сұр бетті петрел) және Sphenodon punctatus (туатара) популяциясы көп, олар екеуі де қуыстар қазумен белгілі. Қуыстарды қарқынды қазудың, әсіресе Хонгиора сияқты аймақтарда, және бақыланған өрттің бірлескен әсері, ерте маори халқының іздерін жоюда маңызды рөл атқарғаны болжанып отыр. Бұл зерттеудің маңызды бөлігі – 1972 жылдың мамыр айында Окленд университетінің далалық клубының ғылыми лагері кезінде жинақталған археологиялық орындардың сипаттамаларын қамтиды. Бұл сипаттамалар мен қоса берілген карталар уақыт пен жабдық шектеулеріне байланысты қысқа болғанымен, аралдарда қосымша орындар болуы мүмкін.
The Aldermen Islands are a small group of rocky islets to the southeast of Mercury Bay in the North Island of New Zealand. They are located off the coast of the Coromandel Peninsula, east of the mouth of the Tairua River. The islands were named 'the Court of Aldermen' by Captain Cook and his crew on 3 November 1769 after previously naming Mayor Island. The Aldermen group consists of four main islands: Hongiora, Middle, Ruamahuanui, and Ruamahuaiti. The smaller islands include Big Hump, Little Hump, Nga Horo Island, Half Island and The Spire. Their combined area is The islands are a forested nature reserve hosting rare species including the tuatara. Access is by permit only. The Aldermen Islands are the remains of eroded Pliocene or Early Pleistocene lava domes that form part of the Whitianga Group. Approximately 18,000 years ago during the Last Glacial Maximum when sea levels were over 100 metres lower than present day levels, the islands were hilly features surrounded by a vast coastal plain. Sea levels began to rise 7,000 years ago, after which the islands separated from the rest of New Zealand. When sea levels were lower, the Tairua River flowed south of the features, travelling eastwards towards the Pacific Ocean. This research integrates insights from a variety of historical accounts and field observations reported by different authors. During the initial exploration of the Aldermen Islands, early observers such as Sladden and Falla, and Cochrane failed to identify visible signs of previous Maori habitation. However, the investigations conducted by Bell et al. during the years 1951 58 unveiled intriguing indications on both Ruamahuanui and Middle Island. Captain Cook's historical report from 1769 attested to the islands being inhabited, and Wade's observations in 1842, during a temporary sojourn on Ruamahuaiti, noted remnants of huts and an abundance of wild cabbage near Tuatara Bay. The detailed description of the islands became available following the visit by Sladden and Falla (cit. opt. ), and Cochrane's subsequent visit in 1959 concluded that the vegetation appeared to be "culturally unmodified." Nevertheless, earlier reports by Bell et al. and Falla hinted at evidence of firing on at least some of the islands. The islands are home to a substantial population of Pterodroma macroptera (grey faced petrel) and Sphenodon punctatus (tuatara), both known for constructing burrows. The combined impact of intensive burrowing, particularly evident in areas like Hongiora, along with controlled burning, is presumed to have played a pivotal role in effacing traces of an earlier Maori population. A crucial component of this investigation includes archaeological site descriptions compiled during the Auckland University Field Club scientific camp in May 1972. Although these descriptions and accompanying sketch maps are concise due to time constraints and limited equipment, there remains a distinct possibility that additional sites exist on the islands.
Руамахуануи
Бір ғана тіркелген орын (N45/1, мақаладағы суретке сілтеме) 1958 жылғы Блэкберннің байқауымен сәйкес келеді. Бұл орында жағажайдан 10 метр биіктікте орналасқан, екі жағы тас қабырғаларымен шектелген, шамамен 12 м х 6 м көлемдегі кішкентай терраса бар. Террасаның бетінде ұлу қалдықтарының іздері шашырап жатыр және олар шатқалдың жоғары жағына қарай созылып жатыр.
A singular recorded site (N45/1, refer to the figure in the article) aligns with Blackburn's observation in 1958. This site features a small terrace, approximately 12 m by 6 m, situated 10 m above the beach, with stone walls on two sides. Evidence of shell midden is scattered across the terrace and extends higher up the gully.
Ортаңғы арал
Үш тіркелген орынға N45/2 кіреді, ол тік жартастардан 40 метрден жоғары оңтүстікке қарай еңіс жотада орналасқан. Бұл орынға тік шатқал немесе тар, қауіпті жота арқылы қол жеткізуге болады. Аймақта шашыраңқы обсидиан, ұлулар мен балық сүйектері табылды. N45/3, жағалаудан 5-6 метр биіктіктегі кішкентай терраса, ұлу қабықтарының шоғырлануын көрсетеді. N45/4, ең үлкен және ең қызықты орын, тастан салынған тіреу қабырғалары мен террасалары бар, бұл оның егіншілікке пайдаланылу мүмкіндігін көрсетеді.
Three recorded sites include N45/2, positioned on a southward sloping ridge over 40 m above steep cliffs. Access to this site is possible via a steep gully or a narrow, treacherous ridge. Obsidian, shell, and fish bones were found scattered in the area. N45/3, a small terrace 5–6 m above the beach, reveals concentrations of shell midden. N45/4, the largest and most intriguing site, features stone retaining walls and terraces, suggesting potential use for cultivation.
Руамахуайти
Бұл аралдағы (N45/5) айқын террасалар ең солтүстік қырда орналасқан тоғыз негізгі деңгейден тұрады. Бұл жерде қабықшалар, балық сүйектері, обсидиан және заттар табылды, бұл ерте маорилердің бұл жерде қоныстанғанын көрсетеді.
Prominent terracing on this island (N45/5) consists of nine major levels located on the most northern ridge. This site reveals evidence of shell, fish bones, obsidian, and artifacts, indicating possible Archaic Maori occupation.
Гонгиора
Нақты бір орналасқан жерлер тіркелмегенімен, тұщы су бұлағының жанынан екі обсидиан қабыршағы жиналды. Талқылау аралдардағы тас өңдеу ісі, шұңқырлар, ұлулар және өсімдіктерге қатысты мәліметтерді қамтиды. Обсидианның маңызды көзі болып табылатын Мэр аралына жақындығы аралдардың жағалау бойымен саяхаттайтын топтар үшін уақытша паналасқан жер немесе тоқтау орны ретінде пайдаланылу мүмкіндігін тудырады. Сонымен қатар, тарихи жазбалар қой етіне арналған құс аулаушылардың жиі келіп тұратынын көрсетеді, бұл аралдардың аймақтағы ерте маорилер үшін маңызды тағамдық көз болғанын куәландырады.
While no specific sites were recorded, two obsidian flakes were collected near a freshwater spring. The discussion incorporates evidence related to stonework, pits, shell middens, and vegetation on the islands. The proximity to Mayor Is., a significant source of obsidian, raises the possibility of the islands being used for temporary shelter or visitation by coastal traveling parties. Moreover, historical accounts suggest frequent visits by mutton birding parties, underscoring the islands' importance as a food source for early Maoris in the region.