Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вайхоу өзені Жаңа Зеландияның Солтүстік аралының солтүстігінде орналасқан. Оған 1769 жылғы қарашада капитан Джеймс Кук өзеннің сағасынан 14 мильге (23 км) дейінгі бөлігін зерттеген кезде Темза өзені деген есім берілген. Ескі маори есімі – "Уай Кахоу Роунга". 1947 жылғы Географиялық кеңестің сараптамасы бойынша ресми атауы Вайхоу деп белгіленді.
The Waihou River is located in the northern North Island of New Zealand. Its former name, Thames River, was bestowed by Captain James Cook in November 1769, when he explored 14 mile (23 km) of the river from the mouth. An older Māori name was "Wai Kahou Rounga". A 1947 Geographic Board enquiry ruled that the official name would be Waihou.
География
Өзен Мамаку тауларынан солтүстікке қарай Путарру, Те Ароха, Паэроа және Туруа қалалары арқылы өтіп, Хаураки шығанағының оңтүстік жағындағы Темза қаласының жанындағы Фирт оф Темзға жетіп саяды. Төменгі ағысында өзен және жақын орналасқан Пиако өзені кең аллювиалды Хаураки жазығын құрайды. Өзен мұхитқа жеткенге дейін 25-ші мемлекеттік тас жол Копу көпірі арқылы өзенді кесіп өтеді, ол бір кезде елдегі ең ұзын бір қатарлы көпір және Жаңа Зеландия мемлекеттік тас жолындағы жалғыз айналмалы көпір болатын. Көпір 2011 жылдың желтоқсанында жаңа екі қатарлы көпір ашылғанға дейін Коромадель түбегіне баратын және одан келетін көліктердің ұзын кезегімен әйгілі болды. Құйылатын салалары: Ваймакарири, Вайомоу, Орака және Охинемури өзендері.
The river flows north for from the Mamaku Ranges past the towns of Putāruru, Te Aroha, Paeroa and Turua, before reaching the Firth of Thames at the south end of the Hauraki Gulf near the town of Thames. In its lower reaches, the river and the nearby Piako River form the wide alluvial Hauraki Plains. Just before the river reaches the ocean, State Highway 25 crosses the river over the Kopu Bridge, which was the longest single lane bridge in the country at and the only remaining swing bridge on a New Zealand state highway. The bridge was infamous for the queues of vehicles travelling to and from the Coromandel Peninsula until a new two lane bridge was opened in December 2011. Tributaries include the Waimakariri Stream, Waiomou Stream, Oraka Stream and the Ohinemuri River.
Тарих
Вайхоу өзенінің жағалауындағы көптеген аймақтарды Хаураки маорилері қоныстандырған, мысалы, Мататоки маңындағы Оруаранги па және Патеранги па, ал Паэроа маңындағы Те Раупа па және Вайвау па. 1879 жылы Те Ау-о-Тонга, немесе Авотонга сарқырамасы, кемелер үшін өзенді ашу мақсатымен динамитпен жойылды. Ол жерде 46 метрлік су жотасы пайда болды. Өзеннің басқа бөліктері де бұрынғы жылдары осылай тазартылған. Жосия Ферт 1880 жылға дейін 7 442 фунт стерлинг жұмсап, өзінің 3 фут (1 метр) су айдыны бар Котуку бу кемесі үшін навигацияны Гордон маңындағы Стэнли-Лэндингке дейін кеңейтті. 1923 жылы 9 метрлік катер Окауяға жете алды. 1925 жылғы есепте бұрын тұрақты трафик болғаны айтылған. Өзендегі жүйелі трафик 1947 жылы тоқтады. 1910 жылдары Вайхоу өзені бойындағы егістік жерлерді су тасқынынан қорғау үшін су бөгеттері мен шлюздер салынды, соның ішінде Паэроаның батысында Вайхоу және Охинемури өзендерінің қосылған жерінде канал қазылды. 1981 жылғы су тасқынынан кейін 1980-ші жылдары қосымша жұмыстар жүргізілді. Окауяда өзеннің суы еколи көрсеткіші бойынша ең нашар санатқа жатады, бірақ бұл өлшем шамадан тыс болуы мүмкін. Өзеннің жоғарғы ағысындағы негізгі ластаушы зат – фосфор. Су ағыны Те Ароха және Окауяда өлшенеді.
Many areas on the banks of the Waihou River were settled by Hauraki Māori, such as Oruarangi pā and Paterangi pā near Matatoki, and the Te Raupa pā and Waiwhau pā near Paeroa. In 1879 Te Au o Tonga, or the Falls of Awotonga, were destroyed by of dynamite to free the navigation of the river for shipping. There was a water column of 150 feet (46 m). Other parts of the river had been cleared in the same manner in previous years. Josiah Firth spent £7,442 to 1880, extending navigation for his Kotuku steamer, drawing 3 feet (1 m), as far as Stanley Landing, near Gordon. By 1923 a 30 feet (9 m) launch could reach Okauia. A 1925 report said there had once been a steady traffic. Regular traffic on the river ended in 1947. In the 1910s stopbanks and floodgates were constructed along the Waihou River in order to protect farmland from flooding, including a canal constructed at the point where the Waihou River and Ohinemuri River meet, west of Paeroa. Further work occurred in the 1980s after extensive flooding in 1981. At Okauia the river is in the worst category for ecoli, though the measurement may have been overestimated. In the upper reaches of the river the main pollutant is phosphorus. Water flows are measured at Te Aroha and Okauia.