Тұрақты экономикалық әл-ауқат индексі (ISEW) – ЖІӨ-нің кемшіліктерін жойлайтын, экологиялық зиянды ескеретін экономикалық көрсеткіш. Есептеу формуласы, мақсаты туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Экономикалық көрсеткіш
Economic indicator
Тұрақты экономикалық әл-ауқат индексі (ISEW) – ұлттық есептер жүйесінің (СҰЖ) негізгі макроэкономикалық көрсеткіші болып табылатын жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) орнын басатын экономикалық көрсеткіш. ЖІӨ сияқты барлық шығындарды қарапайым түрде қосудың орнына, тұтыну шығындары табыс таралуы, ластану және басқа да тұрақсыз шығындар сияқты факторлармен теңгеріледі. Есептеуде қорғаныс шығындары ескерілмейді және экономикалық өсімнің зиянды әсерлерінің кең ауқымы қарастырылады. Ол нақты прогресс көрсеткішіне (GPI) ұқсас. Тұрақты экономикалық әл-ауқат индексі (ISEW) шамамен мына формуламен анықталады:
The Index of Sustainable Economic Welfare (ISEW) is an economic indicator intended to replace the gross domestic product (GDP), which is the main macroeconomic indicator of System of National Accounts (SNA). Rather than simply adding together all expenditures like the GDP, consumer spending is balanced by such factors as income distribution and cost associated with pollution and other unsustainable costs. The calculation excludes defence expenditures and considers a wider range of harmful effects of economic growth. It is similar to the genuine progress indicator (GPI). The Index of Sustainable Economic Welfare (ISEW) is roughly defined by the following formula:
ISEW = жеке тұтыну + мемлекеттік қорғанысқа бағытталмаған шығындар + жеке қорғаныс шығындары + капитал құрылымы + ішкі еңбектен алынатын қызметтер – қоршаған ортаның нашарлауының салдары – табиғи капиталдың тозуы.
ISEW = personal consumption+ public non defensive expenditures private defensive expenditures+ capital formation+ services from domestic labour costs of environmental degradation depreciation of natural capital
Тарих
ЖІӨ ұлттың әл-ауқатының көрсеткіші ретінде, тіпті оның шамамен бағасы ретінде де, адамдардың өмір сүру деңгейін өлшеуге келмейді, дегенмен экономикалық саясатты қалыптастырушылар көбінесе керісінше ойлайды. Бұл мәселе көптеген өнеркәсіптік дамыған елдерде 1970 жылдардың басында экономикалық саясат жүргізуде айқын болды. Осы құбылыстың ең танымал мысалдары – Уильям Нордхаус пен Джеймс Тобиннің 1972 жылы жасаған «Экономикалық әл-ауқатты өлшеу» (MEW) индексі, 1973 жылғы Жапонияның Ұлттық әл-ауқат (NNW) көрсеткіші, 1981 жылғы Золатастың Әл-ауқаттың экономикалық аспектілері (EAW) индексі, 1989 жылғы Дейли мен Коббтың ISEW көрсеткіші және 1990 жылғы БҰҰ-ның Адам даму индексі (HDI). Олардың барлығы неоклассикалық әл-ауқат экономикасына негізделген және бастапқы нүкте ретінде Ұлттық есептер жүйесін (SNA) пайдаланады. Осы тәсілдердің негізгі идеясы – нарықтық емес тауарларды, оң және теріс факторларын ескере отырып, ақшалай түрінде агрегатталған макрокөрсеткішті алу. 1950-1977 жылдар аралығында АҚШ-қа қолданылған EAW индексі көрсеткендей, әлеуметтік әл-ауқаттың экономикалық аспектілері өнеркәсіптік дамыған, бай елдерде экономикалық өсімнің төмендеу функциясы болып табылады. Уақыт өте келе әлеуметтік әл-ауқаттың өсу пайызы ЖІӨ-нің өсуінен төмен, және азайып барады. EAW/ЖІӨ қатынасының серпімділігі нөлге жеткенде экономикалық әл-ауқат ең жоғары мәніне жетеді. Осыдан кейін ЖІӨ-нің одан әрі өсуі экономикалық әл-ауқаттың абсолютті түрде төмендеуіне әкеледі. ISEW 1989 жылы жетекші экологиялық экономист және тұрақты даму теориясының маманы Герман Дейли және теолог Джон Б. Кобб жасаған, бірақ кейін олар ISEW анықтамасына тағы бірнеше «шығындарды» қосты. Бұл жұмыс нәтижесінде тағы бір макроэкономикалық көрсеткіш – Нағыз прогресс көрсеткіші (GPI) пайда болды: тұрақтылықты өлшеу туралы қараңыз. GPI – ISEW-тің кеңейтілген нұсқасы, ол қоғамның нақты және шынайы прогресіне баса назар аударады және әсіресе әл-ауқат пен экономиканың экологиялық тұрақтылығын бақылауға бағытталған. ISEW және GPI экономикалық әл-ауқатты бір санмен қорытындылайды, бұл ЖІӨ экономикалық өнімді бір санға қорытындылайтын логикаға сәйкес келеді. Экономикалық мәселелерден басқа, әлеуметтік және экологиялық мәселелер де ақшалай өлшемдермен есепке алынады.
GDP is misleading as an indicator or even as a proxy of the welfare of a nation, let alone as a measure of people's well being, although the makers of economic policy commonly think to the contrary. This problem already became apparent in practical economic policies in most industrialised countries in the early 1970s. The most famous examples of this development are the MEW index developed by William Nordhaus and James Tobin in their Measure of Economic Welfare (MEW) in 1972, the Japanese Net National Welfare (NNW) indicator in 1973, the Economic Aspects of Welfare index (EAW) index of Zolatas in 1981, the ISEW indicator of Daly and Cobb in 1989 and the UN's human development index (HDI) in 1990. They are all based on neoclassical welfare economics and use as the starting point the System of National Accounts (SNA). The basic idea behind all these approaches is the inclusion of nonmarket commodities, positive and negative, to yield an aggregated macroindicator in monetary terms. The EAW index, applied to the United States for the period from 1950 to 1977, showed that the economic aspects of social welfare are a diminishing function of economic growth in industrially mature, affluent societies. The percentage increases in social welfare over time are smaller than the corresponding increases in the GDP, and are diminishing. When the elasticity of the EAW/GDP ratio reaches zero, economic welfare will have attained its maximum value. Beyond that point any further increase in the GDP would lead to an absolute decline in economic welfare. The ISEW was originally developed in 1989 by leading ecological economist and steady state theorist Herman Daly and theologian John B. Cobb, but later they went on to add several other "costs" to the definition of ISEW. This later work resulted in yet another macroeconomic indicator Genuine Progress Indicator (GPI): see sustainability measurement. The GPI is an extension of ISEW that stresses genuine and real progress of the society and seeks especially to monitor welfare and the ecological sustainability of the economy. The ISEW and GPI summarise economic welfare by means of a single figure according to the same logic by which GDP summarises economic output into a single figure. Beside economic issues, social and environmental issues in monetary terms are included in the calculation.
АҚШ-тағы ISEW-тің дамуы
Кобб пен Дейли 1989 жылы АҚШ-та 1950-1986 жылдар аралығындағы ISEW есептеуін жасады. Нәтижелер көрсеткендей, 1970-жылдардан кейін орташа американдықтардың экономикалық әл-ауқатының артуы тоқтап, тұрақтанды, ал ЖІӨ бойынша өлшенген экономика өсуін жалғастырды. Кобб пен Дейлидің есептеулеріне сәйкес, өндірістің сыртқы салдары мен табыстың теңсіз бөлінуі – өндіріс артқанның өзінде әл-ауқаттың міндетті түрде арта бермейтін осы құбылыстың басты себептері болып табылады.
The calculation of the ISEW in the United States from 1950 to 1986 was done by Cobb and Daly in 1989. The results reveal that the increase in economic welfare of an average American has stabilised after the 1970s although the economy, measured by GDP, has continued to grow. According to Cobb and Daly's calculations the external effects of production and the inequity of income distribution are the main reasons for this development in which an increase in production does not necessarily lead to an increase in welfare.
ISEW-ті есептеу үшін басқа елдер мен өңірлер
АҚШ-тан басқа, кем дегенде жеті басқа ел немесе аймақ ISEW есебін жасады, атап айтқанда: Ұлыбритания (Джексон және Маркс, 1994), Германия (Дифенбахер, 1994), Нидерланды (Розенберг және Огема, 1995), Австрия (Стокхаммер және т.б., 1995), Британдық Колумбия (Густавсон және Лонерган, 1994), Швеция (Джексон және Стимне, 1996), Чили (Кастанеда, 1999), Финляндия (Хоффрен, 2001), Польша (Гил және Шлесиньский, 2003), Бельгия (Блейс, 2008), Фландрия (Блейс және Ван дер Сликкен, 2019) және Қытай (Чжу және т.б., 2021).
Besides the USA there have been at least seven other countries or regions which have compiled the ISEW, namely the UK (Jackson & Marks 1994), Germany (Diefenbacher 1994), The Netherlands (Rosenberg & Oegema 1995), Austria (Stockhammer et al. 1995), British Columbia (Gustavson & Lonergan 1994), Sweden (Jackson & Stymne 1996), Chile (Castaneda 1999), Finland (Hoffrén 2001), Poland (Gil & Śleszyński 2003), Belgium (Bleys, 2008), Flanders (Bleys & Van der Slycken, 2019) and China (Zhu et al., 2021).