Кіріспе

Бір мақсатқа жету үшін команданың бірлескен еңбегі Командалық жұмыс – бұл ортақ мақсатқа қол жеткізу немесе тапсырманы тиімді және нәтижелі түрде орындау үшін топтың бірлескен күш-жігері. Командалық жұмыс команда аясында көрінеді, яғни ортақ мақсатқа қарай бірлесіп жұмыс істейтін өзара байланысты адамдардың тобы. Командалардың өнімді болуы үшін ресурстарды тиімді пайдалану қажет (мысалы, жаттығу алаңдары немесе кеңес беру орындары, жоспарлау үшін белгіленген уақыт, бапкерлер немесе жетекшілердің нұсқауы, ұйымның қолдауы және т.б.), сондай-ақ команда мүшелерінің әрқайсысының нақты міндеті болуы керек. Командалық жұмыс өндірістік ұйымдарда (формалды жұмыс топтары), спортта (спорт командалары), мектепте (жоба үстінде жұмыс істейтін сыныптастар) және денсаулық сақтау жүйесінде (операциялық бөлмедегі командалар) сияқты жағдайларда кездеседі. Мұндай жағдайлардың әрқайсысында командалық жұмыстың және өзара тәуелділіктің деңгейі команда мүшелері арасындағы байланыс, өзара әрекеттесу және ынтымақтастыққа байланысты төмен (мысалы, гольф, жеңіл атлетика), орташа (мысалы, бейсбол, футбол) немесе жоғары (мысалы, баскетбол, футбол) болуы мүмкін. Тиімді командалық жұмыс үшін қажетті шарттардың бірі – команданың жеткілікті мөлшері. Контекст маңызды, ал команданың мөлшері мақсатқа қарай өзгеріп отыруы мүмкін. Командада кем дегенде екі мүше болуы керек, ал көптеген командалардың саны екіден жүзге дейін жетеді. Спорт командаларының мөлшері әдетте белгілі бір ережелерге сәйкес анықталады, ал жұмыс командаларының мөлшері мақсаттың кезеңі мен күрделілігіне байланысты өзгеріп отыруы мүмкін.

Тарих

"Оксфорд ағылшын сөздігі" 1800 жылға дейін "командалық жұмыс" терминін жүк көтеруші жануарлар тобына қатысты қолданған. Бүгінде адамдардың бірлесіп жұмыс істеуі кең таралғанымен, жарты ғасырдан астам бұрын мұндай емес еді. Типикалық конвейерлік өндірістен командалық жұмыстың үлесі жоғары ұйымдық модельдерге көшу алғаш рет Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде елдердің халқын біріктіруге тырысқанда болды. Командалық жұмысты дамытуға ықпал еткен негізгі фактор Хоторн зерттеулері болды, бұл зерттеулер 1920-1930 жылдары ұйымда командалық жұмыстың оң әсерлерін көрсетті. Ұйымдар командалық жұмыстың маңыздылығын және компанияларға тигізетін оң нәтижелерін түсінгеннен кейін, жұмыстың барлық салалары конвейерлік өндірістен қазіргі заманғы жоғары өнімділік ұйымдық моделіне өтті.

Тиімді командалық жұмыстың ерекшеліктері

Команданың тиімді жұмыс істеуі үшін өзара байланысты белгілі бір қасиеттері болуы керек. Олардың ішінде топтың мықты бірігуі де бар. Топтың бірігуі мен нәтижелілігі арасында тікелей байланыс бар. Тиімді командалық жұмыс үшін маңызды тағы бір қасиет – қарым-қатынас. Мүшелер бір-бірімен тиімді қарым-қатынас орнатып, кедергілерді жеңуге, дау-жанжалдарды шешуге және жаңсақтықтарды болдырмауға қабілетті болуы керек. Қарым-қатынас топтың бірігуін күшейтеді. Қарым-қатынас команданың мақсатын нақты анықтауға көмектеседі, осылайша ортақ мақсат пайда болады. Ортақ мақсатқа ұмтылу топтың бірігуін арттырады, себебі барлық мүшелер бірдей мақсатқа жету үшін күш салады және бір-біріне қолдау көрсетеді. Мүшелер команданың ортақ мақсатына жетуге бағытталғанда міндеттеме пайда болады. Мақсаттарға жеткенін қамтамасыз ету және барлық мүшелердің қатысуын ұйымдастыру үшін жауапкершілік қажет. Мүшелерді жауапкершілікке тарту командалық қарым-қатынастардағы міндеттемені арттырады.

Топтық жұмысты жақсарту

Ұйымдық психологтар командалық жұмысты өлшеудің бір жолы ретінде Білім, дағды және қабілеттер (KSA) командалық жұмыс тестін пайдаланады. Бұл тест 1994 жылы Майкл Стивенс және Майкл Кэмпион жасаған. Ол командаға қосылғысы келетін адамдарды командалық жұмыс үшін қажетті 14 KSA талабы бойынша бағалайды, әсіресе ресми командалар ішінде. Тест екі негізгі санатқа бөлінеді: Конфликтті шешу және коммуникация сияқты мәселелерді қамтитын адамдар аралық KSA, және мақсат қою және міндеттерді үйлестіру сияқты мәселелерді қамтитын өзін-өзі басқару KSA.