Кіріспе

HMAS Perth (D 38) – Австралияның Батыс жағалауында су астындағы нысан ретінде батырылған Австралия Әскери-теңіз күштерінің (RAN) бағытталатын зымырандық жойғыш кемесі. АҚШ-та Чарльз Ф. Адамс үлгісінің өзгертілген нұсқасы бойынша салынған «Перт» 1965 жылы RAN қызметіне қабылданды. Бұл жойғыш кеме Вьетнам соғысына үш рет қатысып, RAN-ның шайқастағы құрметі мен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің екі мақтауын алды. Кеменің қызметінің көп бөлігі оқу жаттығуларына және басқа елдерге достық сапарларға, соның ішінде Жерорта теңізіне дейін бір рет саяхатқа жұмсалды. «Перт» 1999 жылы қызметтен босатылып, 2001 жылы Батыс Австралия жағалауында суға батырылды.

Дизайн және құрылыс

Перт – Австралия Корольдік Теңіз күштері үшін салынған үш басқарылатын зымыранды жойғыштың жетекші кемесі болды. «Перт» кемесі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұқсас кемесіне негізделген. Оның стандартты жүктемедегі суыруы 3370 тонна, толық жүктемедегісі 4618 тонна, жалпы ұзындығы және перпендикулярлар арасындағы ұзындығы, ені және максималды суDraftы болды. Кеменің қызмет ету кезеңінде 1966–67 жылдарғы жөндеу кезінде екі «Икара» сүңгімалы кемеге қарсы зымыран шашу құрылғысы орнатылып, кейін 1991 жылы алынып тасталды, ал «Mark 13» шашу құрылғысы «Standard» зымырандарын шашу үшін модификацияланды және екі «Phalanx» CIWS құрылғысы орнатылды. Жойғыш кеме 12 ақпан 1966 жылы Перл-Харбор және Сува арқылы өтіп, өз атымен аталатын қалаға бағыт алмас бұрын американ суларында сегіз ай сынақтар мен жаттығулар өтті.

Пайдалану тарихы

1967 жылдың сәуірінде «Перт» кемесі ауыр науқас зерттеушіні құтқару үшін Маккуари аралына жіберілді. Вьетнам соғысына RAN соғыс кемелерін жөнелту идеясы бастапқыда қолданыстағы кемелер санымен, әсіресе Қиыр Шығыс стратегиялық резервіне берген міндеттемелермен және Индонезия-Малайзия қақтығысына қатысумен қиындыққа тап болды. Сонымен қатар, британдық жобаланған кемелерді АҚШ ресурстарымен пайдалану және күту де қиындық тудырды. 1966 жылдың 14 желтоқсанында Австралия үкіметі «Хобарт» кемесін жөнелтуге келісім берді. «Теңіз айдаһары» операциясына тағайындалған кемелер әдетте солтүстік және оңтүстік топтарына бөлінетін (бірақ 1967 жылы бір уақытта төрт топқа дейін жұмыс істеді), әр тобы екі-үш кемеден тұратын. Дегенмен, Австралия үкіметі RAN кемелеріне солтүстік аймақта жұмыс істеуге тыйым салды. Әскери-теңіз күштеріне, әсіресе Солтүстік Вьетнам шекарасына жақын орналасқан АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің бөлімшелеріне көмек көрсету үшін артиллериялық қолдау операциялары жүргізілді. Жеті кеме әдетте «атыс шебінде» орналастырылды, ал шабуылдар екі түрге бөлінді: Солтүстік Вьетнам немесе Вьетконг күштері мен нысандары бар деген болжаммен немесе мәлімделген аймақтарды «көрінбейтін» оқпен атқылау және құрлық әскерлерін тікелей қолдауға арналған «көрінетін» от миссиялары. Осы рөлде «Перт» кемесі «Дүрбі» шақыру белгісімен жұмыс істеді. «Базар уақыты» операциясы аясында тыйым салу операциялары, мақсаты Оңтүстік Вьетнамда жұмыс істейтін Вьетконг бөлімшелеріне логистикалық жабдықтауды және күшеюін тоқтату, жағалау кемелерін бақылау, тоқтату және іздеу. RAN эсминецтері ресми түрде «Базар уақыты» операциясына тағайындалмаған, бірақ «атыс шебі» мен «Базар уақыты» операциялық аймақтарының үлкен жақындығы кемелердің күдікті кемелерді іздеуге немесе шабуылдарға қатысуға жиі шақырылуына себеп болды. «Роллинг Тандер» операциясы бойынша әуе шабуылына қатысқан АҚШ Әскери-теңіз күштерінің әуе тасымалдаушыларын сүйемелдеу. RAN кемелері жөнелту кезінде американдық эсминецтің барлық міндеттерін орындауы күтілгенімен, Австралия үкіметі оларға Вьетнам театрынан тыс, жетінші флотпен байланысты емес міндеттерді орындауға тыйым салды (мысалы, Тайвань күзет тобы, Гонконгтағы күзет кемелері немесе ғарыш программасы). 1970 жылы Камбоджаға басып кіргеннен кейін RAN кемелеріне Камбоджа суларына кіруге тыйым салынды. Операциялық тұрғыдан алғанда, RAN кемелері АҚШ жетінші флотының бағынысында болды. АҚШ Тынық мұхиты флоты арқылы логистикалық қолдау көрсетуге келісім жасалды. 1967 жылдың наурызында RAN кемелерін жөнелту RAN эсминецтерінің алты айлық жөнелту үлгісін қалыптастырды, жетінші флотпен үздіксіз RAN қатысуын қамтамасыз етті. Австралия Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштеріне теңіздік қолдау көрсеткен жалғыз одақтас ел болды.

Бірінші пайдалану

1967 жылдың 14 қыркүйегінде Вьетнамдағы міндеттер Перт кемесіне Хобарттан берілді. Кемеге АҚШ армиясының 1-ші кавалерия дивизиясына, Першинг операциясында қатысқан бөлімшеге атыспен қолдау көрсету жұмысы тапсырылды. 2 қазанда екі мұнара да істен шықты; екеуі де 23:00-ге дейін жөнделді, бірақ келесі күні кешке артқы мұнара қайтадан бұзылды, ал проблеманы 5 қазанда ауадан жеткізілген жаңа бөлшектермен жөндеу мүмкін болмады. Перт 16 қазанда американдық «Ньюпорт Ньюс» крейсеріне қосылып, «Теңіздік айдаһар» операцияларына қайта жіберілді. 18 қазан күні таңертең кеме жағалау артиллериясының отына түсті, теңіз жағасындағы балық аулау қайықтарын тексеріп жүрген кезде. Пертке бір снаряд тиді, ол артқы мұнарадан секіріп, суперструктураны тесіп, құпия құжаттар сақталатын бөлмеде өртке себеп болды. Алты күннен кейін Перт пен Рупертус алты кішкентай жабдықтау кемесіне оқ атты, олардың бесеуін батырды. Бұл қарулы күзет 20 желтоқсанға дейін жалғасты, Перт екі рет жағалау батареясының отына түсті, бірақ зақым алмады. 14 ақпанда бұл аяқталды, содан кейін эсминец сол күні «Теңіздік айдаһар» күштеріне қайта оралды. Ақпан айының ортасында алдыңғы мұнара қайтадан істен шықты, мұнара жұмыс істеді, бірақ айнала алмады. 1 наурызда эсминец жөндеуге шықты, он күннен кейін қайтадан операцияларға қатысты. 23 наурызда Перт Субикке кетіп, міндетін аяқтады, ал 31 наурызда Хобарт оны ауыстырды. Эсминецке АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бірлік мақтау белгісі табысталды. Сапар барысында RAAF ұшақтарымен өткізілген оқу-жаттығулар кезінде радарлардың бірі мен екі «дос немесе жау» анықтағышында ақаулар анықталды, олар Субикте жөнделді. Келесі күні Перт пен Фурске «Нью-Джерси» линкоры қосылды, линкор бөлімшеге басшылық етті, ал австралиялық эсминец оңтүстік күштеріне қайта бағытталды. Екі күннен кейін алдыңғы мұнарадағы кері соққыны тежеу механизмінің бұзылуы Пертті «Теңіздік айдаһардан» шығарып, Данангтың аз талап етілетін қарулы күзет міндеттеріне оңтүстікке қарай жүзуге мәжбүр етті. «Теңіздік айдаһар» операциясы 1 қарашада толығымен тоқтатылды. Кеме 12 қарашада II корпус аймағына тағайындалды, корейлік 26-шы полктің батальонына атыспен қолдау көрсетті, содан кейін оңтүстікке IV корпус аймағына көшірілді, сол сияқты қызметтерді Оңтүстік Вьетнамның 7-ші және 9-шы дивизияларына ұсынды. Эсминец он күн бойы «Китти Хок» ұшақ тасымалдағышының эскортында болды, 7 ақпанда жөндеуге Субикке сапарлады, содан кейін 22 ақпанда теңіз артиллериясының қолдау міндеттерін қайтадан орындады. Перт 16 наурызға дейін атыспен қолдау операцияларын жалғастырды, содан кейін Гонконгқа аттанды. Перт екінші рет қызмет еткені үшін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Ең лайықты бірлік мақтау белгісімен марапатталды.

Үшінші пайдалану

Перттің Вьетнам суларындағы үшінші және соңғы міндеттемесі 1970 жылдың 26 қыркүйегінде Субикке келгеннен бастау алды. "Хобартты" алмастырып, дайындық сынақтарын аяқтағаннан кейін, эсминец 3 қазанда Данангқа жетіп, 1-ші әскери аймақта артиллериялық қолдау міндетін атқарды. Австралиялық соғыс кемесі 10 қаңтарда бес күндік кезекпен "Янки" станциясына оралып, "Rolling Thunder" операциясы кезінде "Хэнкок" авиатасымалдағышын сүйемелдеді. Осы міндеттеме үшін берілген наградалардың ішінде Британ империясы орденінің мүшесі атағы, екі рет "Депештерде айтылған" және 26 Теңіз кеңесінің мақтаулары бар. Перт үш рет қатысқандығы үшін "Вьетнам 1967–71" шайқас құрметімен марапатталды.

1970 жылдар

1973 жылдың ақпан айында Перт қаласында , Африкадағы порттарға достық сапарға шықты. 1980 жылдың наурыз айының соңында эсминец екі айлық Тынық мұхитындағы жаттығуларға АҚШ Әскери-теңіз күштерімен және басқа елдердің теңіз күштерімен бірге қатысты. RAN флагманының айналасында құрылған эскадра, сонымен қатар , , , , және екі ай Үнді мұхитында көрсету сапарында болды. 7 ақпанда Хобартқа келген кезде эсминец кемежайға мұртымен соқтығысып, оны және екі қабатты жағажай ғимаратын зақымдады, сондай-ақ "Қош келдіңіз" тақтасын қиып өтті. 1998 жылы ол тағы бір RIMPAC жаттығуына қатысу үшін Гавайиге оралды. 2001 жылдың 24 қарашасында Батыс Австралияның Албани қаласының жағалауында суға батырылды. Перт эсмингісінің және оның Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі алдыңғысы, крейсердің бастапқы кеме қоңыраулары Перт қалалық әкімдігінде көрсетілуде.

Еркіндіктер

HMAS Perth келесі қалаларға еркіндік құқығы берілді. 1966 жылдың 4 наурызы: Перт.