Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
HMQS Gayundah – Квинсленд теңіз қорғаныс күштері, кейіннен Австралия Корольдік теңіз флоты (HMAS Gayundah) пайдаланған темірден жасалған қанатты кеме. Ол 1884 жылы қызметке түсіріліп, 1921 жылы азаматтық компанияға сатылды. Содан кейін 1950-ші жылдарға дейін Брисбенде құм және қиыршық тас таситын баржа ретінде пайдаланылды. 1958 жылы «Гайундах» Редклифке жақын Вуди Пойнт маңында жағалауды қорғау құрылысы ретінде мақсатты түрде суға батырылды.
HMQS Gayundah was a flat iron gunboat operated by the Queensland Maritime Defence Force and later the Royal Australian Navy (as HMAS Gayundah). She entered service in 1884 and was decommissioned and sold to a civilian company in 1921. She then served as sand and gravel barge in Brisbane until the 1950s, when she was scrapped. In 1958, Gayundah was run aground at Woody Point near Redcliffe, to serve as a breakwater structure.
Құрылыс
1870 жылдары Австралиядағы британдық әскери қатысу азайды және жеке колониялар өздерін қорғау жоспарлай бастады, бұл Jervois Scratchley есебінде аяқталды. Тынық мұхитындағы Ресейдің ықпалына қатысты алаңдаушылықтардың ортасында 1884 жылы Квинсленд теңіз қорғаныс күштері құрылды. Сол жылы колония алғашқы кемелеріне тапсырыс берді: торпедалық қайық HMQS Mosquito және екі канонерлік қайық – Gayundah және HMQS Paluma. Gayundah және Paluma кемелері Сэр В. Г. Армстронг, Митчелл және компаниясының B1 типті темір канонерлік қайықтар жобасы бойынша салынған. Осыған ұқсас HMVS Albert та 1884 жылы салынды және Виктория колониясында қызмет етті. Кеменің суыру салмағы 360 тонна, ұзындығы 37 метр, ені 8 метр, суға бату тереңдігі 3 метр болды. Gayundah горизонтальды тікелей әрекетті күшті бу машиналарымен қозғалды, ол екі бұранданы айдап, белгілі бір қуаттылықты қамтамасыз етті, бұл кемеге круиздік жылдамдықта белгілі бір қашықтықта жүзуге мүмкіндік берді. Бу машиналарына қолдау көрсету үшін кемеде желкендер де болды. Салынған күйінде, оның қарулануы бір BL зеңбірегі, бір BL зеңбірегі, екі 1,5 дюймдік Норденфелт зеңбірегі және екі пулеметтен тұрды. Кеме экипажы 55 адамды құрады, барлық шендерімен бірге; оның аты – абориген тілінде "шаңқаяқ" деген мағынаны білдіреді. HMQS Gayundah 1884 жылдың 13 мамырында Ньюкасл-апон-Тайнда суға түсірілді және сынақтарды аяқтағаннан кейін қазан айында Ұлыбританияда қолданысқа берілді. Құрылысы 35 000 фунт стерлинг тұрады. Gayundah 1884 жылдың қараша айында капитан Генри Таунли Райттың басқаруымен Австралияға аттанды. Суэц каналы арқылы сапарлағаннан кейін кеме 1885 жылдың 27 наурызында Брисбенге жетті.
In the 1870s the British military presence in Australia had declined and the individual colonies had begun planning for their own defence, culminating in the Jervois Scratchley reports. Amidst concerns about Russian influence in the Pacific, in 1884 the Queensland Maritime Defence Force was established. The same year, the colony placed an order for its first vessels: a torpedo boat, HMQS Mosquito, and two gunboats, Gayundah and HMQS Paluma. Both Gayundah and Paluma belonged to a class of vessels that were built to a type B1 flat iron gunboat design by builders Sir W. G. Armstrong, Mitchell & Co. The very similar HMVS Albert was also built in 1884 and served with the colony of Victoria. The ship displaced 360 tons, and she was 120 feet (37 m) long, had a 26 feet (8 m) beam and a draught of 9.5 feet (3 m). Gayundah was propelled by horizontal direct action compound steam engines, which drove two screws that were capable of producing , giving her a range of at a cruising speed of She also had sails to back up her engines. As built, her armament consisted of one BL gun, one BL gun, two 1.5 inch Nordenfelt guns and two machine guns. She had a complement of 55 men all ranks; her name was an Aboriginal word for "lightning". HMQS Gayundah was launched at Newcastle upon Tyne on 13 May 1884 and commissioned in the United Kingdom during October after completing trials. Construction cost 35,000 pounds sterling. Gayundah sailed for Australia in November 1884, under the command of Captain Henry Townley Wright. Having travelled via the Suez Canal, the ship arrived at Brisbane on 27 March 1885.
Пайдалану тарихы
Қаңбалы қайықтың алғашқы жылдары Квинсленд теңіз қорғаныс күштерінің басшысы болған Райт, шығындарының жалақысынан асып түсетінін анықтаған соң, мемлекеттік дүкендер мен алкогольді жеке пайдалануына жұмсады. Бұл, сондай-ақ колонияның теңіз күштерін басқаруға қатысты оның мінез-құлқы мен көзқарасы Квинсленд үкіметін 1887 жылдың соңында оны қызметтен босатуға итермеледі. Бірақ оны дереу босату жоспарлары тоқтатылып, Райттың 1888 жылдың соңында қызмет мерзімі аяқталғанға дейін сақталуына шешім қабылданды. Алайда, оған Гайунда үшін дүкендер сатып алуға рұқсат берілмеді. 1888 жылдың қыркүйегінде Райт жыл соңына дейін демалысқа шығуға және қалған жалақысын біржола төлеуге өтініш білдірді. Біріншісі мақұлданды, бірақ Райттың жалақысы ай сайын төлене берді және оған Гайунданы өзінің екінші қолбасшысы, лейтенант Фрэнсис Прингл Тейлорға тапсыруға бұйрық берілді. Жауап ретінде Райт өзінің лауазымына жасалған деп санайтын құлықты Адмиралтействоға шағымданумен қорқытты, канонерлік қайықты көмір мен жабдықтармен толтырып, Сиднейге кетуге дайындады. 24 қазан күні Колониялық хатшының орынбасары Тейлорға кемеге қолбасшылық етуді тапсырды. Райт Тейлордың әрекеттерін бүлік деп бағалап, оны тұтқындады, жоғары лауазымдағы адамдарына және басқаларға бірнеше наразылық хат жазды, Гайунданың 6 дюймдік зеңбірегін Квинсленд Парламентіне бағыттап, егер оның билігіне одан әрі қарсылық көрсетілсе, канонерлік қайықты теңізге шығарумен қорқытты. Колониялық үкімет оны Теңіз қорғаныс күштеріндегі лауазымдарынан босатып, Квинсленд полициясының бір тобы кемеге кіріп, қажет болған жағдайда Райтты күшпен алып кетуге ниеттенді. Райт оларды кемесінен шығаруға бұйрық бермеген соң, тағы бір наразылық хат жазып, Тейлорды босатып, полициямен жағаға шығуына рұқсат берді. Келесі бірнеше жылда Гайундах оқу кемесі ретінде пайдаланылды және Австралияда жағалауға радиотолқындарды жіберген алғашқы кеме болды. Алайда, 1890 жылдардағы экономикалық дағдарыс кезінде Гайундах 1892 жылы резервтік міндеттерге бекітіліп, Пасхалық оқулар үшін жыл сайын қайта іске қосылды. 1899 жылы кеме қайта жабдықталды және қару-жарағы жаңартылды, 6 дюймдік зеңбірек QF 4,7 дюймдік зеңбірекпен, ал екі Nordenfelt зеңбірегі екі QF 12 фунттық зеңбірекпен ауыстырылды. Австралия Федерациясы құрылғаннан кейін Гайундах және оның бауырлас кемесі HMQS Paluma 1901 жылы Ұлттық теңіз күштеріне қосылды. 1903 жылдың 9 сәуірінде Гайундах теңіздегі кемеден алынған алғашқы сымсыз хабарламаны Австралияның сымсыз станциясына жіберді. Брисбендегі қабылдау станциясына жіберілген тарихи хабарламада былай делінген: "Бүгін түстен кейін оқ-дәрі жаттығулары жалғасты және сәл сәтті өтті – жел соғып, жаңбыр жауып тұр – ертең жүлделі атыс. Маркони изоляторларына жаңбыр кедергі келтірді, бірақ оны оңай түзетті және байланыс жақсы болды. Жақсы түндер". Кеменің антеннасы бағанаға бекітілген биік бамбуктан жасалған бағана болды. 1911 жылдың наурыз айында Ұлттық теңіз күштері Корольдік Австралия теңіз күштері болып өзгертілді және Гайундах HMAS Гайундах деп қайта аталды. 1911 жылдың 22 сәуірінен 25 тамызына дейін Сыртқы істер және сауда және кеден министрліктерінің тапсырмасымен Гайундах командир Г. А. Х. Кертистің басшылығымен Брисбеннен Брумға, Батыс Австралияға, континенттің солтүстік-батыс жағалауындағы Австралияның аумақтық шекарасын және балық аулау аймағын сақтау үшін жүзіп кетті. 25 мамырда Скотт рифінде Гайундах екі голландтық шхунаны тоқтатып, трепанг (теңіз қияқтысы) және трохус қабықшасын заңсыз аулағаны үшін ұстап алды, оларды 29 мамырда Брумға сүйреп әкелді. Кеме офицерлері шхуналардың капитанға қарсы сот ісінде куәгерлер ретінде пайда болуы үшін Брумде шілде айының ортасына дейін қалды. Бұл сапарда 6 дюймдік зеңбірек көмірді көбірек сақтау үшін және кеменің қашықтығын арттыру үшін алынып тасталды. 1914 жылдың қаңтар және тамыз айлары аралығында Гайундах Сиднейдегі Коккату кеме құрылыс орнында күрделі жөндеуден өтті. Осы уақыт ішінде оның алдыңғы бөлігіне жұмыстар жүргізілді, оның тұру жағдайы және теңіздегі қасиеттері жақсартылды, сондай-ақ оның 8 дюймдік зеңбірегі 4,7 дюймдік зеңбірекпен ауыстырылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Гайундах Мортон шығанағы мен Австралияның шығыс жағалауында теңіз патрульдік миссияларын орындауға тағайындалды. 1915 жылдың шілдесінде Гайунданың 12 фунттық бір зеңбірегі алынып тасталды. 1917 жылы SMS Seeadler сияқты неміс рейдерлерінің қаупіне байланысты Гайундах Порт-Джексон және Спенсер шығанағында патрульдік сапарлар жасады, бірақ осы уақыт ішінде жау кемелерімен кездеспеді.
During the first years of the gunboat's operation, Wright, who was also the head of the Queensland Maritime Defence Force, found that his expenses exceeded his salary, and turned to appropriating government stores and alcohol for his own use. This, along with his conduct and attitude towards running the colony's navy prompted the Queensland government to seek his removal in late 1887, although plans to immediately dismiss him were cancelled and it was determined that Wright was kept on until his appointment concluded at the end of 1888, with the proviso that he had not authority to acquire stores for Gayundah. In September 1888, Wright sought a leave of absence until the end of the year and the payment of his remaining salary as a lump sum: the former was agreed to, but Wright's pay would continue to occur monthly, and he was ordered to turn Gayundah over to his second in command, Lieutenant Francis Pringle Taylor. In response, Wright threatened to report what he saw as an insult to his position to the Admiralty, and had the gunboat loaded with coal and stores, ready to depart for Sydney. On 24 October, the Under Colonial Secretary instructed Taylor to take command of the ship. Wright interpreted Taylor's actions as a mutiny, had him arrested, wrote several letters of protest to his superiors and others, ordered Gayundahs aft 6 inch gun to be aimed at the Queensland Parliament, and threatened to take the gunboat to sea if further challenges to his authority were made. The colonial government dismissed him from his roles within the Maritime Defence Force, and a party of Queensland police boarded the ship with the intention of removing Wright by force if necessary. After failing to order them off his ship, Wright composed another letter of protest, released Taylor, and allowed himself to be escorted ashore by the police. Over the next few years, Gayundah served as a training ship, and conducted the first ship to shore radio transmissions in Australia. However, with the depression of the 1890s, Gayundah was assigned to reserve duties in 1892, being reactivated yearly for Easter training. In 1899, the ship was refitted and her armament updated, with the 6 inch BL being replaced by a QF 4.7 inch gun and the two Nordenfelts being replaced by two QF 12 pounder guns. Following the Federation of Australia, Gayundah and sister ship HMQS Paluma joined the Commonwealth Naval Forces in 1901. On 9 April 1903, the Gayundah transmitted the first wireless message received from a ship at sea to an Australian wireless station. The historic message sent to the receiving station in Brisbane read: "Gun drill continued this afternoon and was fairly successful – blowing squally and raining – prize firing tomorrow. Marconi insulators were interfered with by rain but easily rectified and communication since has been good. Good night." The ship's aerial was a tall bamboo pole lashed to the mast. In March 1911, the Commonwealth Naval Forces became the Royal Australian Navy and Gayundah was redesignated HMAS Gayundah. From 22 April to 25 August 1911, at the instigation of the Departments of External Affairs and Trade & Customs, Gayundah sailed under the command of Commander G. A. H. Curtis from Brisbane to Broome, Western Australia, to enforce Australia's territorial boundary and fishing zone along the north west coast of the continent. At Scott Reef, on 25 May, Gayundah boarded and detained two Dutch schooners with illegal catches of trepang (sea cucumber) and trochus shell, and escorted them into Broome on 29 May. She remained at Broome until mid July so the ship's officers could appear as witnesses in the resulting court case against the masters of the schooners. For this cruise, the 6 inch bow gun was removed to provide greater bunkering for coal and thereby increase the ship's range. Between January and August 1914 Gayundah underwent a significant refit at the Cockatoo Dockyard in Sydney. Changes during this time included work on her forecastle, improvement of her accommodation and sea keeping characteristics, and the replacement of her 8 inch gun by a 4.7 inch gun. With the outbreak of World War I, Gayundah was assigned to coastal patrols of Moreton Bay and the east coast of Australia. In July 1915, one of Gayundahs 12 pounder guns was removed. In 1917, due to the threat posed by German raiders such as SMS Seeadler, Gayundah patrolled off Port Jackson and in the Spencer Gulf, although she made no contact with enemy ships during this time.
Пайдаланудан шығару және тағдыры
Теңіздегі қызметін аяқтаған «Гайундах» 1918 жылғы 23 тамызда Мельбурнда демобилизацияланды. 1921 жылы ол «Брисбен Гравел ПТИ ЛТД» атты азаматтық компанияға сатылды. Квинслендке оралғаннан кейін, ол Брисбен өзенінде құм мен қиыршық тас тасымалдауға пайдаланылды. 1930 жылғы қазан айында Мелтон Ричте тоқтағанда «Гайундах» батып кетті, бірақ көп ұзамай судан көтерілді. Ол 1950 жылдарға дейін қызметте болды, содан кейін оны металлға сату туралы шешім қабылданды. 1958 жылдың басында оны буксирлену арқылы Булимба кемежайына жеткізіп, бөлшектеді. Корпус кейіннен Редклиф қалалық кеңесіне сатылды. «Гайундах» 1958 жылғы 2 маусымда жағаға тірелді және қазір Редклифке жақын Вуди Пойнт жартасының жанында толқын тоқтату құрылысы ретінде қызмет етеді. Оның қарулары жағалау қорғанысына пайдаланылды. 6 дюймдік зеңбірек Австралия соғыс мемориалында сақталады, сондай-ақ 1925 жылы «Armstrong Whitworth & Co. Ltd.» компаниясынан алынған кеменің масштабты моделі де сақталады.
Having reached the end of her naval career, Gayundah was paid off on 23 August 1918 in Melbourne. In 1921, she was sold to a civilian company, Brisbane Gravel Pty Ltd. Returning to Queensland, she was used to haul sand and gravel on the Brisbane River. In October 1930, while moored at Melton Reach, Gayundah sank, although she was raised soon after. She remained in service into the 1950s, when the decision was made to sell her for scrap. Early in 1958 she was taken to Bulimba Wharf under tow and stripped. The hull was later sold to the Redcliffe Town Council. Gayundah was beached on 2 June 1958, and now serves as a breakwater off the Woody Point cliffs near Redcliffe. The guns were subsequently used for coastal defence. The 6 inch gun is preserved at the Australian War Memorial, as is a scale model of the ship acquired from Armstrong Whitworth & Co. Ltd. in 1925.