Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Министрлік киім
Ministerial garment
Уағыз айтуға арналған көйлек, сондай-ақ уағыздық көйлек немесе мінбарлық көйлек деп те аталады, христиан дін қызметкерлері уағыз айту кезінде киетін қара көйлек. Ол әсіресе реформаторлық шіркеулермен байланысты, сонымен қатар англикандық, методист, лютерандық және унитариандық дәстүрлерде де қолданылады. Бұл киім әдетте, әсіресе реформаторлық шіркеулерде Женева көйлегі деп аталады. Лютерандық шіркеулердегі киім – талар (talaris vestis), оны дін қызметкерінің киімі немесе хор киімі деп те атайды.
The pulpit gown, also called pulpit robe or preaching robe, is a black gown worn by Christian ministers for preaching. It is particularly associated with Reformed churches, while also used in the Anglican, Methodist, Lutheran and Unitarian traditions. It is commonly called the Geneva gown, especially in Reformed churches. The garment in Lutheran churches is the talar (talaris vestis), also called priesterrock (priest's robe) or chorrock (choir or chancel robe).
Сипаттама
Киім, академиялық және сот киімдері сияқты, дәстүрлі түрде қара түсті, кең, толық ұзындығындағы қоңырау пішіндес жеңдерімен жасалады. Ол көбінесе ауыр матадан тігіледі және мойын және алдыңғы жағында барқыттан жасалған жиектері болады, бұл кейде оның үстінен тағылатын шәлді еске түсіреді. Докторлық дәрежесіне ие болған (мысалы, DD, DMin, PhD, ThD) дін қызметкері әр жеңінде үш барқыт жолағын тағуға немесе мінберде академиялық киімін киюге құқылы. Киімнің жиектерінің барқыт бөліктері жеңдермен үйлеседі. Қазіргі заманғы хор киімдері Женева киімінен ерекшеленеді, әдетте жеңіл және түрлі-түсті матадан тігіледі, сондай-ақ кең, ашық жеңдері болады.
The gown, like academic and judicial gowns, is traditionally black, loose fitting with full length bell sleeves. It is often constructed from heavy material and features velvet facings running over the neck and down the front, mimicking the stole sometimes worn over it. A minister who has earned a doctorate (e. g. DD, DMin, PhD, ThD) may wear three velvet bars on each sleeve, or simply wear his academic gown in the pulpit. The velvet panels of the gown's facings match the sleeves. Contemporary choir robes are distinct from the Geneva gown, usually with lighter and colorful fabric and large open sleeves.
Мақсаты
Женевалық көйлек киген адамның уағыз айту үшін алған академиялық білімін көрсетеді. Көйлек адамды жасыратындықтан, оның орнына лауазымға назар аударады. Осы ретте, ол бір түрі униформа.
The Geneva gown represents the academic training the wearer has attained for the purpose of preaching. The gown has the effect of concealing the person, thereby emphasizing the office instead. In this way, it is a kind of uniform.
Қосымша киімдер
Қазіргі заманғы көйлектер көбінесе жағасы бар жейдемен, галстукпен немесе дін қызметкерлерінің жағасымен киіледі, костюммен немесе онсыз. Пастор уағыз айту белдеуі мен стола киюі мүмкін. Лаик уағызшы уағыз шарфы киюі мүмкін. Сирек жағдайда, пастор Иеміздің соңғы тоқанының элементтерін ұсынғанда ақ қолғап киеді, бұл практика тот баспайтын болаттан жасалған келіштер мен нанбауреттер пайда болғанға дейін қолданылған. Ашық алдыңғы көйлектер дәстүрлі түрде кассактан киіледі және кейде жеңдері болмайды, әсіресе Ұлыбританияда магистр көйлектері кейде жеңдерін түсіреді.
Modern gowns are often worn over a collared shirt with necktie or a clerical collar, with or without a suitcoat. A minister may also wear preaching bands and a stole. A lay preacher may wear a preaching scarf. Less typically a minister may wear white gloves when distributing the elements of the Lord's Supper, a practice predating the advent of stainless steel chalices and communion trays. Open front gowns are traditionally worn over the cassock and sometimes do not include sleeves, especially in Britain where Master's gowns sometimes drop the sleeves.
Тарих
Протестант реформаторлары Рим-католик шіркеуіндегі дін қызметкерлерін тағайындау теологиясына және оның белгіленген діни киімдеріне қарсылық білдірді. Андреас Карлштадт литургия кезінде заманауи дін қызметкерлерінің киімінен гөрі қара академиялық көйлегін киген алғашқы адам болды. Басқа протестант пасторлары (әсіресе реформаттар), олардың көпшілігі бұрынғы католик дін қызметкерлері, оның үлгісін ұстанды. Бүгінгі күннен айырмашылығы, академиялық киімдер көбінесе салтанатты шараларға арналса, бұл реформаторлар үшін күнделікті киім болған. Джон Нокс 1570 жылдары бұл дәстүрді Женевадан Шотландияға әкелді. Англия шіркеуінде алғашқы «Ортақ дұғалар кітабында» киімдерге қатысты талас туды. Көбірек реформат (кейін пуритандық) партия континенттік реформат әріптестері сияқты қара көйлектерді ұнатты және мұндай киімдердің ортағасырлық католицизмнен қалған сенімсіздік екендігіне қарсылық білдірді. Талқылау киімдердің маңыздылығы жоқ екендігі және оларды реттеуге болатындығына байланысты болды. Ресми ұстанымдар Эдуард VI және Елизавета I билігінде өзгере берді. 1610 жылы Джеймс VI және I мінбарда қара көйлек киюді бұйырды. Тарихи түрде баптист және методист пасторлары арасында да кең таралған болса да, 20-ғасырда оның қолданылуы азайды. Сол ғасырда діни қызметтердің формалдылығын азайтуға бағытталған жалпы тенденция пайда болды; бұл қозғалыс көптеген конфессиялық бағыттарға тарады. Бұл ерекше протестант киімін Шығыс православие немесе Рим католиктері сирек киеді.
The Protestant Reformers objected to the theology of ordination in Roman Catholic Church and its prescribed priestly vestments. Andreas Karlstadt was the first to wear his black academic gown during the liturgy rather than contemporary clerical dress. Other Protestant ministers, (esp. Reformed), many of them former Catholic priests, followed suit. Unlike today, when academic regalia is generally reserved for ceremonies, this would have been the daily dress for the reformers. John Knox carried the custom from Geneva to Scotland in the 1570s. In the Church of England, a controversy broke out over the prescription of vestments in the first Book of Common Prayer. The more reformed (later, Puritan) party preferring black gowns like their continental reformed peers, and objecting that such vestments were a superstitious holdover from medieval Catholicism. The debate centered around whether vestments were a thing indifferent and could thus be regulated. Official positions would fluctuate through the reigns of Edward VI and Elizabeth I. By 1610 James VI and I instructed black gowns for the pulpit. Though historically also common with Baptist and Methodist clergy, its use waned in the 20th century. During that century, there was a general shift toward a less formal religious service; this movement spread across most denominational lines. Rarely is this uniquely Protestant attire worn by Eastern Orthodox or Roman Catholics.
Англикандық
XVIII ғасырдағы англикан дін қызметкерлерінің әдеттегі киімі – сотуна, женевалық көйлек және мойынға байлаулар болған. Осы себепті, бұл көйлек кейде (бірақ сирек) Англикан қауымдастығының "төмен шіркеу" приходтарында табылады, олардың көпшілігі Оксфорд қозғалысының ықпалына дейін шіркеудің қатаң протестанттық ұстанымдарымен үзіліссіздікті сақтауды қалайды. Мұндай приходтарда көйлек әдетте уағыз айту кезінде тағылады, ал литургияға арналған киім киіледі.
The typical clerical dress of an Anglican minister during the 18th century was a cassock, Geneva gown, and neck bands. For this reason, the gown is sometimes (though rarely) found in "low church" parishes of the Anglican Communion, many whom desire a continuity with the stauncher Protestant stances of the church before the influence of the Oxford Movement. In these parishes it is usual for the gown to be worn for preaching, whilst the surplice is worn for the liturgy.
Қара америкалық
Көптеген афроамерикалық дінге жататын қауымдарда, діни ұйымға қарамастан, көйлектер кеңінен қолданылады.
Gowns are widely used in many African American congregations regardless of denominational affiliation.
Лютерандық
Лютеран шіркеулерінде де осы киімді кию дәстүрі азайды, бірақ ол XIX ғасыр мен XX ғасырдың бірінші жартысында жиі қолданылған сияқты.
Use of the gown has also waned in Lutheran churches, though it seemed to be common during the 19th and first half of the 20th centuries.
Реформацияланған және пресвитериандық
Шотландияның пресвитериан шіркеуінде Женева көйлегінің алдыңғы жағынан ашық болуы, жеңсіз және сотан үстінен киілуі қалыпты. Сотан көбінесе қара түсті болады, бірақ Шотландия туы сияқты көк немесе корольдің капелланы үшін қызыл түсті де болуы мүмкін. Кейбір ағылшын методистері мен американдық пресвитериандар да осы практиканы қолданады, бірақ олар көбінесе американдық стильдегі көйлек киеді, соның ішінде римдік немесе англикандық тілімі бойынша тілінген қара сотанды да киеді.
In the Presbyterian Church of Scotland, it is normal for the Geneva gown to be vented (opened at the front), sleeveless, and worn over a cassock. The cassock is usually black, but also comes in blue (as the Flag of Scotland), or scarlet red for a King's Chaplain. This practice is sometimes followed by some English Methodists and American Presbyterians, although wearing the more familiar American style gown, including wearing a black cassock in Roman or Anglican cut.
Христиан емес
Кейбір раввиндер және басқа да христиан емес діндердің рухани лидерлері тарихи Женева көйлегінің үлгісімен жасалған қазіргі діни киімдерді пайдаланады.
Some rabbis and spiritual leaders of other non Christian faiths have fashioned their modern religious garb patterned after the historic Geneva gown.
Тенденциялар
Көйлек 20-шы ғасырда танымал болды, бірақ II Ватикан кеңесінен (1962-65) кейін альб та танымал болды. Көйлектен бас тартқан дін қызметкерлері әдетте альбқа белбеу, штола немесе хазубльмен бірге ауысады, немесе ерекше киімді толығымен тастап, көбінесе кәдімгі іскерлік костюм киеді.
The gown gained in popularity in the 20th century, but so did the alb after Vatican II (1962 65). Ministers abandoning the gown will generally transition to an alb with accompanying cincture, stole or chasubule, or abandon distinctive dress altogether, often wearing a typical business suit.
Альбаға ауысу
Оксфорд қозғалысы, палеоортодокс және біріктіруші шіркеулер қозғалыстарының бәрі де ежелгі заманғы литургиялық формаларға жаңаша қызығушылықпен байланысты. Олар Женевалық халатты альб пен белдікке алмастырады, олар көне және әмбебап деп есептеледі. 1970 жылдардан бері неміс протестант шіркеулері литургиялық киімдерді ресми түрде қайта енгізді, бұл үрдіс «қайта клерикалдану» деп аталады.
The Oxford movement, paleo orthodox and uniting church movements are all associated with a renewed interest in premodern liturgical forms. These tend to abandon the Geneva gown for the alb and cincture, which are seen as more ancient and ecumenical. German Protestant churches have officially reintroduced liturgical vestments since the 1970s, a trend termed "reclericalisation".
Азаматтық киімге көшу
Евангелистік және Пентикост шіркеулері керісінше, ерекше діни қызметкерлерге арналған киімді толығымен жояды. Бұл пастор мен жамағат арасындағы ерекшелікті азайтып, ізденушілерге бағытталған қозғалысқа тән бейресми атмосфераны күшейтеді.
Evangelical and Pentecostal churches trend the opposite direction, doing away with distinct ministerial dress altogether. This has the effect of minimizing distinction between pastor and laity, encouraging a casual atmosphere common for the seeker sensitive movement.