Кіріспе

Zé do Caixão ˈzɛ du kajˈʃɐ̃w, ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде Coffin Joe деп аталады, бұл бразилиялық жазушы, режиссер және актер Хосе Мохика Маринс жасаған және номиналды түрде ойнаған кейіпкер. Ницшелік сенімдерге ие аморальды жерлеуші, ол "мүсіндей әйелден" ұл табуға құштар, өлімсіздікке ұрпақ беру арқылы жетеді деп сеніп, оны "қанның жалғасуы" деп атайды. Ол зорлыққа бейімділігі, атеизмі және христиан дініне деген қарсылығымен католик көршілерімен қақтығысқа түседі. Өзінің паранормальды нәрселерге сенбесе де, ол көбінесе паранормальды құбылыстарды бастан кешіреді, оның ішінде әруақтармен, Өліммен және тозақ көрінеді. Маринс бұл кейіпкерді Бразилияның алғашқы қорқыныш фильмі "Түн ортасында жаныңды аламын" фильмінің антагонисі ретінде ойлап тапқан, ал Coffin Joe тағы тоғыз фильмде, үш телесериалда, әндерде, музыкалық бейнежазбаларда және комикстерде пайда болды. Кейіпкер "Бразилияның ұлттық қорқыныш тудыратын кейіпкері" деп аталады және Бразилияның қорқыныш пен мәдени иконасы болып саналады, оның танымалдылығы оны АҚШ-тың Фредди Крюгерінің бразилиялық әдесшесі деп сипаттауға себеп болды.

Сипаттама

Coffin Joe – кәсібі бойынша жерлеуші және жеке жерлеу бюросын басқарады, онда ол сонымен қатар табуттар, гүлдер мен гүл шоқтарын сатады. Көршілерінің көпшілігі шаруа немесе фермер киімінде киінгендерімен салыстырғанда, ол қара цилиндр, қара костюм және қара плащ киеді; оның ең ерекше белгілері – қалың сақалы және өте ұзын, иілген тырнақтары. Ол өзін басқалардан жоғары санайтын, оларды өз мақсатына пайдаланатын аморальді тұлға. Ол акылға және материализмге сенеді, барлық дін мен шарбақтың ырымдарын жақтырмайды, оларды адам эволюциясының кедергілері деп есептейді; ол өзінің сенімдерін бөліспейтін кез келген адамды төмен және пайдалануға болатын деп қарастырады, әсіресе католик көршілерін. Ал оның сенімдерін бөлісетін басқаларға, әсіресе әйелдерге, «жоғары» мәртебе береді. Джо таза деп санайтын жалғыз жандар – балалар, олар ересектер әлемінің бұрыс моральдық кодекстерімен ластанбағандықтарына сенеді және оларға ерекше мейірімділік көрсетеді. Джоның өзі паранормаль құбылыстарға сенбесе де, ол көбінесе табиғаттан тыс нәрселерді бастан өткізеді, соның ішінде әруақтармен кездесулер («Жарты түні жаныңды аламын»), тозақтың көріністері («Бұл түні мәйітіңді иемденемін») және басқа әлемнің жаратылыстарымен, тіпті Өліммен де («Жамандықтың бейнесі») кездеседі. Кейіпкер мұндай оқиғалар туралы сирек пікір білдіреді, және олар оның дүниетанымына немесе жеке сенімдеріне ұзақ мерзімді әсер ететіндей көрінбейді. Оның түскен фильмдерінің ешқайсысы кейіпкердің өміріне қатысты мәліметтерді көрсетпесе де, Мариньс сұхбаттарында Джоның Екінші дүниежүзілік соғыста Бразилия экспедициялық корпусымен шайқасқан кезде көңілінің тоңғанын және үйге оралғанда әйелдерге деген көзқарасын қалыптастырғанын айтты. Осы екі тәжірибе Джоның адамзат туралы сенімін қалыптастырды, сондай-ақ «мүсіндей» әйелді табуға деген құштарлығын күшейтті.

Негізгі деректер мен тұжырымдама

Алғашқы фильм түсірілген кезде Бразилияда өз қорқыныш фильмдері болған емес. Маринс өмір бойы қорқыныш фильмдерінің жанкүйері болған, оларды отбасының меншігіндегі, басқарып, үстінде пәтерде тұрған кинотеатрда көріп өскен. "Мен бір атты ойлап таптым: Жозефел: "fel" ("ащылық") – ашулы болу үшін, ал сонымен қатар Занатас тегі ретінде, себебі кері оқылғанда "Satanás" ("Саттан") деп жазылады".

"Коффин Джо" трилогиясы

Коффин Джо алғаш рет "Түн ортасында мен сіздің жанды алып кетем" ролінде Сан-Паулу маңындағы шағын ауылдың жалғыз жерлеушісі ретінде пайда болады. Қала тұрғындары оның католиктерге қарсы сезімдері мен қатыгездігі үшін оны жек көретін болса да, олар оның физикалық қажыр-қайраты мен күресте кез-келген адамды жеңе алатын қабілеті үшін қорқып өмір сүреді. Джомен тек әйелі Ленита, ең жақын досы Энтони және Энтонидің қалыңдығы Терезинха ғана қарым-қатынаста. Джо өзін айналасындағылардан ақыл-парасаты жағынан жоғары деп санайды, оның басты қозғаушы күші "тәуелсіз әйелден" туған ұл түрінде "қанның жалғасуы" болып табылады. Ленитаның балалы бола алмайтынын білгеннен кейін Джо оны улы тарантуламен өлтіреді, содан кейін Антониді ваннаға батырып өлтіреді. Екі өлім де кездейсоқ деп танылады және Джо Терезинага жақындады, ол оны қабылдамайды. Ашулы Джо оны зорлайды, бірақ Терезиня оны хабарлаудан гөрі өзін-өзі өлтіреді, бірақ ол өлімнен кейін кек алуға уәде береді. Диа де Финадос күні Джо оны Энтони мен Терезиньяның қабіріне қуған арбалардың шеруіне куә болады, онда ол олардың денелерінің тіріліп жатқанын көреді. Кейіннен қала тұрғындары Джоны қабірдің баспалдағында өлі күйінде, көздері көзден шығып тұрған күйінде табады. Джо "Бұл түнде мен сіздің өлі денесіңізге ие боламын" романында қайта оралады, онда ол Терезиня мен Энтонидің арбаларымен кездескеннен кейін тірі қалғандығы, бірақ ол уақытша соқыр болғандығы туралы айтылады. Ол ауруынан айығып, сотқа түскеннен кейін қылмыстары үшін кінәсіз деп танылады және өзінің мәйітхана бизнесіне қайта оралады. Ол әлі де ұлға ие болғысы келеді, ол өзінің қолбасшысы Бруноға қаладан әйелдерді ұрлап, оларды бірінен соң бірі азаптап, кімнің төзімді екенін көруге бұйрық береді. Марсия есімді әйел қорқыныш пен ауырсынуға бейім емес сияқты, бұл Джоны оны өзінің "әдемі әйелі" деп жариялауға итермелейді, бірақ ол басқа әйелдерді улы жыландар өлтіріп, тістегенін тыңдап отырғанда, онымен жыныстық қатынас жасауға тырысқанда, оны қайтарып жібереді. Джо оған аман-есен кетуге рұқсат береді, содан кейін ол көзін атақты полковниктің атеист қызы Лораға аударады. Кофин Джоның сенімімен бөлісіп, жұп ғашықтар болады, ал Джо өз қылмыстарын полковниктің қорғауында кінәлайды. Лора жүкті болса да, ол да, ұлы да босану кезінде қайтыс болады. Осы арада Марсия кінәсін сезініп, өзінің тәжірибесін мойындайды, ал Джоны қудалау үшін линч жасағы құрылады. Олар оны батпаққа қуып жетіп, атып өлтіреді. Жо суға батқанда, діни қызметкер оған құтқарылуды ұсынады, ал Жо суға батып кетуден бұрын мәсіхші ретінде өлуге келіседі. Джо қайтадан қайтып келеді Зұлымдықтың бейнесі, Джоның өз өлімін тек бір сәтке ғана қалжыңдағанын, бірнеше секундтан кейін Құдайдан бас тартып, діни қызметкерді мазақтап, оны тырнақтарымен соқырлағанын көрсететін флешбекпен. Қылмысы үшін ұсталып, сотталған Джо 2008 жылы Сан-Паулу көшелеріне босатылғанға дейін 40 жылға бас бостандығынан айырылды. Бруномен қайта қауысқан Джо оның ілімдері мен нанымдарына құлшылық жасалғанын біледі. Джо өзінің ізбасарларын әйелдерді әкелу үшін жібере бастайды, оларды психикалық және физикалық азаптауларға ұшыратады; бірнеше әйел ерікті түрде оның ықпалына түседі, оның ішінде евгеник. Осы азапты кезең ішінде Джо өзінің бұрынғы құрбандарының көріністерін көріп, өзін өлімнен құтқаратын алаңдатушы галлюцинацияларды көреді. Сол уақытта Джоны католиктер полициясының капитаны мен оның бір құрбаны болған Евгений деген рухани адам қуып келеді. Олар Джоны тастап кеткен ойын-сауық паркіне қуып барады, онда ол капитанды өлтіріп, өзін Крестпен өлімге ұрып өлтіреді. Эпилогта Джоның ізбасарлары оның қабіріне жиналады, онда бірнеше әйелдің жүкті екендігі анықталады.

Басқа фильмдерде

Джо 1968 жылғы "Кофин Джоның таңғажайып әлемі" антологиялық фильмінің жүргізушісі ретінде көрінеді, фильмнің бөлімдерін таныстырады. Джо 1970 жылғы "Жануардың оянуы" фильмінде ойдан шығарылған кейіпкер ретінде пайда болады, онда ЛСД ішкен тәжірибелік қатысушылар "Кофин Джоның таңғажайып әлемі" фильмінің постерін көргеннен кейін оның елесін көреді. "Кофин Джоның қанды экзорцизмі" – Хосе Мохика Марины кейіпкер мазалаған, ол Шайтанның бейнесі ретінде тірілген метафильм. "Жылаңаш құмарлардың таңғажайып хостелі" фильмінде Кофин Джо есімді, екіұшты түрде қиналып жүрген хостелдің иесі болуы мүмкін кейіпкер бейнеленген. Ол тағы да "Бұзылған сананың галлюцинациялары" фильмінде көркем кейіпкер ретінде оралады, онда ғалым Кофин Джо әйелін алып қашқан түстерден кейін Маринден көмек сұрайды. Фильмнің бір бөлігі бұрынғы Кофин Джо фильмдерінен алынған жойылған кадрлардан тұрады.

Қорқынышты алып барушы ретінде

Марйнс жиі қорқынышты фильмдерді көрсетуші (horror host) рөлінде Коффин Джо кейіпкері ретінде пайда болды. 1967 жылдан 1988 жылға дейін Маринс TV Bandeirantes телеарнасында "Аломен, Мумо Аломен до Аломен" ("Beyond, Much Beyond the Beyond") бағдарламасын жүргізді, онда автор және сценарист Рубенс Лучеттидің жазған қысқа қорқынышты әңгімелері "Коффин Джо" кейіпкерінің өзімен көрсетілді. Кейбір сценарийлер кейіннен "Коффин Джо" комикс кітаптарына бейімделді. Бағдарламаның таспалары қайта пайдаланылды, сондықтан қазіргі уақытта оның толық жазылған түсірілімдері жоқ. Маринс Rede Record de Televisão телеарнасында "The Show from the Other World" ("Um Show do Outro Mundo") бағдарламасын режиссерлік етіп, жүргізді, ол да Коффин Джо рөлінде болды. Жарты сағаттық бағдарламада қысқа қорқынышты фильмдер көрсетілді, көптеген оқиғалар көрермендердің өзі жібергенінен алынып, Маринстің командасының мүшелерімен бейімделді. Бұрынғы бағдарламасындағыдай, түпнұсқалық таспалар қайта қолданылды және осы материалдың ешқандай жазбасы сақталған жоқ. 1996 жылы Маринс TV Bandeirantes телеарнасында күнделікті "Cine Trash" бағдарламасын жүргізді, онда толық метражды қорқынышты фильмдер көрсетілді.

Басқа актерлердің суреттері

Барлық бейнелеулерінде Коффин Жоның рөлін, "Зұлымдықтың бейнесі" фильміндегі естелік сахнелерін қоспағанда, Мариң сомдады, ал сол сахнелерде актер, жазушы және режиссер Раймонд Кастиль ойнады. Кастиль Мариңнің назарына өзінің комедиялық қысқаметражды фильмі "Коффин Жоның соқыр кездесуі" арқасында ілікті, ол трилогияның алғашқы екі фильмінің пародиязы болып табылады, онда Коффин Жо (Кастиль сомдаған) қазіргі Америкада интернет арқылы өзіне сай әйелді табуға тырысады.