Кіріспе

Канадалық Виктория Кресінің иегері Алан Арнетт МакЛеод, ВК (20 сәуір 1899 – 6 қараша 1918) – канадалық әскерші, авиатор және Виктория Кресінің иегері, британдық және Достастық күштеріне жаудың қарсы тұрғандағы батылдығы үшін берілетін ең жоғары награда. МакЛеод Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік ұшу корпусында, содан кейін Корольдік әуе күшінде ұшқыш болып қызмет етті.

Ерте өмір

Алан МакЛеод Манитоба штатының Стоунволл қаласында дәрігердің ұлы болып өсті. 1913 жылы 14 жасында 34-ші Форт-Гарри атты әскер бөліміне қабылданды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, МакЛеод жасы кішi болғандықтан үйге қайтарылды. Одан кейін ол Виннипегте және Торонтодағы Корольдік әуе корпусының (RFC) кадеттер бөліміне бірнеше рет әскерге түсуге тырысты. 18 жасқа толғанда ол RFC-ге қабылданып, ұшқышқа оқытылды. Торонтоның жанындағы Лонг-Бранчта 3 сағат ұшқаннан кейін жеке ұшуға шықты. 50 сағат ұшу тәжірибесімен оқуын аяқтады. 1917 жылдың 20 тамызында Францияға жіберілді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

МакЛауд бастапқыда No. 82 эскадрильясына барлаушы ұшқыш ретінде тағайындалды, бірақ командирі оның 18 жаста екенін білген соң, МакЛаудты No. 51 эскадрильясына, елді қорғау міндетін орындау үшін, түнгі уақытта ұшуға жіберді. Кейін МакЛауд No. 2 эскадрильясына ауыстырылды, бұл эскадрилья Солтүстік Франциядағы Хестигнеульдің жанында орналасқан корпус эскадрильясы болатын, және 1917 жылдың желтоқсанында алғашқы операциясын орындады. Лейтенант Комбер оның мергені болды, ол қаңтар айында Fokker Dr. I ұшағын жойғанын мәлімдеді, ал 14 қаңтарда Бювен маңындағы бақылау шарды өрттеді. Осы ерлігі және кейіннен Виктория кресіне ие болуына әкелген ерлігі үшін оны мақтауға ұсынды.

Викторияның айқасы

МакЛауд 2-эскадрильядағы 18 жасар екінші лейтенант болған. Осы ерлігі үшін оған Виктория кресі табысталды. 1918 жылдың 27 наурызында Франциядағы Альберт қаласының үстінде МакЛауд, өзінің бақылаушысы лейтенант Артур Хаммондпен бірге «Армстронг Уитворт Ф. К.8» ұшағында жаудың үшұшағын жойды. Содан кейін олар сегіз жау ұшағынан шабуылға ұшырады, олардың үшеуін құлатты. Шайқас барысында МакЛауд пен Хаммонд пулеметтен жараланды, жанармай бакі тесіліп, ұшақ өртенді. МакЛауд дереу ұшақты тік жаққа қарай бұрып жіберді, бірақ жалын оны күйдірді, сондықтан ол сол қанатына секіріп, джойстикті оң қолымен мықтап ұстады. Содан кейін ол фюзеляждағы матаға тесік жасап, сол қолымен рульдің сымдарын жеткізіп, ұшақты өздерінің қатарларына қарай бағыттады. Осылайша ол жараланған бақылаушысын жалыннан сақтап, ұшақтың толығымен өртенуіне жол бермеді. Ұшақ ақырында ешкімнің жеріне құлағанда, жас ұшқыш өзінің жарақатына қарамастан, серігін өрттен шығарып алып, қарқынды оқ астында қауіпсіз жерге жеткізді, содан кейін шаршаудан және қан жоғалтудан құлап түсті. «Яста 6» эскадрильясының тәжірибелі асы, лейтенант Ханс Киршштейн жеңіске жеткені туралы хабарланды. МакЛауд денесіне үш рет оқ тиді, ал Хаммонд алты рет жараланды. Хаммонд бір аяғынан айырылды, бірақ оған Әскери кресіне қосымша тақта табысталды. МакЛауд Еңбегі үшін орденге ұсынылған, бірақ Виктория кресімен марапатталды. Ол емделу үшін Канадаға (Стоунволл, Манитоба) оралды, бірақ көп ұзамай испан тұмауынан қайтыс болды. Оның 20 жасқа толуына 5 ай қалған еді.

Құрмет

Уинипегтегі Вестминстер шіркеуінің докторы Дэвид Кристи, МакЛеодтың қайтысынан кейінгі күні, 7 қараша күні кешке «Манитоба еркін баспасөзінде» оның естелігіне арналған әсерлі мақала жариялады. Манитоба штатының Стоунволл қаласында МакЛеодтың есімімен көше аталған. Оның бұрынғы отбасылық үйі – «МакЛеод шайханасы», ал Стоунволл колледжінің кітапханасында оның бюсті қойылған. 1974 жылы Алан Арнетт МакЛеод, Ұлыбританияның Виктория орденімен (V.C.) марапатталған, Эдмонтон қаласында (Альберта) өткен салтанатты шарада Канаданың Ұшқыштар даңқына енгізілді. 2009 жылдың 29 қаңтарында Манитоба штатының Стоунволл қаласында 301 (Алан МакЛеод V.C.) эскадрильясы, Корольдік Канада Әуе Кадеттері құрылды. 3-ші Канада Құбылмалы күштерінің Ұшқыштарды даярлау мектебінің студенттерге арналған жатақханасы лейтенант Алан МакЛеод ғимараты деп аталады. 2017 жылдың 9 мамырында МакЛеодтың отбасылық қабір орнының жанына, ол анасымен (Маргарет Аннет МакЛеод, 1877–1966) және әкесімен (Доктор Александр Нил МакЛеод, 1868–1940) бірге жерленген, Ұлттар Достастығының соғыс қабірлері комиссиясының тас белгісі мен сипаттамалық қола тақта орнатылды. Алан МакЛеод – әрекетте қайтыс болған және Канадада жерленген жалғыз Виктория орденінің иегері, бұл оның ерекшелігі.