Кіріспе

Америка еңбек құқығындағы принцип

Әділ өкілдік ету міндеті белгілі бір топтағы жұмысшылардың жалғыз өкілі болып табылатын Канада және АҚШ еңбек одақтарына жүктеледі. Бұл барлық қызметкерлерді әділ, ниетпен және кемсітусіз өкілдік ету міндеті. Бұл міндет алғаш рет 1940 жылдардың ортасында АҚШ Жоғарғы Соты теміржол қызметкерлерінің кәсіподақтары жасаған нәсілдік дискриминацияға қатысты бірнеше істе танылды. Әділ өкілдік ету міндеті Ұлттық еңбек қатынастары заңымен қамтылған жұмысшыларға, сондай-ақ заңның ережелеріне сәйкес, мемлекеттік сектордағы жұмысшыларға да қолданылады, олар еңбек қатынастарын реттейтін мемлекеттік және жергілікті заңдармен қамтылған. 2003 жылғы деректер бойынша, Канадада бұл термин 10 провинцияның 7-сінде және федералды заңда қолданылды.

Тарих

DFR тұжырымдамасы 1940 жылдары американдық Steele v. Louisville & Nashville Railroad ісінде пайда болды және Vaca v. Sipes (1967) ісінде заңдық сынақ ретінде ресми тіркелді. Бұл доктрина алғаш рет Канадада Вудс жұмыс тобының есебінде айтылды. DFR-ді орнату бойынша алғашқы канадалық іс Фишер v. Pemberton (1969) болды, ол Vaca v. Sipes ісіне сілтеме жасады. 1971 жылы Онтарионың Еңбек қатынастары заңына түзетулер енгізілгенге дейін Канадада DFR заңмен бекітілмеген, одан кейін 1973 жылы Британдық Колумбияда бекітілді.

Канадада қолдану

Канадада кәсіподақтарға қатысты ДФР-ді бұзу фактілері сирек кездеседі, себебі соттар оны жақсы өкілдік ету міндеті емес, жаман немесе кемсітуші өкілдік көрсетпеу міндеті ретінде түсіндірген.

АҚШ-тағы қолданылуы

Бұл міндет кәсіподақ қызметкерлердің өкілі ретінде жұмыс берушімен қарым-қатынаста болатын барлық әрекеттерге қолданылады, ұжымдық келісім шартының талаптарын келісуден бастап, осы келісім бойынша туындайтын наразылықтарды қарауға дейін, сондай-ақ эксклюзивті жұмысқа орналастыру орталығын басқару және ұжымдық келісім шартының кәсіподақ мүшелігін қорғау ережелерін сақтауға дейін. Дегенмен, бұл міндет жұмыскердің дербес қорғай алатын құқықтарына қолданылмайды; кәсіподақ өкілдік ететін қызметкерлерге жұмысшылардың өтемақысы туралы заң немесе басқа да заңдар бойынша талап арыз беруге көмектесуге міндетті емес. Бұл міндет көбінесе кәсіподақтың ішкі мәселелеріне де қолданылмайды, мысалы, кәсіподақтың өзінің қағидаларын бұзғаны үшін қызметкерлерді тәртіптік жазалауға құқығы немесе кәсіподақ басшыларының кәсіподақ қаражатын басқаруы, бұл мәселелер Еңбек басқару және ақпарат беру туралы заңмен реттеледі. Бірақ, соттар кәсіподақ мүшелерінің кәсіподақ конституцияларын орындауға талап арыз беруіне қатысты да, әділ өкілдік ету міндетін басқаратын бірдей принциптерді қолданды.

Соттардың пікірі

Жалпы, соттар кәсіподақтардың әділ өкілдік міндетін бұзу ретінде шағымданылған шешімдерін қарау кезінде құрметті көзқарас танытады. Ұжымдық келіссөздер процесі көбінесе шарттасуды талап ететінін, оның салдарынан кейбір жұмыскерлердің мүдделері басқаларының есебінен жоғары қойылуы мүмкін екенін мойындай отырып, соттар кәсіподақтардың міндетін тек қана еркіндікпен, жаман ниетпен немесе кемсітушілікпен әрекет еткен жағдайда ғана бұзатынын анықтады. Практикалық мәселелер де соттарды кәсіподақтардың шешімдерін қайта қараудан бас тартуға алып келді: егер сот немесе қазылар алқасы нақты шағымның негізділігі туралы өз пікірін қойса, онда кәсіподақтар тиімді жұмыс істей алмайды, өйткені олардың шешімдері іс жүзінде соңғы болып саналмайды. Сәйкесінше, соттар кәсіподақтың негізді шешіміне сүйенген жағдайда, тіпті бұл шешімнің дұрыс емес екеніне сенсе де, оның шешімдерін еркіндікпен қабылдануына қарсы тұрды.

Жаңа өтінімдер

Соңғы жылдары соттар мен Ұлттық еңбек қатынастары кеңесі (NLRB) әділ өкілдік ету міндетін кәсіподақтардың ұжымдық келісімшарттың кәсіподақ қауіпсіздігі ережелерін орындау тәсілін реттеу үшін қолданды. Кәсіподақтардың наразылықтарды қарау және ұжымдық келіссөздерге қатысты шешімдеріне қолданылатын стандарттан өзгеше, соттар мен NLRB бұл салаға едәуір кең ауқымда реттеу шараларын қолданады. Олар кәсіподақпен бірікпеуді таңдаған, бірақ агенттік немесе кәсіподақ дүкені шарты бойынша жарна төлеуге міндетті қызметкерлерден кәсіподақ ала алатын шығыстар түрлерін, осы сомаларды есептеу тәртібін, егер жеке жұмысшы жарнаның толық сомасын төлеуге қарсылық білдірсе немесе кәсіподақтың мүше емес адамдар төлеуге тиіс соманы есептеуін дауласа, кәсіподақ пен қызметкерлердің ұстануы керек тәртіптерді, сондай-ақ кәсіподақтың жарна төлемегені үшін жұмыс берушіні қызметкерді жұмыстан босатуға мәжбүрлеу алдында орындауы тиіс тәртіптерді нақтылады. Теміржол еңбек заңымен қамтылған кәсіподақтарға және конституциялық негізде мемлекеттік қызметкерлердің кәсіподақтарына одан да қатаң талаптар қолданылады. NLRB кәсіподақтардың эксклюзивті жұмысқа орналастыру залдарының (яғни, жұмыс берушінің келісімшарт бойынша тек кәсіподақ ұсынған қызметкерлерді ғана жұмысқа алуға міндетті болған жағдайлар) жұмысын тексеру кезінде де ұқсас қатаң стандартты қолданады. NLRB кәсіподақтардан нақты тәртіптерді белгілеуді және оларды сақтауды талап етеді, осылайша кәсіподақтың мүше емес немесе кәсіподаққа жақын емес адамдарды жұмыс орнына кіргізбеу үшін жұмысқа орналастыру залы тәртібін пайдалану мүмкіндігін азайтуға болады. Алайда, NLRB эксклюзивті емес жұмысқа орналастыру залдарының (яғни, кәсіподақтың жұмыс іздеушілерді ұсыну құқығы бар, бірақ жұмыс берушінің "көшеден" де жұмысқа алуға құқығы бар жағдайлар) жағдайында кәсіподақ шешімдеріне қатысты көбірек құрметпен қарау стандартын қолданады; мұндай жағдайларда кәсіподаққа өкілдіксіз, жаман ниетпен немесе кемсітушілікпен әрекет етуге тыйым салынады.

Құқық бұзушылықтар

ҰКП әділ өкілдік ету міндетін бұзуды Ұлттық еңбек қатынастары туралы заңның бұзылуы деп таниды. Алайда, әділ өкілдік ету міндеті бастапқыда сот шешімімен қалыптасқан, заңмен тікелей тыйым салынбағандықтан, Ұлттық еңбек қатынастары туралы заңмен қамтылған қызметкерлер өздерінің кәсіподақтарына тікелей сотқа жүгіне алады, Ұлттық еңбек қатынастары жөніндегі кеңестің қарауында көзделген әкімшілік рәсімдерді міндетті түрде аяқтамай. Осы ереже теміржол еңбегі туралы заңмен қамтылған жұмысшыларға да қатысты, себебі бұл заң кәсіподаққа қарсы талаптарды қарау үшін әкімшілік тәртіпті көздейді. Екі заң бойынша қызметкерлердің талаптарын қарау мерзімі алты айды құрайды. ҰКП және соттар әділ өкілдік ету міндетін бұзған кәсіподақтарға қатысты әртүрлі шаралар қолданады. Кеңестің ұжымдық келісімшартты орындауға мәжбүрлеу құқығы немесе оны бұзған жұмыс берушіге қарсы түзету бұйрығы шығару құқығы болмағандықтан, ҰКП көбінесе қызметкерлерге толық өтемақы төлей алмайды. Ал сот, егер жұмыс беруші ұжымдық келісімшартты бұзған деп тапса, жұмыстан қайтаруға немесе төленбеген жалақыны қайтаруға бұйрық бере алады, сондай-ақ кейбір жағдайларда кәсіподақтың төлеуге тиіс адвокаттық шығындарды да белгілей алады. Бұл ерекшеліктер теміржол еңбегі туралы заңмен қамтылған жұмысшыларға қатысты емес, себебі олардың құқықтарын қорғау үшін әкімшілік рәсімдер қарастырылмаған. Кәсіподақ, кейбір шектеулі жағдайларда, қызметкерлерден сотқа шағымдану алдында кәсіподақ жарғысында көзделген ішкі шағымдану рәсімдерін аяқтауды талап ете алады. Кәсіподақтар мен жұмыс берушілер, әдетте, жұмыс берушіге келісімшартты бұзғаны үшін шағымдану алдында ұжымдық келісімшартта көзделген шағымдарды қарау бойынша төрелік рәсімдерін пайдалануды талап ете алады. Алайда, егер қызметкерлер тек кәсіподақты сотқа берсе, мұндай рәсімдерді міндетті түрде орындаудың қажеті жоқ, себебі көптеген ұжымдық келісімшарттарда қамтылған жұмыскерлерге кәсіподаққа қарсы шағымдану мүмкіндігі қарастырылмаған. Егер қызметкердің кәсіподақпен келісімшартты бұзу туралы талаптары туындаса, сот сол қызметкерді өкілдік ету міндетін орындаған кезде, егер қызметкер кәсіподақты әділ өкілдік ету міндетін бұзғаны үшін сотқа жүгінген жағдайда қолданылатын бірдей талаптар мен рәсімдік ережелерді қолданады.