Кіріспе

Қытайдың орталық бөлігіндегі Хенан провинциясындағы тау жотасы. Сонгшан атауы осы тау жотасының бір шыңына да қолданылады, оның биіктігі - 1492 метр. Бұл тау жотасының биіктігі бойынша төртінші орында, бірақ Сонгшан ұлттық көрікті жерінде екінші орында тұр. Тау жотасының ең биік шыңы – Лян Тянь Фэнь, биіктігі 1512 метр, сонымен қатар ең ірі шың. Оның координаттары мақалада көрсетілген. Оның жоғарғы беткейлерінде Санхуанжай көрікті жері орналасқан, ал оңтүстіктегі тау жотасын айналып өтетін G1516 (Яньлуо тас жолы) жолынан батысқа қарай көрінеді. Шаоян аңғарының батыс жағында Шаолин монастыры орналасқан. Аңғарда халық тығыз қоныстанған, ал таулар орманды және тік жарлы. Осы монастырға немесе "ғибадатханаға" (си) байланысты әдебиеттерде таудың екі халықтық атауы жиі кездеседі, олардың аңызға толы мәртебесіне байланысты әлі де кеңінен қолданылады: Шаоши тауы – аңғардың батысындағы барлық шыңдар, және Тайши тауы – аңғардың шығысындағы барлық шыңдар. Сондықтан, Сан тауы екі шыңнан тұратын сияқты көрінеді, бірақ іс жүзінде олардың саны санаушының қалауынша өзгеруі мүмкін. Мүмкін болатын саны санаушының ең төменгі биіктік талабына байланысты. PeakVisor, белгілі бір аймақтағы тіркелген шыңдарды жазатын платформа, Денфенг үшін 44 шыңды тіркеген, олардың ең төменгі биіктігі - 368 метр. Бұл сандар тізбектеу арқылы алынбаған.

Цинь-Хуай сызығы

Сары өзен (Хуан Хэ) – Қытайдың екінші ірі өзені, ал біріншісі – Тибетке (Сары өзен сияқты) шығысқа қарай созылатын Янцзы. Оның көптеген салалары Шығыс Қытай теңізіне қарай, Шанхайдан жоғары орналасқан кең шығыс-батысқа созылған аймақты Янцзы дельтасы деп атайды. Оның төменгі биіктіктегі өзендері Жер бетіндегі ең көп санды қытай халқын қамтамасыз етеді. Сары өзен Янцзы дельтасының солтүстігінде екінші белдеуді құрайды. Кейде ол дельтада орналасқан деп айтылады, бірақ Янцзы аңғары мен Сары өзен аңғары, екеуі де шамамен шығыс-батысқа қарай созылған, бір-бірінен суайдырумен бөлінеді. Егер суайдыру кез келген жерде бұзылса, бір өзен екіншісін бұзылудан жоғарыдағы ағысында тартып алады. Керісінше, олар толығымен ерекше. Сары өзен Шанхайдан солтүстікке қарай Бохай теңізіне құяды. Сары өзен Тибеттің жоғары жазықтарындағы Гяринг көлінен бастау алады. Көлдің маңындағы шөптекті жазықтан лайлы су жиналады. Судағы ірі бөлшектер өзенге сары түс береді, осы түс үшін ол аталған. Бұл шөкейдің жиналуы өзен төсегін толтырып, оның бағытын өзгертіп, кең ауқымды су тасқындарын тудырады. Көптеген бөгеттер мен су қоймалары бұрынғы қауіпті мәселені бақылауға көмектеседі. Жоғарғы суайдыру – Цинлинг жотасы, шамамен батыс-шығысқа қарай, дәлірек айтқанда ESE бағытта, Song тауына жақын орналасқан. Сары өзеннен Шаолин монастыры арқылы Дундунтинг көлінен шыққан Янцзы өзеніне дейінгі солтүстік-оңтүстік сызығының қашықтығы шамамен. Сызық Янцзы өзенінің аңғарына Наньян қаласынан кіреді. Суайдыру бойынша сол сызықтағы қашықтық сондықтан. Songshan суайдырудың солтүстік беткейінде орналасқан, оның оңтүстік жиегі солтүстік жиегінен биік. Монастырь қауымдары оның оңтүстік беткейлерінде орналасқан. Song тауының шығысында суайдыру соншалықты биік емес. Ол арқылы Хуай өзені (Хуай хэ) ағып өтеді, ол шамамен басталып, Шанхайдың солтүстігіндегі Шығыс Қытай теңізіне қарай кеңінен иреліп ағады. Оның төменгі ағысы ұзын, түзу сызықтармен толығымен бақыланады; шын мәнінде, жер бедерінің өте аз бөлігі табиғи. Осылайша, суайдырудың орталық сызығы Цинь-Хуай сызығы деп аталады, бұл тек географиялық маңызы ғана емес. Көрініп тұрғанындай, суайдыру – климаттық кедергі. Оның солтүстігіндегі климат орташа және құрғақ, ал оңтүстігінде – субтропиктік және ылғалды. Бұл екі аймақ «Солтүстік Қытай» және «Оңтүстік Қытай» деп аталды. Songshan Солтүстік Қытай климатына ие.

Сонгшан тау жотасы

Тау-су деп аталатын жер бедері (немесе геоформа) немесе Тау-су ерікті түрде анықталатын жер бедері – бұл иррегулярлы пішінді, көбінесе батыс-шығысқа қарағанда солтүстік-оңтүстікке ұзын, әдетте “Лоянг пен Чжэнчжоу қалалары арасында” немесе “Дэнфэн 登封 ауданында (Хэнань), Лоянгтан алыс емес” деп көрсетіледі. Батыстағы бірнеше аралдардан басқа, бүкіл жер бедері айқын және үздіксіз. Кәсіби географтар, геологтар, археологтар осыны ағылшын тілінде “Соншань таулары” деп атайды. Топографиялық картадағы биіктікті ескере отырып, ең шеттерінен-шеттеріне дейінгі ұзындығы шамамен қала сыртынан қала сыртына дейін созылады. group=note Ені айтарлықтай өзгеріп тұрады. Бір дереккөз орташа ені , ал ұзындығы дөңгелектелгенін көрсетеді. Әлемдік геопарк бүкіл аумақты қамтығандықтан, оның шамаланған аумағын таудың аумағы ретінде қарастыруға болады, яғни .
Жер бедерінің шығыс, немесе “Тайши” бөлігі аңғардан басталып, Чжэнчжоу қаласының шетіне дейін, мысалы, G3001 тас жолына дейін созылады. Екі нүктені қосатын ось солтүстік-шығысқа қарай бағытталған, ал S85 тас жолындағы бір нүктеден оңтүстікке қарай Сары өзенге перпендикуляр ось болады. Жер бедерінің батыс, немесе “Шаоши” бөлігі геоморфологиялық жағынан ерекшеленеді. Орталық аңғар мен Луоян қаласы арасында шығыстан батысқа қарай созылған, дөңгелек бөлігі оңтүстікке қараған, параллель жоталардың сериясы шамамен аралығында N-S енінде орналасқан. Луоянда бұл тек шамамен биіктігі N-S бағытындағы төбелер тобы, ал биіктіктері айтарлықтай төмен. Батысқа қарай созылған бөлігінің тағы бір атауы – Ванъаньшань, ол Сонгшаньның бір тармағы саналады. Шығыс Тау-Сон Сары өзеннің оң жағалауында орналасқан, бірақ батыста емес. Шамамен Сары өзен оң жағалаудағы И-Лоо саласымен қосылады. Шамамен И-хэ (“И өзені”) оңтүстіктен және Луо-хэ (“Луо өзені”) қосылып, И-Луо-хэді құрайды. Батыс Сонгшань И және Илуо өзендерінің оң жағалауында орналасқан, бірақ тікелей емес. Оларды Уанъаньшаньнан ағып шығатын өзендер солтүстікке қарай бағытталған жазық бөліп тұрады. И мен Луо өзендерінің қосылған жерінен оңтүстікке қарай қарағанда, Ванъаньшаньның жазық жердегі айқындығын көруге болады. Қосылған жердің биіктігі шамамен . Оңтүстікке қарайғы жер бедерінің биіктігі шамамен арада биіктігі бар. Сондықтан бақылаушы көкжиектен жоғары көтеріліп, жазықтықта шамамен биіктікке жететін тау қабырғасын көреді. Жазықтықтың еңіс бұрышы 130/16 м/км немесе 0,8125% құрайды, бұл жазықтан айтарлықтай ерекшеленбейді. Бұрын ауыл шаруашылығына пайдаланылған жерлер қазіргі Луоян қаласының маңында орналасқан.

Геологиялық

Бұл аймақты үш ірі таужаралу процесі қалыптастырды: 2,5 миллиард жыл бұрынғы Соңян таужаралуы, 1,85 миллиард жыл бұрынғы Чжунью таужаралуы және 570 миллион жыл бұрынғы Шаолин таужаралуы. Олар аймақтағы жергілікті танымал орындардың аттарымен байланыстырылған. Сонгшан геопаркі сондай-ақ "геологиялық тарихтың оқулығы" деп аталады.

Төраға Маоның тұсында болған сәтсіздіктер

1949 жылы Қытай Халық Республикасы Қытай Коммунистік партиясының төрағасы Мао Цзэдунның басшылығымен құрылды. Оның партиясы Қытай империясының мұрагері – Қытай Республикасын (1912–1949) Қытай коммунистік революциясында жеңіп, оларды Тайвань аралына көшуге мәжбүр етті. Америка Құрама Штаттары Қытай Республикасына көмек көрсеткендіктен, ол «суық соғыста» Халық Республикасының басты қарсыласына айналды. Коммунистер қытай экономикасын ұжымдастырды, жұмысшыларды кеңес үлгісіндегі жұмыс топтарына немесе ұжымдарға бөлді. Төрағаның пікірінше, туризмнің қажеті жоқ, демек, туристік орындар да керек емес. «Мұралар» өз құндылығын жойып, басқа мақсаттарға пайдаланылды. Сол сияқты, ұлттық символ ретінде таңдалған бірнеше ерекше заттардан басқа, ежелгі артефакттар да жойылды. Дәстүрге қарсы тұрудың бұл жағы толығымен жойылған жоқ. ҚКП мұраны қорғау үшін ғимараттардың тізімін жасауға немесе ережелер қабылдауға бірнеше рет тырысты, бірақ үнемі жоғары басымдықтар осы әрекеттерді күшсіз қылды. Маоның Қытайды жаңарту мақсатындағы «Үлкен секірісі» саясаты аса маңызды болды. Бірақ, керісінше, бұл секіріс тым үлкен және тым жылдам болды. Жұмысшылардан талап етілгендер олардың мүмкіндіктерін асып кетті. Мерзімдерді орындамағандарға салған жазалар террорға айналды. Экономикалық құлдырау мен әлеуметтік анархия басталды. Аштық туды, бұл қанды революцияның құрбандықтарын одан әрі арттырды. Осы сәтте Мао ең ірі қателіктерін жасады, егер ол өлмегенде, бұл оның құлауына әкелген болар еді. Ол мерзімдерді орындамау – бұл коммунистік мемлекеттің құпия капиталистік жауы жасаған саботаж екеніне келді, соның ішінде партия мүшелері де бар. Осылайша 10 жылдық «мәдени революция» басталды, ол ең қорқынышты террорға айналды. Жастардан Қызыл гвардия құрып, Мао оларды дәстүрге және партияның белгілі мүшелеріне қарсы қойды. Олардың қалауынша, кез келген адамды немесе нәрсені өлтіруге немесе жоюға құқықтары болды. Көптеген ежелгі заттар жоғалып кетті. Маоның кейбір көне мазарларды бетонмен толтырғаны айтылады. 1976 жылы Маоның қайтысымен төрағалыққа оның орынбасары Хуа Гуофенг өтті, ол Маоның серіктері – «Төрттік топты» тұтқындау арқылы «мәдени революцияны» тоқтатты. Ол Маоның бұрынғы жоспарлы экономикасына, ұжымдық шаруашылыққа қайта оралуды қалады, бірақ партия мен халық Маоизмнен қанағаттанды. 1978 жылы Орталық комитет Дэн Сяопинді ең басты көшбасшы етіп тағайындады. Мао оны «мәдени революцияға» қарсылығы үшін шеттетуге тырысқан, бірақ енді ол нарықтық экономиканы құру үшін қайта оңалды. Ақиқатында, революция аяқталды. Денгтің басты мәселесі – Қытай Халық Республикасының Конституциясы болды. 1954 жылы біреуі, 1976 жылы тағы біреуі болды, ал Дэн 1978 жылы партияның толық қолдауымен үшінші Конституцияны қабылдады. 1982 жылы тағы біреуі қабылданды, содан кейін бес рет түзетулер енгізілді. 1978 және 1982 жылғы Конституциялар үкіметті қалыпқа келтірді және жеке құқықтар мен бостандықтарды күшейтті, бірақ ҚКП билікте қалды және рұқсат етілген жалғыз партия болып тіркелді. Айырықша жағдай, Қызыл гвардияға олардың жою үшін құрылған ежелгі заттарды сақтап, қорғау тапсырылды, бірақ олардың көпшілігі үшін бұл тым кеш болды.

Сонгшан қорғалған аумағы

Халық Республикасы бағытын өзгертті, бұл 1982 жылы «Қытай Халық Республикасының мәдени мұраларын қорғау туралы» заңмен ресми түрде бекітілді, оның атауының өзі бәрін түсіндіреді. 1991 жылы Кеңес Одағының ішкі құлауы салдарынан суық соғыс жедел аяқталды. Халық Республикасының шекаралары ашылды. Қытай халқының барлық жердегі өкілдері Қытайдың мәдени және табиғи мұраларын сақтауға және оны әлемге танытуға ынта-күшпен, зор қызығушылықпен ұмтыла бастады. Басқа елдермен бірге, олар «қорғалған аумақтар» (ҚА) деп аталатын парктерін құруға кірісті. Бұл санатты Қытайда Қоршаған ортаны қорғау министрлігі 1994 жылы Қытайдың Біріккен Ұлттар Ұйымының Биологиялық әртүрлілік туралы конвенциясына қосылғаннан кейін, оның бірінші Биологиялық әртүрлілік жөніндегі іс-қимыл жоспарының аясында қабылдады. Қазіргі күшіндегі жоспар – 2010 жылы қабылданған екінші жоспар: Ұлттық Биологиялық әртүрлілікті сақтау стратегиясы және іс-қимыл жоспары (2011–2030). Оған аудандық жоспарлардың саны артып келеді. 2018 жылға қарай Қытайда 17 түрлі типтегі 11 800-ден астам ҚА болды. Туризм рекордтық деңгейде өсті. Мысалы, 2017 жылы 826 миллионға жуық турист «Орман паркі» деп аталатын 3505 ҚА-ға сапар шекті.

Сонгшан көрікті аймағы

Дегенмен, кейбір түрлері Суық соғыс аяқталғанға дейін-ақ пайда болған болатын. Көрікті аймақ осыған дәлел. Бұл – көрікті жерлерді қорғайтын, бірақ туризмге ашық және оны қолдау үшін, мысалы, канат жолы сияқты шағын өзгерістерге рұқсат беретін саябақ. 1920 жылдары Республика кезінде құрыла бастаған көрікті аймақтар азамат соғысының қиын жылдарында провинциялық басқаруда баяу дамыды. Мао оларды сақтап қалды, бірақ жақсартпады. 1982 жылғы заңға сәйкес, үкімет көрікті аймақтарды провинциялық/облыстық және ұлттық/мемлекеттік деңгейлерге (Мемлекеттік кеңес бекіткен) ұйымдастырды, екіншісі біріншісінен жоғары деңгейде болды. Ұлттық көрікті аймақ (аудармада ұлттық саябақ деп аталса да, нағыз ұлттық саябақтар кейін құрылды) қатаң стандарттарға сай болуы керек еді, әйтпесе саябақтың статусы провинциялық деңгейге төмендеп кетер еді. Қазіргі уақытта IUCN стандарттарының II, III және V түрлері қолданылады. Бұл жерде 44 көрікті аймақ болуы тиіс еді, олардың әрқайсысында бір немесе бірнеше көрікті орын немесе көрікті аймақтар ішіндегі көрікті жерлер бар еді. Басқа көрікті орындар: Сонгян академиясы, Чжуньюэ ғибадатханасы, Жұлдызды обсерватория, Дасионгшан Сяньрен аңғары, Фанцзя қақпасы және Чжайсин мұнарасы. Бұл көрікті аймақ – бүкіл таулы аймақ емес. Бұршақ пішіндес, ойыс жағы оңтүстікке қараған. Шаоши және Тайши – осы жақтағы массивтер, олардың шегіне дейін. Аңғар кірмейді, себебі ол бұрыннан-ақ қалалық Дэнфэн қаласының құрамында болды.

Сонгшан орман аймағы

1982 жылы көрікті жерлермен қатар Мемлекеттік кеңес Мемлекеттік жоспарлау комиссиясы (кейіннен Ұлттық даму және реформа комиссиясы) жасаған орман паркі немесе ормандық аймақ сияқты жаңа типтегі қорғау аймағын бекітті. Бұл парктің провинциялық және ұлттық деңгейлері болды, сондай-ақ үшінші деңгей – аудандық парктері де қарастырылды. Қолданылатын IUCN стандарттары II, V және VI.

Сонгшан ЮНЕСКО-ның ғаламдық геопаркі

Шаолин монастыры Соншань стратегиялық-графикалық ұйымдық және құрылымдық ұлттық геопарк аумағында орналасқан. Денфендегі таудың етегіндегі сегіз нысан 2010 жылдан бері ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген.

Сонг тауындағы және оның айналасындағы геосайттар

Нақты айтқанда, геосайт – геопарктегі қоғамдық қызығушылық тудыратын жер. Геосайттар міндетті түрде "жер ғылымдары" саласына жататын орындар емес, себебі геопарк мәдени ерекшеліктерімен де анықталуы мүмкін. "Гео" префиксі тек қана парктің өзімен ғана шектелмейді; ол парке қатысты, бірақ оның құрамына кірмейтін нысандарға да сілтеме жасауы мүмкін.

WHS-тің Тау жырының қосалқы сайттары

Суншань Әлемдік мұрасы Шаоян аңғарының ішкі шеңбері бойында орналасқан сегіз топқа бөлінген 367 ғимаратты қамтиды. Сонгшан көрікті аймағынан өзгеше, бұл Әлемдік мұра аңғарда орналасқан және Денгфенг қаласының орталық бөлігінде, бірақ көбінесе усақталған жерлерде орналасқан. + Атауы Орналасқан жері Сипаттамасы WP мақалалары Тайши Кве қақпалары мен Чжуньюе ғибадатханасы Чжуньюе ғибадатханасы тобы Тайши тауының (осы жағдайда Хуан Гай Фэн) құрбандық орны болған Тайши ғибадатханасының орнына салынған 5-ғасырлық даосизм ғибадатханасы. Қазіргі көрінісі Цзинь әулеті (1115–1224) кезеңіне жатады. Ұзындығы: Шаолин бульварынан солтүстікке қарай, ені: Денгфенг Тайши Кве қақпалары Тайши ғибадатханасы үшін 118 жылы салынған суретті қақпалар. Ол Шаолин бульварынан басталатын, ағаштармен көмкерілген жолдың оңтүстік жағындағы қорғаушы құрылыс ішінде орналасқан. Денгфенг, Кве (мұнара) 2. Шаоши Кве қақпалары Шаоши Кве қақпалары Шаоши тауының етегіндегі, қазір бұзылған Шаошишан ғибадатханасының алдында тұрған тас қақпалар. Денгфенг, Кве (мұнара) 3. Quimu Que қақпалары Quimu Que қақпалары Бұрынғыда, қазір бұзылған Quimu ғибадатханасының алдында тұрған суретті тас қақпалар. Олар Рим империясынан келген келушілерді бейнелейді. Денгфенг, Кве (мұнара) 4. Сонгюе ғибадатханасының пагодасы Сонгюе ғибадатханасының пагодасы 15 қабаттан тұратын, он екі бұрышты пагода, 508–511 жылдар аралығында ғибадатхана мен сарайдың бір бөлігі ретінде салынған, қазір сақталмаған. Денгфенг, Сонгюе пагодасы 5. Шаолин ғибадатханасының сәулеттік кешені, негізгі кешен, Чузу ғибадатханасы, пагодалар орманшасы Таудың маңызды буддалық орталығы бар. Бұл жерде Дзен буддизмінің туған жері саналатын Шаолин ғибадатханасы орналасқан, ал ғибадатхананың пагодалар орманшасы Қытайдағы ең ірі пагодалар жиынтығы болып табылады. Тау және оның төңірегінде даосизм және, әсіресе, буддалық монастырлар көптеп орналасқан. Ондағы Чжуньюе ғибадатханасы елдегі ең көне даосизм ғибадатханаларының бірі, ал жақын орналасқан Сонгян академиясы ежелгі Қытайдың төрт үлкен академиясының бірі болған. Тауда 6-ғасырлық Сонгюе пагодасы, сондай-ақ Фаван ғибадатханасындағы Тан әулетінің (618–907) пагодалары орналасқан. Императрица У 695 жылы Сун тауында Фэн Шан рәсімін өткізген.

Анықтамалық әдебиеттер

. Аударма Google Translate-те қол жетімді.