Кіріспе
Ресей Кеңестік Федеративтік Социалистік Республикасының (РКФСР) құқықтық санаты "Отанға опасыздық жасағандардың отбасы мүшелері" (lang ru) – РКФСР Қылмыстық кодексінің 58-бабындағы термин (1927 жылғы бастапқы нұсқасы 1934 жылғы 8 маусымда өзгертілген). Өзгертілген бап 1930 жылдардағы және одан кейінгі сталиндік тазартулар кезінде Кеңес Одағында "отан сатқыны" деп ұсталған және сотталған адамдардың әйелдері мен балаларын қылмыстық жауапкершілікке тарту мәселесін қарастырды.
"Traitor to the Motherland family members" (lang ru ) was a term in Article 58 of the Criminal Code of Russian SFSR (as amended on 8 June 1934 from the original wording of 1927). The amended Article dealt with the criminal prosecution of wives and children (kin punishment) of all people who were arrested and convicted as "traitors of the Motherland" in the Soviet Union during Stalinist purges of the 1930s and later.
Тарих
НКВД бұйрығы № 00486 халық жауларының өлім жазасына немесе түрмеге кесілген әйелдері мен балаларын қуғындау туралы нұсқау берді. Бұл бұйрық 1937 жылдың 15 тамызында НКВД бастығы және Мемлекеттік қауіпсіздік бас комиссары (ГУГБ бастығы) Николай Ежовтың қолымен бекітілді. Бұйрық Политбюроның қаулысын іске асырды. РСФСР Қылмыстық кодексінің 58-бабының тиісті бөліктері сәйкесінше өзгертілді. Ұлы тазалаудың бір бөлігі ретінде 1938 жылдың 17 қазанында Лаврентий Берия қол қойған НКВД бұйрығы № 00689 күйеулерімен бірге әйелдерді автоматты түрде тұтқындамау керектігін, тек бір НКВД қызметкері қарағаннан кейін ғана тұтқындауға болатынын айтты. Тұтқындалуға тиіс болғандары – тек «саяси тұрғыдан сенімсіз немесе әлеуметтік жағынан қауіпті» деп танылған немесе күйеулерінің «контрреволюциялық қызметі» туралы білетін әйелдер ғана еді. 1940 жылы «Отанға сатқандар мен олардың отбасы мүшелерін қуғындау туралы» Политбюро қаулысы және басқа да құжаттарда шекарадан қашқан «отанға сатқандардың» отбасы мүшелерін алыс солтүстікке жер аудару шаралары қарастырылды. Бұл ең алдымен Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Кеңес Одағының жаңадан басып алған территорияларының халқына қатысты: Балтық елдері, Польшадан алынған Батыс Беларусь және Батыс Украина, Румыниядан алынған Солтүстік Буковина. 1942 жылдың 24 маусымында Мемлекеттік қорғаныс комитеті Сталиннің қол қойған, құпия № 1926СС «Отанға сатқандардың отбасы мүшелері туралы» қаулысын шығарды, ол бастапқы мәтіннің кейбір бөліктерін қалпына келтірді.
No 00486 бұйрық
Барлық істер НКВД-ның арнайы кеңесімен қаралатын болды. Әйелдер "кем дегенде 5-8 жылға" еңбек лагерлеріне қамауға алынды. "Әлеуметтік қауіпті" балалар еңбек лагерлеріне, түзеу-еңбек колонияларына немесе ерекше тәртіпті жетімдер үйлеріне жіберуге тиіс еді (қараңыз: Совет Одағындағы жетімдер). Қалған жетім балалар қалыпты жетімханаларға немесе сотталмаған туыстарына (егер олар тілек білдірсе) берілуі керек еді. Сотталғандардың балаларын қабылдайтын жетімханалардың қызметкерлері тексеріліп, балалардың "түзетуіне" тиісті бақылауды жүзеге асыру үшін саяси тұрақты қызметкерлермен алмастырылуы керек еді.