Кіріспе

Жыл сайынғы филиппин фестивалі

Калибо Санто Ниньо – Ати Атихан фестивалі, сондай-ақ жай ғана Ати Атихан фестивалі деп те аталады, бұл филиппин фестивалі, жыл сайын қаңтар айында Аклан провинциясының бірнеше қалаларында Санто Ниньо (Киелі бала немесе Иса Мәсіхтің сәби шағы) құрметіне өткізіледі. Ең ірі мереке провинцияның астанасы Калибо қаласында қаңтардың үшінші жексенбісінде өтеді. Ати Атихан атауы "Ати халқына еліктеу" дегенді білдіреді. Фестиваль діни процессиялар мен көше шерулерін қамтиды, онда түрлі-түсті костюмдер киген би тобы, марш-бэндтер, сонымен қатар беттері мен денелеріне сурет салған адамдар мен тақырыптық платформалар көрсетіледі. Көше шеруы Сасад деп аталады, және жергілікті тұрғындар осы биді марш-бэндтердің ырғағымен үйлесімде аяқтарын жерге сүйреп билеу деп атайды. Филиппиндегі ең көне фестиваль саналатын және Илоилодағы Динагьянг және Себудегі Синулог сияқты басқа да танымал филиппин фестивальдеріне әсер еткендіктен, ол "Барлық филиппин фестивальдерінің анасы" деп танылады.

Тарих

Ати Атихан мерекесінің бастауы 1212 жылға дейін барып жетеді, Борнео аралынан қашып келген 10 малай басшысының тобы Филиппиндегі Панай аралына қоныстанғаннан кейін, Ати халқы оларға қоныстануға рұхсат берді. Санто-Ниномен байланысты мереке, Fiesta de Santo Niño, кем дегенде 17 ғасырға дейін соққан. Бұл, испан отаршылдық үкіметінің, жергілікті шіркеулер төңірегінде жоспарланған елді мекендерге халықты орналастыруға бағытталған «редукция саясатын» күшейту үшін қолданған католиктік «фиеста жүйесінің» бір бөлігі болды. 1950 жылдары фестиваль, елдің басқа да Санто-Нино мерекелерімен бірге (Синулог және Динагянг сияқты), Бразилия карнавалы мен Жаңа Орлеан Марди Грасына ұқсас бола бастады, онда музыка, көше билері және денеге сурет салу жиі кездесетін. 1960 жылдары фестивальдің коммерциялық сипаты арта түсті, себебі Филиппиннің Туризм министрлігі жергілікті фестивальдерді ұлттық деңгейде жариялады. Фестивальде Папуа-Жаңа Гвинея, Африка және Үндістан тайпаларының киімдерінен шабыттанған әсем костюмдер пайда болды. 1972 жылы фестивальдің атауы ресми түрде Ати Атихан деп өзгертілді. Мереке бастапқыда анито (бабалар рухтары) құрметіне өткізілген жергілікті анимистік той болған, бірақ испан миссионерлері оған христиандық мағынаны біртіндеп қосты. Бұл мереке сонымен қатар Марагтас жырларымен байланысты. Жырда Дату Пути бастаған 10 малай басшысының тобы 13 ғасырда Борнео аралынан қашып, Панай аралына қоныс аударғаны айтылады. Дату Пути Ати халқымен сауда жасап, алтын салак, мыс ыдыстар мен маталарға төмендіктерді сатып алды. Олар Ати басшысының әйеліне ұзын әшекей алқа берді. Содан кейін той-думан мен мерекелер басталды. Біраз уақыттан кейін Ати халқы жаман егістің салдарынан аштыққа тап болды. Олар таулы ауылдарынан төмендегі елді мекенге түсіп, енді онда тұратын адамдардың жомарттығын іздеуге мәжбүр болды. Дату оларға тамақ берді, ал Ати халқы оларға алғыс айтып, билеп, ән шырқады. 2012 жылы Ұлттық мәдениет және өнер комиссиясы (NCCA) және ЮНЕСКО-ның ICHCAP ұйымдары «Pinagmulan: Филиппиннің материалдық емес мәдени мұралар тізімінен тізімдеу» атты кітапты жариялады. ЮНЕСКО қолдауымен жарық көрген кітаптың бірінші басылымында филиппиннің материалдық емес мәдени мұрасы үшін маңызды Ати Атихан фестивалі де қамтылған. Ақлан облысының жергілікті үкіметі, ҰҚКА-мен бірлесіп, Ати Атихан фестивалін ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұралар тізіміне енгізуге құқылы.

Оқиғалар

Мереке күнінің бірінші күніндегі ресми ашылу миссасы фестивальдің діни шара екенін баса көрсетеді. Миссадан кейін, көше бойымен ритмикалық барабан соққан әуенмен және би парадтарымен шеру өтеді. Екінші күн таңертең розарий шеруімен басталып, қауымдық миссамен және тағы бір би парадымен аяқталады. Фестивальдің ең жарқын сәті қаңтар айының үшінші жексенбісінде, яғни соңғы күні болады, онда түрлі тайпаларды ұсынушы топтар туристердің назарын аудару үшін және жүлделерді жеңіп алу үшін бәсекелеседі. Фестиваль мыңдаған адамдардың Санто-Ниньоның түрлі суреттерін алып жүріп өткізетін шеруімен аяқталады.

Басқа жерлердегі мерекелер

Ати-Атихан мерекесін тойлайтын Аклан облысының басқа да қалалары: Ибажай, Лезо, Малиноа, Макато, Батан, Алтавас және Малай (Боракай аралы). Антике және Капиз облыстарының жақын орналасқан бірнеше қалаларында да Ати-Атихан фестивалі өткізіледі. Аймақта осыған ұқсас тақырыпта өткізілетін басқа да фестивальдарға Илоилоның Динагьянг, Капиздің Халаран және Антикенің Бинираян фестивальдері жатады.

Даулар

Бастапқыда Ати Атихан билеріне Ати халқының (көбінесе Лусонның Аэта халқымен жаңылыстырылады) қатыспағаны туралы пікір бар, себебі бишілер дәстүрлі түрде Ати емес, Ати оларды өз отандарына қабылдағаннан кейін Ати халқына алғыс айту мақсатымен билеген. Кейінірек Ати халқы да биге қатыса бастады. Кейбір Филиппиннен тыс тұратын адамдар, әсіресе өздерін "Филипинкс" деп атайтын филиппин-американдықтар, бұл мерекені "даулы" деп санайды, оның себебі – қара бояу қолданылуы екені айтылады. Бірақ бұл жорамал дұрыс емес, себебі бишілердің бетін және денесін бояу – Ати Атихан дәстүрі, ол Батыстағы қара бояу құбылысынан бұрын пайда болған. Шындығында, дәстүр бойынша, бұл бояу Ати халқының Ати емес адамдарға көрсеткен мейірімділігін құрметтеу үшін жасалады, бұл олардың жергілікті тарихында жазылған.