Кіріспе

Ежелгі кельт діндерінің қасиетті орындары

Неметон (көпше түрі: немета) – ежелгі кельт дінінің қасиетті мекені. Неметалар көбінесе табиғи аймақтарда, әсіресе киелі тоғайларда орналасқан. Дегенмен, басқа да мәліметтер бұл сөздің ғибадатханалар мен храмдар сияқты әртүрлі ритуалдық кеңістіктерді де білдіретінін көрсетеді. Неметалардың бар екенін дәлелдейтін негізгі деректер – кельт әлемінде кездесетін жазулар мен топонимика, яғни жер аттары. Неметон сөзімен байланысты жер аттары Иберия түбегіндегі Галисиядан бастап батысқа қарай, Шотландияға дейін солтүстікке қарай, ал Түркияның орталық аймақтарына дейін шығысқа қарай таралған.

Мысалдар

Мұндай жерлердің сипаттамалары кельт әлемінің барлық жерінен табылды. Растаулы мысалдарға Испанияның солтүстік-батысындағы Оренсе қаласының жанындағы Неметобрига, Галатиядағы Друнеметон, Шотландиядағы Антонин қабырғасының жанындағы Медионеметон және Рим дәуіріндегі жазуларда құдайлар жұбы ретінде бейнеленген Неметона жатады. Рим-Британдық Бат қаласында, Галлия Бельгияның континенттік Тревериден ем іздеу үшін келген саяхатшы Марс Луцеций мен Неметонаға арнау жасады. 1961 жылы Неттлехэмде (Линкольншир) табылған бағыштамада Рим империялық культінің аясында Марс Ригонеметис ("Марс, қасиетті тоғайдың патшасы") кездеседі. Ол Кориелтауви тайпасына жататын құдай болған болуы мүмкін. Неметон римдік жер атауы Вернеметон (қазіргі Уиллоуби-он-зе-Уолдс, Ноттингемшир), римдік Аква Арнеметия (қазіргі Бакстон, Дербишир) және 1194 жылғы Наметвихк, "Қасиетті қала" (Нантвич, Чешир) атауларында кездеседі. Шотландияда неметон жер аттары жиі кездеседі, сондай-ақ Девонда да, онда олар Nymet немесе Nympton сөздерін қамтитын көптеген жер аттарында кездеседі және қазіргі Солтүстік Таутонның жанындағы Равенна космографиясында Неметотацио деген атпен анықталған. Неметонның белгілі орны Бретаньдегі Локронанға жақын Невет ормандығында (қазіргі бретон тілінде neved - "қасиетті орын", валли тілінде nyfed). Францияның Уаз департаментіне қарасты Гурне-сюр-Арондеде де неметонның қалдықтары сақталған. Неметон сөзінің эхосы көптеген француз жер аттарында сақталған, мысалы, Новионеметум (noviios 'жаңа') – Нонант, Нонант-ле-Пен және т.б., *Немето понс, латынша pons 'көпір' : Нампон және Неметодурум 'есік' немесе 'ғибадатхана алаңы' : Нантер. Парижде 1270 жылға жуық жазылған шумақтарда "Намет" атауының Оң жағалаудағы Темпль ауданының ежелгі атауы болғаны туралы мәлімет бар. Ирландияда Армагта Немед шіркеуі және Слиаб Фхуайтта тағы бір шіркеу болды. Неметондар Анадолиядағы Галатияның галлдық аймағына дейін, шығысқа қарай таралған, онда Страбон Галатия кеңесінің бас қосылған жерін Drunemeton деп жазған.