Кіріспе

Виктория Кресінің иегері Сирил Джо Бартон, ВК (5 маусым 1921 – 31 наурыз 1944) – Екінші дүниежүзілік соғыста Корольдік әуе күштерінде бомбалаушы ұшқышы болған. Ол жауға қарсы көрсеткен батылдығы үшін британдық және Достастық қарулы күштеріне берілетін ең жоғары награда – Виктория Кресімен марапатталды.

Ерте өмір

Сирил Бартон 1921 жылдың 5 маусымында Саффолк графтығындағы Эльведен қаласында Этель (1896–1958) мен Фредерик (1892–1963) отбасында дүниеге келді. Ол алғашқы білімін Суррей графтығындағы Нью-Мальдендегі Беверли ұлдар мектебінде алды. Бала кезінде ол скаут болған. 16 жасқа келгенде Толворттағы Парналл ұшақ зауытында инженерлік мамандыққа оқуға түсті және Суррейдегі Теміз өзені жанындағы Кингстон техникалық колледжінде инженерлік мамандықты жартылай күшпен оқыды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Бартон Парналл ұшақ фабрикасындағы резервтегі жұмысын тастап, 1941 жылдың 16 сәуірінде 19 жасында Корольдік әуе күштері ерікті резервіне ерікті түрде қосылды. Максвелл-Филдте (Алабама штаты, Монтгомери) және АҚШ-тағы Джорджия штатының Албани қаласындағы «Darr Aero Tech» базасында Арнольд жобасы бойынша ұшқыш ретінде оқығаннан кейін, ол 1942 жылдың 10 қарашасында сержант-ұшқышқа біліктілік алды. Содан кейін Англияға оралып, Йоркширдегі Руффорттағы №1663 ауыр конверсиялық бөлімшеде оқуын аяқтады. 1943 жылдың 5 қыркүйегінде ол Бомбалау әскерінің №78 эскадрильясына қосылды, үш аптадан кейін Бартон ұшқыш офицер болып тағайындалды. Олардың алғашқы операциялық миссиясы Франциядағы Монлюкон қаласына болды. Бартон №78 эскадрильясымен 9 рет ұшуға шықты, 1944 жылдың 15 қаңтарына дейін қызмет етті. Содан кейін ол Солтүстік Йоркширдегі RAF Берн базасында орналасқан №578 эскадрильяға жіберілді. Жаңа эскадрильямен жасаған екінші рейсі Германияның Штутгарт қаласына шабуыл болды, ол LK797 (коды LK E) Halifax ұшағында ұшты. 1944 жылдың 30 наурызына дейін ол LK797 ұшағында алты рет ұшуды аяқтады, экипаж оны Excalibur деп атады. RAF Burn-нен соңғы миссиясына дейін Бартон Берлинге төрт рет шабуыл жасаған болатын. Бартонның қазасынан кейін анасына одан келген хат, онда былай делінген: «Мен сіз бұл хатты ешқашан алмасаңыз жақсы болар еді, бірақ сіз оны алатыныңызды күтемін. Мен «Опстарды» Германиядағы жағдайды білемін және оған ешқандай іллюзиям жоқ. Менің есептеуімше, әуе экипажының орташа өмір сүру мерзімі – 20 операция, ал біздің алғашқы турда 30 операция жасауымыз керек. Мен мұны екі себеппен жазып отырмын. Біріншіден, артымда қалған ақшамды қалай жұмсауды қалағанымды айтқым келеді, екіншіден, менің Жаратушымды қалай қабылдағанымды айтқым келеді. 1. Сіз білетіндей, мен жинаған ақшаммен университетте оқуға баруды жоспарлаған едім. Мен оны бауырларым мен қарындастарымның біліміне жұмсағым келеді. 2. Мен осы туралы айта алатыным – мен өлуге дайынмын. Ол мен үшін қорқыныш емес. Кейде менің не істеп жатқаным дұрыс па екеніне күмәнданатынмын, және жақында мен Киелі кітаптың рас екендігіне күмәндадым, бірақ ақыл-ой мәселелерін шешуге аз уақытым болғандықтан, мен Киелі кітапқа бейімділігімді сақтап қалдым. Бұдан басқа, мен өзімнен тыс күш бар екеніне сенімдімін, және менің миым мен бекер сенбегенімді айтады. Мен сіздің және отбасының қалған бөлігінің де Оны тануын қалаймын. Кен, мен сіздің қазірдің өзінде оны танитыныңызды білемін. Мен сізге құтқарушымды аманаттаймын. Доринге жеке хат жазып отырмын. Сіз біздің бір-бірімізге қатты ғашық екенімізді білген боларсыз. Жарайды, енді бәрі айтылды деп ойлаймын, сондықтан әкеме және баршаңызға сүйіспеншілікпен, сіздің сүйікті ұлыңыз Сирил». Нюрнбергке жасалған шабуыл Бартонның он тоғызыншы операциясы болды. Бартон өлер алдында кіші інісіне жазған соңғы хатында былай деді: «Мен өлуге дайынмын, өлім мені қорқытпайды. Менің даңққа лайық ештеңе жасағаным жоқ».

Марапаттар

Нюрнбергке жасалған шабуылдағы ерлігі үшін Бартон 1944 жылғы маусымда қаза болғаннан кейін Виктория кресімен марапатталды. Соғыстан кейін ол 1939–1945 жылдарға арналған жұлдыз, Еуропалық әуе экипажы жұлдызы, Қорғаныс медалі және 1939–1945 жылдарғы Соғыс медалімен де марапатталды.

Ескерткіштер

Бартонның денесі 1944 жылдың сәуірінде Суррей графтығындағы Темза зиратының оңтүстік-батыс бұрышында тіркелген соғыс қабірінде толық әскери салтанатпен жерленді. Бартон Грин, Суррей, Нью-Малденде, ол мектепке барған жер, оның құрметіне 1950 жылдардың басында аталды. Солтүстік Йоркширдегі Эльвингтондағы Йоркшир әуе музейіндегі Бартон жолы 2000 жылы оның қаза болған күнінің 56 жылдығына орай оның құрметіне аталды. Райхоптағы Бартон Парк тұрғын үй кешені де оның атымен аталып, жақын жердегі көшеге ол ұшқан бомбалаушының түрі бойынша Галифакс Плейс деп аталды. Суррейдегі Нью-Малдендегі Кумбе ұлдар мектебі (Бартон оқыған кезде Беверли ұлдар мектебі деп аталған) 2009 жылы оның құрметіне жаңа ғимаратты атады. Бартон соғыс басталғанда оқыған Кингстон колледжі жыл сайынғы үздік оқушыға оның атымен сыйлық тартады. Оның портреті Бартонның соңғы ұшуы кезінде 578-ші эскадрильясы орналасқан Солтүстік Йоркширдегі Бёрн қаласындағы Уитшеф тавернасында оның естелігіне ілінген. Оның Виктория кресі Корольдік әуе күштері мұражайында Косфордта қойылған.