Кіріспе
Гаррет Бирхофф (19 қаңтар 1911 – 22 қараша 1996) – американдық математик. Ол ең белгілісі тор теориясы саласындағы жұмыстарымен танымал. Математик Джордж Бирхофф (1884–1944) – оның әкесі болған.
Garrett Birkhoff (January 19, 1911 – November 22, 1996) was an American mathematician. He is best known for his work in lattice theory. The mathematician George Birkhoff (1884–1944) was his father.
Өмір
Математик Джордж Дэвид Биркоффтың ұлы Гарретт Нью-Джерси штатының Принстон қаласында дүниеге келген. Ол 1928 жылы Гарвард университетінің бакалавр бағдарламасын жеті жылға дейін жалғасқан ресми білімнен кейін бастады. 1932 жылы Гарвардта бакалаврді бітірген соң, ол математикалық физиканы зерттеу үшін Кембридж университетіне барып, кейін Филип Холлдың жетекшілігімен абстракт алгебраны оқуға ауысты. Мюнхен университетін барып тұрғанда Константин Каратеодоримен танысып, ол оған абстракт алгебра бойынша Ван дер Варденнің және топтар теориясы бойынша Шпейзердің еңбектерін ұсынды. Биркоффтың Ph.D. дәрежесі болмаған, сол кезде британдық жоғары білім беруде бұл талапқа көп көңіл бөлмеген, сондай-ақ M.A. дәрежесін де алған жоқ. Дегенмен, 1933–1936 жылдары Гарвардтың стипендиялық қоғамының мүшесі болғаннан кейін, ол өмірінің соңына дейін Гарвардта оқытумен айналысты. 1930 жылдары Биркофф Гарвардтағы әріптестері Маршалл Стоун және Соундерс Мак Лейнмен бірге абстракт алгебра саласында американдық оқыту мен зерттеуді едәуір дамытты. 1941 жылы ол мен Мак Лейн «Қазіргі алгебраға шолу» атты еңбекті жариялады, бұл тақырып бойынша ағылшыл тіліндегі екінші бакалаврлық оқулық (Сайрус Колтон Макдуффидің «Абстракт алгебраға кіріспе» еңбегі 1940 жылы жарық көрген). Мак Лейн мен Биркоффтың «Алгебра» (1967) кітабы абстракт алгебра саласындағы одан да кеңейтілген мәтін. Ол 1930 жылдары жазған бірқатар мақалалары, соның ішінде «Тор теориясы» (1940; үшінші басылымы бүгінге дейін қолданыста) атты монографиясы тор теориясын абстракт алгебраның маңызды саласына айналдырды. Оның 1935 жылғы «Абстракт алгебраның құрылымы туралы» мақаласы математиканың жаңа саласын – әмбебап алгебраны қалыптастырды. Биркоффтың әмбебап алгебра мен тор теориясын дамытуға жасаған үлесі Чарльз Сандерс Пирс, Эрнст Шрёдер және Альфред Норт Уайтхедтің бұрынғы идеяларын мойындады. Шындығында, Уайтхед 1898 жылы «Әмбебап алгебра» атты монография жазған болатын. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін Биркоффтың қызығушылығы «инженерлік» математика деп аталатын салаға ауысты. Соғыс жылдары ол радарды бағыттау және баллистика, соның ішінде базуканы жасаумен айналысты. Қару жасау барысында математикалық сұрақтар туындады, олардың кейбіреулері сұйық динамикасы туралы әдебиеттерде талқыланбаған еді. Биркоффтың зерттеулері «Гидродинамика» (1950) және «Ағындар, оянулар және қуыстар» (1957) атты еңбектерінде ұсынылған. Джон фон Нейманмен дос болған Биркофф электронды компьютердің дамуына үлкен қызығушылық танытты. Биркофф Дэвид М. Янгтың Пуассонның бөлшектік дифференциалдық теңдеуін сандық түрде шешу туралы Ph.D. диссертациясын жетекшілік етті, онда Янг кезекті релаксация (SOR) әдісін ұсынды. Содан кейін Биркофф Ричард С. Варгамен, бұрынғы студентімен, Питтсбургтегі Вестингхаус Электрондық Корпорациясының Бетис Атомдық Энергия зертханасында ядролық реакторларды жобалауға көмектескен адаммен бірге жұмыс істеді. Янгтың нәтижелерін кеңейте отырып, Биркофф-Варга ынтымақтастығы оң операторлар және p-циклді матрицалар үшін итерациялық әдістер туралы көптеген жарияланымдарға әкелді. Биркоффтың зерттеу және консалтингтік жұмысы (әсіресе General Motors үшін) сандық сызықтық алгебрадан басқа есептеу әдістерін, атап айтқанда, кубтық сплайндар арқылы тегіс қисықтарды бейнелеуді дамытты. Биркофф 200-ден астам мақала жариялады және 50-ден астам Ph.D. диссертациясын жетекшілік етті. Ол Ұлттық ғылым академиясының, Америка философиялық қоғамының және Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. Ол 1948–1949 оқу жылында Гуггенхайм стипендиясын алды және 1966–1968 жылдары Өнеркәсіптік және қолданбалы математика қоғамының президенті болды. 1974 жылы Лестер Р. Форд сыйлығына ие болды.