Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Такиле (лат. Taquile, ˈisla ðe taˈkile;) – Перудің Титикака көлінде, Пуньо қаласынан 45 км қашықтықта орналасқан арал. Аралдың ауданы шамамен (максималды өлшемдері бойынша) құрайды, ал ең биік нүктесі теңіз деңгейінен биіктікте жатыр. Негізгі ауылында 2200-ге жуық адам тұрады. Арал тұрғындары, Такиленостар деп белгілі, Пуно кечуа тілінде сөйлейді. 2005 жылы ЮНЕСКО «Такиле және оның тоқыма өнері» еңбегін «Адамзаттың ауызша және материалдық емес мұрасының шедеврлері» деп жариялады.
Taquile (lang es, ˈisla ðe taˈkile; ) is an island on the Peruvian side of Lake Titicaca 45 km offshore from the city of Puno. About 2,200 people live on the island, which is in size (maximum measurements), with an area of The highest point of the island is above sea level and the main village is at The inhabitants, known as Taquileños, speak Puno Quechua. In 2005, "Taquile and Its Textile Art" were honored by being proclaimed "Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity" by UNESCO.
Тоқыма бұйымдары
Такиленьостар Перудегі ең жоғары сапалы қолөнер бұйымдарының бірі саналатын, әдемі қолмен тоқылған тоқыма және киімдерімен танымал. Тоқыма өнеріне ер бала жасынан бастап тек еркектер ғана айналысады. Әйелдер жүнді иіріп, оны бояу үшін көкөністер мен минералдарды пайдаланады, ал тоқыма материалдарды қауымның барлық мүшелері пайдаланады. Сондай-ақ, әйелдер Такиле қауымының әрбір адамы киетін, өрнекті кең белбеулер – чумпилерді тоқиды.
Taquileños are known for their fine handwoven textiles and clothing, which are regarded as among the highest quality handicrafts in Peru. Knitting is exclusively performed by males, beginning in early boyhood. Women spin wool and use vegetables and minerals to dye the wool to be used by the community. Women are also the weavers of the Chumpis, the wide belts with woven designs worn by everyone in the community of Taquile.
Туризм
Такилеандықтар инновациялық, қоғамдық бақылаудағы тұрақты туризм моделін жасағанымен белгілі, олар үйлерде тұру, көлік қызметтері, топтар үшін жатақхана, мәдени шаралар, жергілікті гидтер және мейрамханалар ұсынады. 1970 жылдары Такилеге туризмнің келуімен, такилеліктер Такиле емес адамдар ұйымдастырған жаппай бір күндік туризмді баяу-баяу жоғалта бастады. Туризмді жергілікті деңгейде қайта бақылауға алу мақсатында Такиле қауымы өздерінің «Мұнай Такиле» саяхат агенттігін құрды.
Taquileans are known for having created an innovative, community controlled sustainable tourism model, offering home stays, transportation, lodging for groups, cultural activities, local guides and restaurants. Ever since tourism started coming to Taquile in the 1970s, the Taquileans slowly lost control over the mass day tourism operated by non Taquileans. Taquile community have their own Travel Agency Munay Taquile has been established to regain local control over tourism.
Қоғам және экономика
Такиленьолар өз қоғамын қауымдық коллективизм мен инканың ама суа, ама лулла, ама килла (кечуа тілінде "ұрлама, жалған айтпа, жалқау болма") моральдық кодексі негізінде ұйымдастырады. Арал егін ауыстыру үшін алты секторға немесе суюсқа бөлінген. Экономикасы балық аулау, картоп егуге негізделген бау-бақша шаруашылығы және жыл сайын шамамен 40,000 туристен түсетін кіріске құрылған. Такиль отбасыларында қошқар, қой, сиыр, тауық және кейде теңіз шошқалары болады.
Taquileños run their society based on community collectivism and on the Inca moral code ama sua, ama llulla, ama qhilla, (Quechua for "do not steal, do not lie, do not be lazy"). The island is divided into six sectors or suyus for crop rotation purposes. The economy is based on fishing, terraced farming horticulture based on potato cultivation and tourist generated income from the approximately 40,000 tourists who visit each year. Taquile's families own rams, sheep, cows, chickens and sometimes guinea pigs.
Ас мәзірі
Такильде әртүрлі дәстүрлі тағамдар ұсынылады. Таңертеңгі ас екі блинда қантпен немесе жұмыртқасы бар нанмен, сондай-ақ Муңа немесе Кокадан жасалған бір кесе шайдан тұрады. Түскі асқа көкөніс сорпасы, күрішпен балық және қызанақ пен пияз салаты беріледі. Кешкі асқа Такиль тұрғындары нанмен көкөніс сорпасын ұсынады.
Taquile offers a wide range of typical dishes. Breakfast consists of two pancakes with sugar or bread with eggs, with a cup of tea made from either Muña or Coca. For lunch, dishes are a vegetable soup, fish with rice and a tomato and onion salad. For dinner, the Taquilean people serve vegetable soup with bread.
Дін
Такиле тұрғындарының көпшілігі католик дінін ұстанады. Олар бұл дінді бейімдеп, Анд дінін христиан мәдениетімен үйлестірді. Жер-ана (Пачамама), Анд халқының басты құдайы, егін жинау және құнарлылықты тікелей бақылайды; аралда төрт Апу, Анд тауларының қасиетті құдайлары бар. Адамдар осы құдайларға жыл сайын бірнеше сыйлық сыйлайды және кез келген іс-әрекетке немесе сапарға шығар алдында үш кока жапырағын ұсынады. Құдай жыл бойы түрлі мерекелерде көрініс береді. Екі католик шіркеуі Центр және Уайльянода орналасқан, ал Хуайрапатада жетінші күндік адвентистер шіркеуі бар.
The majority of the inhabitants of Taquile are Catholic. They adapted this religion, harmonizing Andean religion with the syncretic Christian culture. The mother earth (Pachamama), the principal Andean deity, directly controls harvesting and fertility; the island is home to four Apus, Andean mountaintop deities. People make several offerings to these deities each year, and they offer three coca leaves prior to each activity or trip. God is present throughout the year in the festivities. The two Catholic churches are in Centre and Huayllano; a Seventh day Adventist church is located in Huayrapata.
Инфрақұрылым
Такилде радиостанция бар және генераторлармен жабдықталған. Арал тұрғындары энергия өндіру үшін күн панельдерін пайдалануға бейімделген.
Taquile has a radio station and is equipped with generators. Islanders have elected to use solar panels to generate energy.
Флора
Аралдағы гүлдер мен ағаштардың ішінде үйлердің шатырын жабуға және отынға қолданылатын Kolle ағашы, Перудің ұлттық гүлі – Cantuta гүлі, жуғыш зат ретінде пайдаланылатын Chukjo және табиғи дәрілік өсімдік – Muña бар. Такиледе кока жапырақтары өсірілмейді.
Flowers and trees on the Island include Kolle, the tree used to roof the houses and for firewood, the Cantuta flower (the national flower of Peru), the Chukjo (used as detergent) and Muña, used as natural medicines. Coca leaves are not cultivated in Taquile.