Кіріспе

Италиялық жарыс жүргізушісі (туған 1963)

Иван Франко Капелли (24 мамыр 1963 жылы туған) – Италияның бұрынғы Формула-1 жүргізушісі. Ол 98 Гран-приге қатысып, 1985 жылдың 6 қазанында дебют жасады. Ол үш мәрте подиумға көтеріліп, барлығы 31 ұпай жинады. 1998 жылдан 2017 жылға дейін Италияның Rai 1 телеарнасында Формула-1 комментаторы болды.

Карьераның алғашқы кезеңдері және F1-ге кіруі

Капелли өзінің мансабын 15 жасында карт жүргізуші ретінде бастады, ал төрт жылдан кейін Италия Формула 3 чемпионатына көшті. 1983 жылы ол тоғыз жеңіспен Италия Формула 3 чемпионатында жеңіске жетіп, чемпион атанды. Содан кейін Coloni командасымен Еуропа Формула 3 чемпионатына қатысып, 1984 жылы ол тағы да чемпион болды. 1985 жылы Genoa Racing March Cosworth командасымен Еуропа Формула 3000 чемпионатына қатысып, бір жарыста жеңіске жетті. Сол жылы ол Формула 1-де дебют жасады, Еуропа Гран-приінде Tyrrell машинасымен жүрді (бұрын ешқашан Брэндс-Хэтч трассасында жүрмегеніне қарамастан) және Австралияда төртінші орынды иеленді. Дегенмен, 1986 жылы Формула 1-де тұрақты жүргізуші болып тағайындалмады. Оның орнына ол 1986 жылы Formula 3000 чемпионатына қатысып, Genoa Racing командасымен бірге Еуропа Туристік Автомобильдер Чемпионатында BMW машинасымен жарысты.

Наурыз айымен бірге F1

1986 жылы толық уақытты келісімшартқа қол жеткізбесе де, Капелли AGS командасы үшін бірнеше F1 жарысына қатысты. Осы аралықта, Genoa Racing басшысы Чезаре Гарибольди, March командасының Робин Хердімен бірлесіп, жаңа Формула 1 командасын құру жұмыстарын жүргізіп жатты. Капелли олардың жоспарларының маңызды бөлігі болды. Осы кезде Капелли мен Гарибольдидің қарым-қатынасы әке мен балаға ұқсас болып дамыды. 1987 жылы Капелли Формула 1-де толыққанды қатысты, Гарибольди басқаратын March командасымен, ал Хердтың жаңа шассиі Cosworth V8 қозғалтқышымен жабдықталды. Капелли сонымен қатар Шницер командасы үшін BMW турлық машиналарын сынады, себебі March командасының бюджеті тар болды (сондай, Бельгия Гран-приінде 3.5 литрлік Формула 1 қозғалтқышының орнына 3.3 литрлік спорттық автомобиль қозғалтқышымен жарысты), ал Шницер командасы BMW-де өндірістік мәртебеге ие болды, бұл оған неміс компаниясынан жалақы алуға мүмкіндік берді. Капелли March командасы үшін Монако Гран-приінде алтыншы орын алып, алғашқы ұпайын қосқан еді, және March командасының Формула 1-ге оралуы жалпы алғанда тиімді, кәсіби және болашаққа үміт беретін болып бағаланды. 1988 жылы Капеллиде Адриан Ньюи (кейін Williams, McLaren және Red Bull командаларының дизайнерлері ретінде бірнеше Конструкторлар чемпионатының жеңімпазы) жасаған March шассиі және Judd V8 қозғалтқышы қолданылды (Brabham Honda CART қозғалтқышы мен Judd/Honda F3000 қозғалтқышынан алынған). March командасы осы қозғалтқыштың басты даму серігі болуды үміттенеді, бірақ олар оны француздық Ligier командасымен және McLaren командасына турбокомпрессорлы Honda қозғалтқыштарын жоғалтқан F1 конструкторлар чемпионы Williams командасымен бөлісуге мәжбүр болды. Капеллиге командаға британдық Формула 3 чемпионы, бразилиялық жаңадан келген Маурисио Гугельмин қосылды. Олар күшті команда құрды, ал March 881 жылдың сенсациясына айналды. Spa Francorchamps трассасында ол үшінші орынды иеленді, Айртон Сенна мен Ален Просттың McLaren командаларынан кейін (бірақ бұл Беннетт командасы отын ережелерін бұзғандықтан маусымнан кейін дисквалификацияланғаннан кейін ғана белгілі болды). Капеллидің ең жақсы нәтижесі Португалия Гран-приінде екінші орын болды, онда ол Просттан кейін аяқтады. Итальяндық спортшы 1983 жылғы F1 маусымынан бері әлем чемпионатының Гран-при жарысына жетекшілік еткен алғашқы турбо емес жүргізуші атанды. Бұл Жапония Гран-присінде Сузука трассасының 16-шы айналымында болды, онда Прост соңғы шиканадан шығу кезінде жылдамдықты жіберіп алды, ал Капелли старт/мара сызығынан бұрын шығып, айналымды ресми түрде бастап кетті. Алайда, Прост Honda қозғалтқышының артық қуатын пайдаланып, бірінші бұрылыстан бұрын алға шықты. Оның Judd V8 қозғалтқышы үш айналымнан кейін электрлік ақауға ұшырады. Бірақ, бұл сәттілік ұзаққа соқпады. March командасы қаржылық қиындықтарға тап болды, ал демеуші Лейтон Хаус бақылау үлесін сатып алды. Гугельмин 1989 жылы Джакарепагуадағы үй жарысында үшінші орын алды, бірақ бұл 1988 жылғы машинамен жасалды. 1989 жылғы Лейтон Хаус March машинасы көңіл көншіліксіз болды, және жылдың қалған бөлігінде екі жүргізуші де жоғары нәтижелерге жете алмады. Капелли маусым бойы бір рет қана аяқтады (Бельгияда 12-орында) және бір рет классификацияланды (Монакода 6-орыннан төмендеп, соңында 11-орында тұрды). Осыған қарамастан, ол 1989 жылғы маусымның барлық 16 жарысына қатысқан алты жүргізушінің бірі болды (басқалары McLaren командасының жүргізушілері Айртон Сенна мен Ален Прост, Williams командасының дуэті Риккардо Патрезе мен Тьерри Бутсен және Benetton командасының Алессандро Наннини). Командалық рух Гарибольдидің көлік апатынан қайтыс болуына қарамастан, сақталды, және маусымның ортасында Капелли командада өзін 1990 жылға арналған опциясын қабылдауға жеткілікті бақытты сезінді. Жаңа онжылдық нашар басталды. Ньюидің машинасы (Гарибольдидің құрметіне CG префиксі берілген) өте жақсы аэродинамикалық сипаттамаларға және Judd V8 қозғалтқышының жаңартылған нұсқасын эксклюзивті түрде қолданды, бірақ ол тегіс емес трассаларға төзбеді. Мексика қаласының әйгілі дөңгелектері бар трассасында ол соншалықты нашар болды, екі жүргізуші де көлікті басқара алмады және екеуі де жарысқа қатыса алмады. Алайда, Франциядағы Пол Рикардтағы келесі жарыста жағдай түбірінен өзгерді. Капелли жарыстың көп бөлігінде Лейтон Хаус командасының 1-2 орындарын басты, Гугельминге жетекшілік етті. Гугельмин ақыры жарыстан шықты, ал Капелли жарыс соңына үш айналым қалғанда Просттың Ferrari командасынан озып өтті және екінші орынды иеленді. Автомобильге енгізілген өзгерістер оны бәсекеге қабілетті етті (айта кетейік, Ньюи жарыстан аз уақыт бұрын командадан шығып, Williams командасына қосылды), бірақ нәтижеге мүмкіндік бергені – бильярд үстелідей тегіс трасса болды. Сильверстоун мен Хоккенхаймдағы үміт беруші көрсетілімдеріне қарамастан, бұл олардың маусымдағы ең жақсы жарысы болды. 1991 жылы Лейтон Хаус шасси дамыту үшін ғана емес, сонымен қатар амбициялы Ilmor V10 қозғалтқышын қаржыландырды. Көптеген жаңа компоненттердің нәтижесінде, нәтижелер тағы да сирек болды, бірақ Капелли көбінесе жарысқа қатысып, жақсы көрсетті. Лейтон Хаус иесі Акира Акаги Fuji Bank алаялығына қатысы бар деген айыппен қамауға алынғанда, команда қиын жағдайға түсті. Капелли 1992 жылғы маусымға Scuderia Ferrari командасымен келісімшартқа отырғандықтан, ол ерікті түрде жарыстан бас тартты, төлемді жүргізуші Карл Вендлингерге маусымды аяқтауға мүмкіндік берді және қатыспаған жарыстарға жеке төлеп, командаға қолдау көрсету және жаңадан келген жүргізушіге кеңес беру үшін келді.

Феррари мен Джордан

1992 жылы Капелли 1988 жылы Микеле Альборетодан бері Феррари командасымен тұрақты түрде жарысқа шыққан алғашқы итальян болды, ал бұрынғы маусымда Джанни Морбиделли команда үшін бір рет қана жарысқа қатысқан еді. "Скудерия" 1991 жылы қиын кезеңді бастан өткерді, бірақ жаңа F92A машинасымен үміттер арта түсті. Бірақ жаңа машина бәсекеге қабілетті болмады және маусым басталғанға дейін Капелли көңілі толмағанын білдірді. Отбасылық команданың жайлы атмосферасын ұнататын ол, 1990-шы жылдар басындағы Ферраридің бюрократиялық құрылымына бейімделуге қиналды. Мотивациясын жоғалтқан команда да оған сенімін жоғалтты, ал оның әріптесі Жан Алеси көшбасшылыққа ие болды. Капелли маусым аяқталар алдында жұмыстан босатылды. Феррари драйвері маусым ішінде подиумға шыға алмаған соңғы жағдай 2011 жылы Фелипе Массамен болды. Бұл оқиға оның рухын құлатқан сияқты, бірақ наурыз айында онымен жұмыс істегендер, әсіресе сол кездегі Джордан командасының менеджері Иан Филлипс, оған сенімін сақтады. 1993 жылы Джордан командасына келген Капелли, жас және тәжірибесіз Рубенс Барричелломен бірге жарысқа қатысты, команда оның тәжірибелі драйвердің басшылығымен дамиды деп үміттенді. Бірақ Капелли бұрынғы чемпион болашағын көрсететін оны қайта таба алмады. Бразилиядағы екінші жарысқа ілікпегеннен кейін, ол командамен өзара келісім бойынша келіп, Тьерри Бутсенмен ауыстырылды. Ол енді Формула-1 жарысына қатыспады.

Ф1 карьерасынан кейінгі мансап

Формула-1-ден шыққаннан кейін Капелли 1994-1996 жылдары Nissan Primera көлігімен жарысты. BMS Scuderia Italia командасы үшін Германияның Super Tourenwagen кубогында және 1995 және 1996 жылдары Испанияның Туристік автомобиль чемпионатының бірнеше кезеңінде әртүрлі нәтижелер көрсетті. Сонымен қатар, ол 1998 жылдан 2017 жылға дейін итальяндық Rai 1 телеарнасында Формула-1 комментаторы болды.

Еңбек жолы

1982Италиялық Формула 3Чезаре Гарибольди11001125.56-шыЕуропалық Формула 3Торино Корсе300000NC1983Италиялық Формула 3Колони Моторспорт12910810911-шіЕуропалық Формула 330001515-ші1984Еуропалық Формула 3Колони Моторспорт124249601-шіИталиялық Формула 310011612-шіМакао Гран-приМарлборо Теодор Рейсинг Тимі10000N/A5-ші1985Еуропалық Формула 3000ЧемпионатыДженоа Рейсинг61012137-шіФормула 1Тиррелл Рейсинг Органайзэйшн20000317-ші1986Халықаралық Формула 3000ЧемпионатыДженоа Рейсинг112316391-шіЖапондық Формула 2Лейтон Хаус Рейсинг300?2337-шіФормула 1Жолли Клуб SpA200000NCMакао Гран-приДэвид Прайс Рейсинг w/ Марлборо Теодор Рейсинг10000N/A11-шіIMSA GTЧемпионатыКонте Рейсинг100000NC1987Формула 1Лейтон Хаус Марч Рейсинг Тимі150000119-шыӘлемдік Туринг АвтомобильдерЧемпионатыШнитцер Моторспорт500036023-шіЕуропалық Туринг АвтомобильдерЧемпионаты100000NC1988Формула 1Лейтон Хаус Марч Рейсинг Тимі150002177-ші1989Формула 1Лейтон Хаус Рейсинг1600000NC1990Формула 1Лейтон Хаус140001610-шы1991Формула 1Лейтон Хаус140000118-ші1992Формула 1Скудерия Феррари SpA140000313-ші1993Италиялық СупертуризмоЧемпионатыNissan Castrol Racing60000820-шыFIA Туринг Автомобильдер ӘлемКубогы20000820-шыФормула 1Сасол Джордан100000NC1994Супер Туренваген КубогыNissan Primera Racing800102111-ші1995Супер Туренваген КубогыNissan Primera Racing1100002629-шыCampeonato de España de TurismosTeam Repsol Nissan400020NC†24 Сағат Ле МанHonda Motor Co. Ltd.10000N/ADNF1996Супер Туренваген КубогыNissan Primera Racing800004925-шіCampeonato de España de TurismosTeam Repsol Nissan400020NC†1997IMSA GTЧемпионатыTarget 24100000NCFIA GTЧемпионатыKonrad Motorsport100000NC2000Grand American Road RacingЧемпионатыFranco Scapini Motorsport100000NCFIA GTЧемпионатыSupertech erg100000NC2001FIA SportscarЧемпионатыR&M100000NC2002FIA GTЧемпионатыTeam Veloqx100000NC2003Porsche SupercupPorsche AG100000NC†2006Италиялық GTЧемпионатыRacing Box, Loris Kessel Racing63225847-ші2008Австралиялық GTЧемпионатыRod Wilson200000NCAustralian Tourist TrophyTrofeo Motorsport20000665-ші2009Lamborghini Super TrofeoAutomobili Lamborghini30000611-ші2010Trofeo Maserati?212?10NC2012International GTSprint SeriesKessel Racing20002329-шы2013Италиялық Туринг АвтомобильдерЧемпионаты????? ?4315-шіАвстралиялық GTЧемпионатыTrofeo Motorsport400017314-ші2015Италиялық GTЧемпионатыTeam Pellin20000242-ші2017Австралиялық GTЧемпионатыTrofeo Motorsport200000NC†Intercontinental GT Challenge10000414-ші† Капелли қонақ жүргізуші болғандықтан, ол чемпионат ұпайларына құқығы жоқ.

Ле-Манның толық 24 сағаттық жарысының нәтижелері

Жыл Командасы Серіктес Жүргізушілер Автомобиль Сыныбы Айналымдар Honda Motor Co. Ltd. Армин Ханне Бертран Гашо Honda NSX GT1 GT1 7 Аяқталмады Аяқталмады