17 қазандықтар партиясы: Ресейдегі конституциялық монархия жақтастары

Кіріспе

баласы ұйым

17 қазан одағы (Союз 17 Октября, Soyuz 17 Oktyabrya), көбінесе Октябрист партиясы (орысша: Октябристы, Oktyabristy) деп белгілі, - Ресей империясының соңғы кезеңіндегі либералды реформашыл конституциялық монархиялық саяси партия. Ол орташа оңшыл, революцияға қарсы және конституционалистік көзқарастарды ұсынды.

Тарих

Партияның орташа конституционализм бағдарламасы 1905 жылғы Ресей революциясының қақтарында патша Николай II-нің қазан манифестін іске асыруды көздеді. 1905 жылдың қазан айының соңында құрылған партияға 1906 жылдан бастап орталық либералдық ақсүйектер, кәсіпкерлер және бірқатар бюрократтар қолдау көрсетті, оған өнеркәсіпші Александр Гучков жетекшілік етті. Олардың сол жақтағы Конституциялық демократтардан басты айырмашылығы – Октябристер конституциялық монархия жүйесіне берік сенімді болды. Сонымен қатар, олар күшті парламент пен оған жауапты үкіметтің қажеттігін баса көрсетті. Олар 1905-1906 жылдары Сергей Витте мен 1906-1911 жылдары Петр Столыпин үкіметтерімен әдетте одақтас болды, бірақ үкіметтің заңсыз шаралар қолдануы мен реформалардың баяулығын сынады, әсіресе революция 1907 жылы аяқталғаннан кейін, 1905-1907 жылдары олар өте қиындықпен қолдаған ерекше шаралардың қажеттігін көре алмады. Октябристердің бағдарламасында жеке шаруашылық және жер реформасы мәселелері де қарастырылды, бұл Столыпиннің бағдарламасына сай келді. Олар империя шегіндегі этникалық азшылықтарға саяси автономия беруге үкіметтің қарсылығын да қолдады, бірақ этникалық және діни негіздегі заңдық шектеулерге қарсы болды. Октябристер мен олармен байланысты топтар 1906 жылғы Бірінші және Екінші Мемлекеттік Дума сайлауларында үлкен жетістікке жете алмады. Бірақ 1907 жылдың 3 маусымында Екінші Мемлекеттік Дума таратылғаннан кейін (Ескі стиль бойынша), сайлау заңы мүліктік жағдайға ие топтардың пайдасына өзгертілді, нәтижесінде партия Үшінші Мемлекеттік Думада (1907-1912) ең ірі фракцияны құрды. Партияның осы көпшілікті тиімді пайдалана алмауы және үкімет саясатына ықпал ете алмауы 1913 жылы партия ішінде бөлінуге және 1912 жылғы Дума сайлауларындағы нашар нәтижеге әкелді, соның салдарынан Төртінші Мемлекеттік Думада (1912-1917) олардың фракциясы кішірейді. 1913 жылдың желтоқсанында Санкт-Петербургте өткен қарашалық конференциядан кейін Октябрист партиясы үш фракцияға бөлінді, олар жаңа партияларға айналды: солшыл Октябристер (16 депутат, оның ішінде И.В. Годнев, С.И. Шидловский және Хомяков), земство Октябристері (57 депутат, оның ішінде Родзянко, Н.И. Антонов және А.Д. Протопопов) және оңшыл Октябристер (13 депутат, оның ішінде Н.П. Шубинский және Г.В. Скоропадский). 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, Ресейдегі орталық саяси партиялар өміршеңдігін жоғалтты. 1915 жылға қарай Октябристердің барлығы дерлік астана Санкт-Петербургтен тыс жерде саяси аренадан мүлдем кетіп қалды. Олардың бірнеше көрнекті өкілдері, әсіресе Гучков пен Михаил Родзянко 1917 жылға дейін Ресей саясатында маңызды рөл атқарды, ақпан революциясы кезінде Николай II-ні тақтан басқаруға және Ресейдің Уақытша үкіметін құруға ықпал етті. 1918 жылдың наурызында Романовтардың құлауынан кейін партия бірінші Уақытша үкіметтегі билік партияларының біріне айналды. Партияның кейбір мүшелері, мысалы Владимир Рябушинский, кейіннен қазан революциясынан кейін және Ресей азамат соғысы кезінде (1918-1920) Ақ қозғалысқа қатысып, 1920 жылы большевиктер жеңіске жеткеннен кейін ақ эмигранттар қатарында белсенділік танытты. Сол кезде қазан революциясы "октябрист" терминіне ресейлік саясатта мүлдем басқа мағына мен түсінік берді.

The party's programme of moderate constitutionalism called for the fulfilment of Tsar Nicholas II's October Manifesto granted at the peak of the Russian Revolution of 1905. Founded in late October 1905, from 1906 the party was led by the industrialist Alexander Guchkov who drew support from centrist liberal gentry, businessmen, and some bureaucrats. Unlike their immediate neighbors to the Left, Constitutional Democrats, the Octobrists were firmly committed to a system of constitutional monarchy. At the same time they emphasised the need for a strong parliament and a government that would be responsible to it. They were generally allied with the governments of Sergei Witte in 1905 1906 and Pyotr Stolypin in 1906–1911, but they criticised the government for taking extralegal measures and a slow pace of reforms, especially after the revolution ended in 1907 and they no longer saw the need for the extraordinary measures that they reluctantly supported in 1905–1907. The Octobrists' programme included private farming and further land reform, which were in tune with Stolypin's programme. They also supported the government in its unwillingness to grant political autonomy to ethnic minorities within the empire, although they generally opposed legal restrictions based on ethnicity and religion. The Octobrists and groups allied with them did poorly in the 1906 elections of the First and Second State Dumas. However, after the dissolution of the Second State Duma on June 3, 1907 (Old Style), the election law was changed in favour of propertied classes and the party formed the largest faction in the Third State Duma (1907–1912). The apparent failure of the party to take advantage of this majority and inability to influence the politics of the government led to a split within the party in 1913 and poor showing in the 1912 Duma election, resulting in a smaller faction in the Fourth State Duma (1912–1917). In December 1913, after a November conference in St. Petersburg, the Octobrist party split into three factions, effectively new parties: the left Octobrists (16 deputies, including I. V. Godnev, S. I. Shidlovskii, and Khomiakov), the zemstvo Octobrists (57 deputies, including Rodzianko, N. I. Antonov, and A. D. Protopopov), and the right Octobrists (13 deputies, including N. P. Shubinskii and G. V. Skoropadskii). With the outbreak of World War I in August 1914, moderate political parties became moribund in Russia. The Octobrists all but ceased to exist outside the capital, St. Petersburg, by 1915. Several of its prominent members, particularly Guchkov and Mikhail Rodzianko, continued to play a significant role in Russian politics until 1917, when they were instrumental in convincing Nicholas II to abdicate during the February Revolution and in forming the Russian Provisional Government. With the fall of the Romanovs in March, the party became one of the ruling parties in the first Provisional Government. Some members of the party, such as Vladimir Ryabushinsky, later participated in the White Movement after the October Revolution and during the Russian Civil War (1918–1920), becoming active in White émigré circles after the Bolshevik victory in 1920. By that time, the October Revolution had given the term "Octobrist" a completely different meaning and connotation in Russian politics.

Ресей империясының басқа аймақтарында

Ливон губерниясында Балтық немісі ақсүйектері мен буржуазиясынан құралған, Балтық конституциялық партиясы (немісше: Baltische Konstitutionelle Partei) деп аталатын ұқсас партия белсенді қызмет етті; Эстония губерниясындағы оның серігі – Эстон конституциялық партиясы.