Кіріспе

Жасыл көк түс, көк түс

Түркіз (/tɜːrˈkɔɪz/) – осы аттас минералға негізделген көк түстің бір түрі. "Түркіз" сөзі 17 ғасырда пайда болған және француз тіліндегі "түрік" деген мағынаны білдіретін "туркуаз" сөзінен шыққан, себебі бұл минерал алғаш рет Еуропаға Түркия арқылы, Иранның (Персия) және қазіргі Ауғанстанның тарихи Хорасан провинциясының кен орындарынан әкелінген. Түркіз түсінің ағылшын тіліндегі атауы ретінде алғаш рет 1573 жылы қолданылған. Оң жақта X11 түркіз түсі көрсетілген.

Түркізалы асыл тастар

Түркіз – химиялық формуласы CuAl6(PO4)4(OH)8·4H2O болып табылатын, мыс пен алюминийдің сулы фосфатынан тұратын, көк-жасыл түсті, мөлдір емес минерал. Ол сирек кездесетін және жоғары сапалы түрлері құнды саналады. Ерекше түсінің арқасында мыңдаған жылдар бойы әшекей тас және зергерлік бұйым ретінде бағаланып келеді. Көне және Жаңа әлемнің көптеген мәдениеттерінде бұл асыл тасқа мыңдаған жылдар бойы қасиетті тас, бақыт сыйлаушы немесе қорғау талисманы ретінде құрмет көрсерілген. Бұл туралы ең ерте дәлелдер ежелгі Египетте табылды, онда б.з.д. 3000 жылға дейін сақталған түркіз инкрустациясы бар қабір заттары анықталды. Ежелгі Парсы империясында аспан көгілдір асыл тастарды табиғи емес өлімнен қорғану үшін мойынға немесе білезікке тағып жүрген. Егер олар түсін өзгертсе, киген адам қауіп-қатер жақындап қалғанын сезінетін болған. Сонымен қатар, түркіздің түсі өзгеріп отыратыны анықталды. Бұл өзгеріске жарық, косметикалық құралдар, шаң немесе терінің қышқылдығынан туындайтын химиялық реакция себеп болуы мүмкін. Түркіз – Иран, Орталық Азия және Ресейдегі ірі мешіттердің күмбездері мен интерьерлерімен байланысты тас және түс.

Селеста

Селеста аспан-көк түсті мәрмәр.

Ашық түркі

Ақшыл түркіз – түркіз түсінің неғұрлым жеңіл тонды түрі.

Түркіза көгілдір

Түркіз көгілдір түсі түстер шеңбері бойынша түркізге жақын, бірақ сәл көкшіл. Түркіз көгілдір түсінің ағылшын тіліндегі түс атауы ретінде алғаш рет қолданылуы 1900 жылға дейін жетеді.

Орташа түркі

Бұл – веб түсі орташа көкжасыл.

Қара түркі

Бұл - қою бирюза түсі.

Жарық түркізі

Бұл - жарқын көк түс.