Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ортағасырлық славян бекіністі қонысы
Medieval Slavonic fortified settlement
Горд – Орталық және Шығыс Еуропада 6-12 ғасырлар аралығында стратегиялық маңызды жерлерде, мысалы, төбелерде, өзендердің жағалауларында, көл аралындарында немесе түбектерде салынған ортағасырлық славян бекіністі қонысы. Әдетте, горд ағаштан салынған үйлер тобынан тұратын, топырақ және ағаштан жасалған қабырғамен және қоршаудың үстінен өткен қоршаумен қоршалған болатын.
A gord is a medieval Slavonic fortified settlement, usually built on strategic sites such as hilltops, riverbanks, lake islets or peninsulas between the 6th and 12th centuries in Central and Eastern Europe. A typical gord consisted of a group of wooden houses surrounded by a wall made of earth and wood, and a palisade running along the top of the bulwark.
Құрылыс
Типик горд – қатар немесе шеңбер бойынша салынған ағаш үйлердің тобы, бір немесе бірнеше қабатты қоршаулармен – топырақ және ағаштан жасалған қабырғалармен, қоршаумен және/немесе бекініс орларымен қоршалған. Кейбір гордтар сақина тәрізді, дөңгелек, сопақ немесе сирек кездесетін көпбұрышты қоршаумен немесе қабырғамен қоршалған, олардың ішінде ойыс кеңістік болған. Басқалары табиғи төбеге немесе адам жасаған үйіндіге салынған, конус тәрізді пішіндес болған. Бір жағында өзен немесе көл сияқты табиғи қорғанысы бар гордтар көбінесе аттың нұқысы пішіндес болған. Көптеген гордтар тығыз қоныстанған аймақтарда, ерекше табиғи артықшылықтары бар жерлерде салынған. Славян тайпалары бірігіп мемлекеттер құрғанда, гордтар шекаралық аймақтарда да қорғаныс мақсатында салынды. Билеушілердің тұрақты тұратын жерлері немесе сауда жолдарында орналасқан гордтар тез кеңейді. Гордтың жанында немесе одан төмен орналасқан жерде қызметшілер, саудагерлер, шеберлер және гордтың жоғары статустағы тұрғындарына қызмет ететін басқа да адамдардан кішігірім қауымдастар пайда болды. Мұндай әрбір қауымдастық подгород (podgrodzie) деп аталды. Оның тұрғындары қауіп болған жағдайда гордтың қабырғаларының ішінде паналауға мүмкіндік алды. Соңында подгородтың өз қоршауы немесе қабырғасы болды. Жоғары орта ғасырларда горд көбінесе қамалға, цитадельге немесе кремльге, ал подгород қалаға айналды. Кейбір гордтар уақыт сынағына төтеп бере алмады және тасталып кетті немесе қирады, біртіндеп көрінетін үйінділерге немесе жер бетіндегі сақиналарға айналды (орыс тілінде городище, поляк тілінде грод немесе гродзиско, украин тілінде городище, словак тілінде храдиско, чех тілінде храдиште, неміс тілінде Hradisch, венгр тілінде hradis және серб тілінде gradiška/градишка). Ерекше археологиялық орындарға Германиядағы Гросс Раден және Польшадағы Бискупин жатады.
A typical gord was a group of wooden houses built either in rows or in circles, surrounded by one or more rings of walls made of earth and wood, a palisade, and/or moats. Some gords were ring shaped, with a round, oval, or occasionally polygonal fence or wall surrounding a hollow. Others, built on a natural hill or a man made mound, were cone shaped. Those with a natural defense on one side, such as a river or lake, were usually horseshoe shaped. Most gords were built in densely populated areas on sites that offered particular natural advantages. As Slavic tribes united to form states, gords were also built for defensive purposes in less populated border areas. Gords in which rulers resided or that lay on trade routes quickly expanded. Near the gord, or below it in elevation, there formed small communities of servants, merchants, artisans, and others who served the higher ranked inhabitants of the gord. Each such community was known as a suburbium (podgrodzie). Its residents could shelter within the walls of the gord in the event of danger. Eventually the suburbium acquired its own fence or wall. In the High Middle Ages, the gord usually evolved into a castle, citadel or kremlin, and the suburbium into a town. Some gords did not stand the test of time and were abandoned or destroyed, gradually turning into more or less discernible mounds or rings of earth (Russian gorodishche, Polish gród or grodzisko, Ukrainian horodyshche, Slovak hradisko, Czech hradiště, German Hradisch, Hungarian hradis and Serbian gradiška/градишка). Notable archeological sites include Groß Raden in Germany and Biskupin in Poland.