Кіріспе

Декелия (Δεκέλεια, ), Декелия – ежелгі Афина әкімшілік бірлігі, Грекияның Евбея мен Афинаны байланыстыратын сауда жолы ретінде қызмет еткен, Солтүстік Аттикадағы ежелгі ауыл. Ол Парнес тауының шығыс баурайындағы шығыс өтегінің кіреберісіне жақын орналасқан, ол Афина жазығының солтүстік-шығыс бөлігінен Оропусқа, содан Танаграға бір жақтан, ал Делиум мен Халкиске екінші жақтан жетеді. Ол Афинадан 120 стадиум қашықтықта, Беотия шекарасынан да сондай-ақ қашықтықта жатқан. Афинадан көрінетін, ал оның биіктіктерінен Пирей портына кіретін кемелерді де көруге болатын.

Тарих

Бастапқыда ол Аттиканың он екі қаласының бірі болған. Тарихшы Геродот Декелияның тұрғындары Спартамен ерекше қарым-қатынаста болғанын айтады. Спартандықтар Децелияны б.з.д. 413 жыл шамасында басып алды. Б.з.д. 415 жылы Алкивиадтың кеңесімен, бұрынғы афиналық генерал, Афинаның діни қылмыстар бойынша айыптауымен іздеуде болған ол, спартандықтар мен олардың одақтастары, Агис II патшаның басшылығымен, Децелеяны Пелопоннес соғысының соңғы кезеңінде маңызды әскери бекет ретінде нығайтып, оларға ауылдық Аттиканы бақылауға және азық-түлік импортының негізгі құрлық жолын кесуге мүмкіндік берді. Бұл Афинаға ауыр соққы болды, ол батыста жүргізіп жатқан Сицилия экспедициясында да жеңіліске ұшырады. Спарталықтардың Аттикадағы әскери қатысуы, бұрынғы саясаттан өзгеше, спартандықтар қыс айларында үйлеріне оралатын болған, жыл бойы сақталды. Спарталық патрульдер Аттика ауылдық аймағында афиналық атты әскерге қысым көрсетті және Афинаның оңтүстік-шығыс Аттикадағы маңызды табыс көзі болған Лауриум күміс кендерін пайдалану мүмкіндігін шектеді. Фукидидтің мәліметінше, б.з.д. 413 жылдан бастап Пелопоннес соғысының аяқталуына дейін, б.з.д. 404 жылға дейін 20 000-ға жуық құл, олардың көпшілігі білікті жұмысшылар, Децелияға қашып кетті. Ғалымдар Спарта бекінісінің орнын қазіргі грек патшалық отбасының қабірлерімен белгіленген Палайокастро деп анықтады, ол Татои ұлттық орманында, Парнита тауынан шығысқа қарай орналасқан. Шамамен 2 метр ені бар едәуір қиыршық тас қабырғасы, классикалық черепица және басқа да тұру белгілері іздері табылған. Бұл орын Фукидидтің Афина мен Беотияның арасында, Афинадан көрінетін және Аттика жазығын бақылайтын жер деп сипаттауына сәйкес келеді. Бұл жерде бұрын Афинаны Ороп астық портына жалғастырған маңызды ежелгі жол өткен.