Джеймс Хадсон Тейлор: Қытайдағы миссионер және CIM негіз қалаушысы

Кіріспе

Британдық протестант миссионері Қытайдағы миссионер Джеймс Хадсон Тейлор (21 мамыр 1832 – 3 маусым 1905) – Қытайға баптистик христиан миссионері және Қытай ішкі миссиясының (CIM, қазіргі OMF International) негізін қалаушы. Тейлор Қытайда 54 жыл өмір сүрді. Ол құрған қоғам елге 800-ден астам миссионер әкеліп, 125 мектеп ашты, тікелей 20 000 адамның христиан дініне өтуіне және барлық 18 провинцияда 300-ден астам жұмыс стансасы мен 499-дан астам жергілікті көмекшілердің құрылуына себеп болды. Тейлор қытай мәдениетіне деген құрметімен және жақсы хабар таратуға деген ынтасымен танымал болды. Ол сол кездегі миссионерлер арасында сирек кездесетін қытайлық киім киюді қабылдады. Оның басшылығымен CIM практикалық тұрғыдан діни ағымдардан тыс болды және барлық протестанттық топтардан, соның ішінде жұмысшы табынан шыққан адамдар, жалғыз әйелдер және халықаралық жұмыскерлерден мүшелерді қабылдады. CIM опиум саудасына қарсы күрес жүргізгендіктен, Тейлор 19 ғасырда Қытайға келген ең маңызды еуропалықтардың бірі деп есептеледі. Тарихшы Рут Такер оның өмірінің мәнін былай қорытындылады:

Тейлор қытай тілінің бірнеше диалектісінде уағыз айта алды, оның ішінде мандарин, Чаочжоу және Шанхай мен Нинбоның У диалектілері. Ол соңғысын жетік білгендіктен, оның тілінде Жаңа Өсиеттің сөйлеу тіліндегі басылымын дайындауға көмектесті.

Жастар мен ерте еңбек ету

Тейлор 1832 жылғы 21 мамырда Йоркширдегі Барнсли қаласында химик (дәрігер) және методист дін қызметкері Джеймс Тейлор мен оның әйелі Амелияның (Хадсон) ұлы болып дүниеге келді, бірақ жас кезінде ол ата-анасының христиандық нанымынан бас тартты. 16 жасында «Жалқы Ричард» атты уағыздық жапырақшаны оқығаннан кейін, ол Мәсіхке иман келтіргенін жариялады. 1849 жылдың желтоқсан айында ол Қытайға миссионер ретінде баруға бекінді. Осы кезде ол Кенсингтондық Эдвард Кронинмен танысты – Плимут бауырларының Бағдатқа аттанған алғашқы миссионерлік топ мүшесінің бірі. Тейлор Уолтер Генри Медхерсттің «Қытай: оның жағдайы мен болашағы» атты кітабын алып оқыды. Содан кейін ол мандарин, грек, иврит және латын тілдерін оқуға кірісті. 1850 жылдың мамырында медицинаны оқуға түсті. 1851 жылы ол Кингстон-апон-Халл қаласының кедей ауданына көшіп, Роберт Хардидің медициналық көмекшісі болып жұмыс істеді және иманды өмірге, қызмет етуге дайындала бастады, кедейлерге көмектесіп, Құдайдың өзіне көмектесетініне сенді. Ол уағыздық жапырақшаларды таратып, ашық жерде уағыз айтты. 1852 жылы ол Плимут бауырларының қауымындағы Эндрю Джон Жукспен суға батыру рәсімінен өтті және әпкесі Амелияны да ересектерге арналған суға батыру рәсімінен өтуге көндірді. 1852 жылы ол Қытайда жұмыс істеуге дайындық ретінде Лондонның Уайтчепелдегі Лондон ауруханасының медициналық колледжінде медицина оқуын жалғастырды. Азаматтық соғыс кезінде Англияда Қытайға қызығушылық артып, бұл христиандыққа жаппай қозғалыс деп қате түсіндірілді, сондай-ақ Карл Гютцлаффтың Қытайға қол жеткізудің оңайлығы туралы жарқын, бірақ асыра сілтеген хабарлары Қытай евангелизация қоғамын құруға себеп болды, және Хадсон Тейлор өзінің алғашқы миссионері ретінде қызмет етуге ниет білдірді.

Қытайға алғашқы сапары

Тейлор 19 қыркүйекте 1853 жылы Англиядан Қытай евангелизация қоғамының өкілі ретінде медициналық білімін толықтырмастан Ливерпульден шығып, 1854 жылғы 1 наурызда Шанхайға келді. "Дамфрис" клиперімен Бюру аралының жанындағы шығыс бағытпен жасаған шамамен бес айлық саяхат мүлдем апатқа ұшырауға жақын болды. Қытайда ол бірден азаматтық соғысқа тап болды, бұл оның алғашқы жылын қырқыстың ортасына тастады. Тейлор 1855 жылдан бастап Шанхай маңында 18 уағыздық сапар жасады және медициналық жабдықтары мен білімімен көмектессе де, көбінесе халықтан дұрыс қабылданбады. Ол қытайлық киімдерді киіп, маңдайынан шашын қырқып, кезекке тұруды шешті, соның арқасында наразылық тудырмастан аудиторияға қол жеткізе алды. Бұған дейін Тейлор қайда барса да, киген пальтосы үшін "қара шайтан" деп аталғанын білген. Ол Шанхай және оның төңірегінде мыңдаған қытай тіліндегі "Ілтебіс хабар" трактаттары мен Киелі кітаптың бөліктерін таратты. Шанхайда болған кезінде ол Ханбан есімді қытай баласын асырап алып, оның күтімін жасады. Шотланд евангелисі Уильям Чалмерс Бернс ағылшын пресвитериан миссиясының Шантудағы жұмысын бастады, ал 1855-56 жылдары Тейлор бір кезде оған қосылды. Ол кеткен соң, Шанхайда сақталған барлық медициналық жабдықтары өрттен жойылғанын білді. 1856 жылғы қазан айында Қытай арқылы сапар шегіп бара жатқанда, оның барлық мүлкі тоналып кетті. 1857 жылға қарай Нинбоға қоныс аударған Тейлор қолдау білдірген Джордж Мюллерден хат алды, нәтижесінде Тейлор мен оның әріптесі Джон Джонс оларды жіберген проблемалық миссиялық кеңестен кетуге және "Нинбо миссиясы" деп аталған тәуелсіз миссияны құруға шешім қабылдады. Олардың жұмысына төрт қытайлық ер адам қосылды: Ни Йонгфа, Фен Нинггуй, Ван Лайжун және Цю Гуогуй. 1858 жылы Тейлор Лондон миссионерлік қоғамының пасторы Сэмюэл Дайердің есімдері жоқ қызы Мария Джейн Дайерге үйленді, ол Малайзиядағы Пенангта қытайларға миссионерлік қызмет көрсетудің алғашқыларының бірі болған. Хадсон Мариямен Нинбода кездесті, ол Мэри Энн Алдерси басқарған қыздар мектебінде жұмыс істеді, ол да қытайларға миссионерлік қызмет көрсетудің алғашқы әйелдерінің бірі болды, және олар британдық консулдықта үйленді. Тейлорлар отбасы болып Нинбода тұрғанда Тяньси есімді асырап алынған балаға қамқорлық жасады. Олардың 1858 жылдың соңында қайтыс болған баласы болды. Олардың тұңғыш баласы Грейс 1859 жылы дүниеге келді. Ол туылғаннан кейін Тейлорлар Нинбодағы Уильям Паркер басқарған аурухананың барлық жұмысын өз мойнына алды. 1860 жылғы 14 ақпанда әпкесі Амелияға жазған хатында денсаулығына байланысты Тейлор 1860 жылы отбасымен бірге Англияға демалысқа баруға шешім қабылдады. Тейлорлар қыздары Грейс пен Нинбодағы Бридж-стрит шіркеуінен келген Ван Лайжун есімді жас жігітпен бірге Англияға "Юбилей" шай клиперімен қайтып келді, ол Англияда жалғасатын Библия аудармасы жұмысына көмектеседі.

Taylor left England on 19 September 1853 as an agent of the Chinese Evangelisation Society before completing his medical studies, departing from Liverpool and arriving in Shanghai on 1 March 1854. The nearly disastrous voyage aboard the clipper Dumfries through an easterly passage near Buru Island lasted about five months. In China, he was immediately faced with civil war, throwing his first year there into turmoil. Taylor made 18 preaching tours in the vicinity of Shanghai starting in 1855 and was often poorly received by the people, even though he brought with him medical supplies and skills. He made a decision to adopt the native Chinese clothes and queue (pigtail) with a shaven forehead and was then able to gain an audience without creating a disturbance. Previous to this, Taylor realized that wherever he went he was being referred to as a "black devil" because of the overcoat he wore. He distributed thousands of Chinese Gospel tracts and portions of Scripture in and around Shanghai. During his stay in Shanghai, he also adopted and cared for a Chinese boy named Hanban. Scottish evangelist William Chalmers Burns of the English Presbyterian Mission began work in Shantou, and for a period in 1855 56, Taylor joined him there. After leaving he later found that all of his medical supplies, being stored in Shanghai, had been destroyed by a fire. Then in October 1856, while traveling across China he was robbed of nearly everything he owned. Relocated in Ningbo by 1857, Taylor received a letter from a supportive George Müller which led to Taylor and his co worker John Jones deciding to resign from the problematic mission board which had sent them and instead work independently in what came to be called the "Ningbo Mission". Four Chinese men joined them in their work: Ni Yongfa, Feng Ninggui, Wang Laijun, and Qiu Guogui. In 1858, Taylor married Maria Jane Dyer, the orphaned daughter of the Reverend Samuel Dyer of the London Missionary Society, who had been a pioneer missionary to the Chinese in Penang, Malaysia. Hudson met Maria in Ningbo where she lived and worked at a school for girls which was run by Mary Ann Aldersey, one of the first female missionaries to the Chinese, and they were married at the British Consulate there. As a married couple, the Taylors took care of an adopted boy named Tianxi while living in Ningbo. They had a baby of their own that died late in 1858. Their first surviving child, Grace, was born in 1859. Shortly after she was born, the Taylors took over all of the operations at the hospital in Ningbo that had been run by William Parker. In a letter to his sister Amelia Hudson Taylor he wrote on 14 February 1860,

Because of health problems, in 1860 Taylor decided to return to England for a furlough with his family. The Taylors sailed back to England aboard the tea clipper Jubilee along with their daughter, Grace, and a young man, Wang Laijun, from the Bridge Street church in Ningbo, who would help with the Bible translation work that would continue in England.

Қытайға оралу

Қытайға жіберілген ең ірі миссионерлер тобының келуі және олардың жергілікті киім кию ниеті Шанхайдың шетелдік қонысында көп сөз болды, сондай-ақ жас Қытай ішкі миссиясына сын басталды. Миссионерлер тобы, тіпті әйел миссионерлер де қытай киімдерін киді, бұл сол кезде белгілі бір скандалға ұласты. Басқа миссионерлер өздерінің британдық салтын сақтауға тырысқанда, Тейлор Евангелиенің Қытай топырағында тамыр тартатынына тек миссионерлер өздері жеткізгісі келген халықтың мәдениетін құрметтесе ғана болатынына сендірді. Ол, апостол Пауылдың мысалына сүйене отырып, миссионерлердің "күнәлі емес" барлық нәрседе қытайлықтарға ұқсауы керектігін, "әрқалай болса да, біз кейбіреулерін құтқаруымыз керек" деді. Олар Қытайдың Ұлы каналы арқылы соғысқа ұшыраған Ханчжоу қаласына алғашқы қонысын жасады. Қытайда тағы бір қызы дүниеге келді (Мария Хадсон Тейлор). Тейлор көп сұранысқа ие медициналық көмек көрсетумен және күн сайын уағыз айтумен айналыса бастады, бұл өте шаршатарлық кесте болды. Жүздеген адам тыңдауға және емделуге келді. Ламмермуир тобының ішіндегі қайшылықтар олардың тиімділігін шектеді, бірақ Тейлордың қызы Грейс 1867 жылы менингиттен қайтыс болғанда, олар біраз уақытқа бірігіп, Тейлордың ауырған қызына деген алаңдауын емес, әріптес миссионерлерінің мүддесін басымдыққа қойғанын көргеннен кейін, келіспеушіліктерін шешті. Ламмермуир экипажының көп бөлігі христиан дініне көшті.

Янчжоудағы тәртіпсіздік

1868 жылы Тейлорлар миссионерлер тобымен Янчжоу қаласына барып, жаңа жұмысты бастады. Бірақ 1868 жылы Янчжоудағы көтеріліс кезінде олардың миссионерлік ғимаратына шабуыл жасалып, тоналып, өртелгендіктен қиындықтар жалғасты. Зорлық-зомбылық пен жарақаттарға қарамастан, ешкім қаза таппады. Осы британдық азаматтарға жасалған шабуылға байланысты қытайлықтарға халықаралық наразылық туды (және одан кейін Корольдік теңіз күштерінің келуі) және Қытай ішкі миссиясы мен Тейлор британ баспасөзінде соғысқа жақындасқандары үшін сынға ілікті. Тейлор әскери араласуды сұрамады, бірақ британ Парламентінің бір бөлігі "Қытайдан барлық миссионерлерді шығарып тастауды" талап етті. Дегенмен, Тейлорлар сол жылдың соңында Янчжоуға оралып, жұмысты жалғастырды және көптеген адамдар христиан дініне көшті. 1869 жылы Хадсонға әріптес миссионер Джон Маккарти жіберген Генри Лоудың "Христос – барлығы" атты кітабынан жеке қасиеттілік туралы бір бөлім үлкен әсер етті. "Қабылданған Иса – қасиеттіліктің бастауы; қадір тұтқан Иса – қасиеттіліктің дамуы; ешқашан жоқ болмайтын Исаға сенген адам – толық қасиеттілікке жетеді." Осы жаңа түсінік оның өмірінің соңына дейін Мәсіхпен бірге болуын қамтамасыз етті. Сол кезде әріптес миссионер Чарльз Генри Джадд оның айтқанын еске алды: "О, мырза Джадд, Құдай мені жаңа адам етті!". Кейіннен Тейлор Харриет Бичер Стоудың "Христоспен қалай өмір сүру керек" атты кітапшасын таратты, ол алғаш рет Кристофер Диннің 1847 жылы жарық көрген "Діннің қандай болуы керек" кітабына қосымша ретінде пайда болған еді.

Марияның қайтыс болуы

1868 жылы Тейлор отбасында тағы бір бала, Чарльз дүниеге келді, ал 1870 жылы Тейлор мен оның әйелі қиын шешім қабылдады. Олар үш үлкен баласын (Берти, Фредди және Мария) Англияға жіберді. Шілдеде Ноэль дүниеге келді, бірақ екі аптадан кейін Марияның оны емдеуге мүмкіндігі болмағандықтан, ол жақсы тамақтанбау және қиын жағдайдан қайтыс болды. Мария бірнеше күннен кейін қайтыс болды, оның өлімінің ресми себебі холера болды. Оның өлімі Тейлорды терең қинады, ал 1871 жылы денсаулығы одан әрі нашарлай бастады, сол жылдың соңында Англияға оралып, емделуі және істерін реттеуіне тура келді. Англияға оралғанда Тейлор 1866 жылдан бері миссионерлік қызметте бірге болған Джейн Элизабет Фолдингке үйленді. Хадсон мен "Дженни" 1872 жылдың соңында "MM Тигр" кемесімен Қытайға оралды. Олар 1873 жылы Нанкинде болған кезде Дженни екі бала тауып алды – ұл және қыз, бірақ олар тірі тумады. Екі жылдан кейін Тейлорлар миссионерлік хатшы мен Блатчлидің қайтысынан кейін тағы да Англияға оралуға мәжбүр болды. 1874-1875 жылдардың қысында Тейлор Қытайда өзендегі кемеде құлап, жартылай паралич болып қалды. Осы қиын жағдайда Тейлор 18 жаңа жұмыскерді шақыруға шақыру жариялады. Күшін қалпына келтіргеннен кейін Дженни балаларымен бірге қалды (оның ішінде жаңа ұлы Эрнест Гамильтон және қызы Эми, сондай-ақ әріптесі Джордж Дунканның жетім қалған қызы). 1876 жылы Хадсон Тейлор Қытайға оралды, содан кейін 18 миссионер келді. Осы арада Англияда Қытай ішкі миссиясының Бас хатшысы қызметін Хадсонның әпкесі Амелияға үйленген Бенджамин Брумхолл атқарды. Хадсонның Англиядағы уағызы жұмысы белгілі крикетші Стэдд отбасының мүшелеріне үлкен әсер етті, нәтижесінде үш бауыр дінге келді және терең сенімді болды; Чарльз Стэдд Кембридж университетінің басқа бітірушілерімен бірге Қытайға миссионер болып кетті, олар "Кембриджтің жетісі" деп аталды. 1876-1878 жылдары Тейлор Қытайдың ішкі аймандарын аралап, миссионерлік бекеттер ашты. Бұл 1876 жылдың 13 қыркүйегінде Ұлыбритания мен Қытай арасында қол қойылған Чефу конвенциясының арқасында мүмкін болды, бұл конвенция Қытайдың ішкі аймандарында миссионерлік жұмыстың заңды түрде жүргізілуіне мүмкіндік берді. 1878 жылы Дженни Қытайға оралып, әйелдердің миссионерлік қызметін дамыту үшін жұмыс істей бастады. Олардың ұлы Эрнест Гамильтон Тейлор Монктон Комб мектебінде және Глазго бухгалтерлер институтында білім алғаннан кейін 1898 жылы Қытай ішкі миссиясына қосылды және өмірінің көп бөлігін миссионер ретінде өткізді. 1881 жылы ҚІМ-де 100 миссионер болды. Тейлор 1883 жылы Англияға тағы да миссионерлерді тарту үшін оралды, содан кейін 225 миссионер мен 59 шіркеумен Қытайға қайтып келді. 1887 жылы "Жүз" миссионерлерінің қосылуымен олардың саны тағы 102-ге өсті, ал 1888 жылы Тейлор АҚШ-тан 14 миссионерді алып келді. АҚШ-та ол көптеген жерлерде саяхаттап, сөйледі, соның ішінде Ниагарадағы Киелі кітап конференциясында Сайрус Скофилдпен танысты, ал Чикагода Дуайт Л. Мудидің уағыз айту орнында қонақ ретінде болды. Муди мен Скофилд содан кейін Солтүстік Американың Қытай ішкі миссиясының жұмысын белсенді түрде қолдады. 1897 жылы Хадсон мен Марияның жалғыз аман қалған қызы Мария Вэньчжоуда қайтыс болды, өзімен бірге төрт кішкентай баласын және миссионер әйелі Джон Джозеф Каултардты қалдырды. Өмірінің қысқа кезеңінде ол көптеген қытай әйелдерін христиан дініне жетелеуде маңызды рөл атқарды.

In 1868 another child, Charles, was born into the Taylor family, and in 1870 Taylor and his wife made the difficult decision to send their older three surviving children (Bertie, Freddie, and Maria—Samuel died earlier that year) home to England with their children's caretaker, Emily Blatchley. In July, Noel was born, though he died of malnutrition and deprivation two weeks later because of Maria's inability to nurse him. Maria died several days later, with the official cause of death being cholera. Her death shook Taylor deeply, and in 1871 his health began deteriorating further, leading to his return to England later that year to recuperate and take care of business items. Back in England, Taylor was married to Jane Elizabeth Faulding who had been a fellow missionary since 1866. Hudson and "Jennie" returned to China in late 1872 aboard the MM Tigre. They were in Nanjing when Jennie gave birth to stillborn twins—a boy and a girl in 1873. Two years later, the Taylors were forced to return once again to England because of the death of the mission secretary and Blatchley. During the winter of 1874 and 1875, Taylor was practically paralyzed from a fall he had taken on a riverboat while in China. In this state of crippling physical hindrance, Taylor confidently published an appeal for 18 new workers to join the work. When he did recover his strength, Jennie remained with the children, (including a new son, Ernest Hamilton, and a daughter Amy, as well as the orphaned daughter of fellow missionary George Duncan). In 1876 Hudson Taylor returned to China, followed by the 18 requested missionaries. Meanwhile, in England, the work of General Secretary of the China Inland Mission was done by Benjamin Broomhall, who had married Hudson's sister, Amelia. Hudson's evangelical work in England profoundly affected various members of the famous cricketing Studd family, resulting in three of the brothers converting and becoming deeply religious; Charles Studd became a missionary to China along with fellow Cambridge University converts, known as the Cambridge Seven. From 1876 to 1878 Taylor travelled throughout inland China, opening missions stations. This was made possible by the signing on 13 September 1876 of the Chefoo Convention, a settlement between Britain and China that made it possible for missionary work to take place legally in inland China. In 1878, Jennie returned to China and began working to promote female missionary service there. Their son Ernest Hamilton Taylor, who had been educated at Monkton Combe School and the Glasgow Institute of Accountants, joined them at the China Inland Mission in 1898 where he remained as a missionary for much of his working life. By 1881 there were 100 missionaries in the CIM. Taylor returned to England in 1883 to recruit more missionaries, and he returned to China with a total of 225 missionaries and 59 churches. In 1887 their numbers increased by another 102 with The Hundred missionaries, and in 1888 Taylor brought 14 missionaries from the United States. In the U. S. he traveled and spoke at many places, including the Niagara Bible Conference where he befriended Cyrus Scofield, and Taylor filled the pulpit of Dwight L. Moody as a guest in Chicago. Moody and Scofield thereafter actively supported the work of the China Inland Mission of North America. In 1897 Hudson's and Maria's only surviving daughter, Maria, died in Wenzhou, leaving four little children and her missionary husband, John Joseph Coulthard. She had been instrumental in leading many Chinese women to Christianity during her short life.

Боксерлік дағдарыс

Боксерлер көтерілісі туралы жаңалықтар және 1900 жылы миссионерлік жұмыстың тоқырауы Тейлорды үлкен қайғыға баттырды, бірақ бұл аймақта миссионерлікке деген қызығушылықты жаңартты және оның Қытай ішкі миссиясының одан әрі дамуына себеп болды. Қытайдағы басқа миссионерлік ұйымдарға қарағанда CIM көп шығынға ұшырады (58 миссионер мен 21 бала қаза болды), бірақ Тейлор мүлік немесе өмір үшін өтемақы алудан бас тартты, осылайша 'Христостың төмендігі мен мейірімділігін' көрсеткісі келді. Кейбіреулер оны сынады, бірақ Ұлыбритания Сыртқы істер министрлігі оны жоғары бағалады, Пекиндегі министрі CIM-ге 200 фунт стерлинг көмек берді, оның 'құрметін' және көңіл жағдайын білдірді. Қытай халқы да Тейлордың осы қарым-қатынасына риза болды.

Мұра

"Иман миссияларының" басталуы (миссионерлерді уақытша қолдау туралы уәделерсіз жіберу, бірақ "Құдайдың күшімен адамдарды қозғау үшін дұға арқылы сену") евангелистік шіркеулер арасында бүгінге дейін кең әсер етіп келеді. Оның қайтысынан кейін Қытай ішкі миссиясы әлемдегі ең ірі протестанттық миссиялық ұйым атағын алды. Хадсон Тейлордың өмірбаяндары христиандардың көптеген буындарын оның қызмет ету және құрбандыққа бару үлгісін ұстануға шабыттандырды. Назар аударуға лайық мысалдар: Үндістанға миссионерлік сапармен барған Эми Кармайкл, Олимпиаданың алтын медалін жеңіп алған Эрик Лидделл, ХХ ғасырдың миссионері және шейіті Джим Эллиот, Киелі кітапты зерттеу қоғамын құрған Одри Уэзерлл Джонсон, сондай-ақ халықаралық жақтаушылар Билли Грэм және Луис Палау. Джеймс Хадсон Тейлордың ұрпақтары оның толық уақытты миссионерлік қызметін Шығыс Азиядағы қытай қауымдастықтарында XXI ғасырға дейін жалғастырды. Джеймс Хадсон Тейлор III (1929–2009) Гонконгте, ал оның ұлы Джеймс Хадсон Тейлор IV 戴繼宗, Тайваньда толық уақытты миссионерлік қызмет атқаратын Йе Мин Кеге (Тейлорлар отбасының алғашқы тайвандық мүшесі) үйленді. Джеймс Х. Тейлор V отбасылық дәстүрді орта мектеп хорында ән айту арқылы жалғастырды. Ол мақтанқорлықсыз амбициялы болды. Ол фанатизмсіз Киелі кітапқа сүйенді. Ол сырттай ғана емес, Исаның ізбасары болды. Ол өзімшілдіксіз харизматикалық болды." — Артур Глассер. Қытай туристері оның туған қаласы Барнслиге, олардың батыры қайда өскенін көру үшін келе бастады, және қала келушілерді қала маңындағы маңызды орындарға бағыттау үшін арнайы маршрут жасады.

Нанымдар

Тейлор методист дәстүрінде тәрбиеленді, бірақ өмірі барысында Уильям Гаррет Льюис басшылық еткен баптист Вестборн Гроув шіркеуінің мүшесі болды, сонымен қатар Джордж Мюллер сияқты "Ашық бауырластармен" берік байланыста болды.

Қытайдағы он бірінші және соңғы рет (1905)

АҚШ-қа (Нью-Йорк қаласына) 15 ақпан 1905 жылы Ливерпуль, Ланкашир, Англиядан кемемен сапарлады. 1905 жылғы наурыз айында "РМС Балтик" кемесімен Нью-Йоркке келді. 1905 жылғы 23 наурызда Сан-Францискодан Қытайға сапарлады. 1905 жылғы 17 сәуірде Шанхай, Қытайға келді. 1905 жылғы 3 маусымда Чанша, Хунань, Қытайда қайтыс болды. 1905 жылғы 9 маусымда Цзянцзян, Цзянсу, Қытайдағы протестант зиратына (қазір жоқ) жерленді.

Қайта жерлеу

2013 жылдың 28 тамызынан кейін Чжэньцзян қаласындағы жергілікті шіркеуге қайта жерленді.

Құрметтер

Гонконгның YMCA-сы құрған Гонконг Христиан колледжінің YMCA-сындағы Тейлор үйі Тейлордың құрметіне аталды.