Кіріспе

1962 жылы түсірілген Филип Ликоктың фильмі

"Соғыс ғашығы" – Филип Ликок режиссерлік еткен және Говард Кох сценарий жазған 1962 жылғы британдық соғыс фильмі. Фильм Джон Херсидің 1959 жылғы романы негізінде еркін түсірілген, кейіпкерлер мен оқиғалардың аттары өзгертілген, бірақ негізгі мазмұны сақталған. Басты рөлдерде Стив Маккуин, Роберт Вагнер және Ширли Энн Филд ойнайды. Фильмде соғыс ең маңызды элемент емес. Оның орнына, капитан Базз Риксонның мінезі мен өзіне қызмет етуге, қалауын алуға деген шешімділігіне және осы процесте баршаны қарсы алуына назар аударылады.

Сюжет

Капитан Базз Риксон Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияда B-17 бомбалаушысының экипажына қолбасшылық етеді. Германияға жасалған миссияда Риксонның жоғары офицері, полковник Эммет, бұлтты ауа райына байланысты бомбалау тобының шабуылын тоқтатады. Бірақ Риксон өкімге бағынбай, бұлттардың астына түсіп, миссияны аяқтайды. Ол Эмметтің өзінің бағынсыздығына көз жұмады деп сенді, себебі ол топтағы ең шебер ұшқыш еді. Топтың әскери дәрігері Риксонды батыр немесе психопат деп нақты айта алмайды, бірақ Риксонның экипажы, әсіресе оның оң жақтағы ұшқышы, лейтенант Эд Болланд, оның сезімтал қабілеттеріне сенім артады. Миссиялар арасында Риксон мен Болланд жас ағылшын қызы, Дафна Колдуэллмен танысады. Ол екі ұшқышқа да қызығушылық танытса да, Болландты таңдайды. Олар бірден ғашық болады. Арада біраз уақыт өткен соң Болланд Риксонға деген құрметін жоғалтады. Экипаждың танымал навигаторы, лейтенант Марти Линч, Риксонның әрекеттеріне күмәндануынан кейін басқа экипажға ауыстырылуға мәжбүр болады. Линч тіпті Болландқа: "Риксонға бомбалаушы мен мылтық берсеңіз, ол қай жақта болса да, соғысқа қатыса алады" дейді. Көп ұзамай Линч шайқаста қаза табады. Болланд бұл жағдайға қатты қайғырып, Риксонды кінәлайды. Кейін, демалыс күні Риксон Дафнаға ұсыныс жасайды, Болланд базаға оралғаннан кейін оның лондондық пәтеріне барады. Дафна оның қысымын қабылдамайды, өйткені ол Болландты жақсы көреді. Келесі күні Германияға жасалған миссияда полковник Эмметтің ұшағы атып түсіріледі, соның нәтижесінде Риксон топтың командирі болады. Риксонның ұшағы нысанаға бомба тастайды, бірақ бұл үшін үлкен құн төленеді. Ұшақ Мессершмитттермен ауыр зақымданып, экипаждың бір мүшесі қаза табады. Сонымен қатар, бомбалық бөлімнің есіктері ашық қалғандықтан, бір дайын бомба әлі де орнында тұр. Ұшақ Англия жағалауына жақындағанда, әуе-теңіз құтқару тобына хабар беріледі және экипаж құтқарылады – Риксоннан басқа, ол бомбалаушыны базаға қайтаруға ниеттенген. Бірақ ол Кент жағалауындағы ақ жартастарға құлайды. Кейін Болланд Риксонның өлімі туралы Дафнаға Кембриджде хабарлайды. Ол: "Ол осылай болуын қалаған" деген қорытындыға келеді. Ғашықтар бірге кетеді.

Өндіріс

"Соғыс ғашығы" Ұлыбританияда, Гертфордширдегі RAF Бовингдон, Кенттегі RAF Манстон, Кембриджшир аймағында (Кембридждегі Корольдік колледж аумағы да бар) және Суррейдегі Шеппертон студиясында түсірілді. Ширли Энн Филд "Сүйіспеншілікке" қатысудан бас тартқанын айтады. "Мен Голливудқа бару мүмкіндігін таңдадым, кім таңдамас? Бірақ режиссер Филип Ликок жеткілікті күшті болмады деп ойлаймын, фильм жақсырақ болуы мүмкін еді." Филдтің актерлік құрамға іріктелуі 1961 жылдың шілдесінде жарияланды. Фильмдегі басты әуе бөлігін үш Boeing B-17 Flying Fortress бомбалаушысы құрады: бір B-17G және АҚШ-та орналасқан екі соғыстан кейінгі PB-1W жағалау күзетінің құтқару ұшағы. Көптеген өзгерістерден кейін, үш ұшқыш Атлант мұхитын кесіп өтіп, Ұлыбританияға жетті. Кейін "Алты миллион долларлық адам" телесериалы мен "Мэрунд" фильмінің негізі болған романдарды жазған Мартин Кейдин, фильм үшін B-17 ұшақтарын ұшқан пилоттардың бірі болды. Кейдин осы саяхаттың оқиғаларын "Флактан басқа барлығы" кітабында баяндады. "Соғыс ғашығы" 1961 жылы түсіріліп, 1962 жылдың 25 қазанында АҚШ-та көрсетілді. Фильм 1963 жылдың маусымында Лондонда көрсетілді. Фильмде нақты әуе шайқасының қысқа, бірақ сирек кадрлары бар – әсіресе 20 мм зеңбірекпен қаруланған Messerschmitt Bf 109G ұшағының B-17-ге шабуылдауы. Сонымен қатар, фильмде 1949 жылғы "12 сағат биіктікте" фильмінен алынған апаттық қону кадрлары да пайдаланылды. Роберт Вагнердің дублері Майк Райли "Соғыс ғашығы" фильмін түсірілімі кезінде парашютпен құлап қаза тапты. 2003 жылы Sony Pictures фильмді түсті форматқа аударды, бірақ түсті нұсқасы әлі де үйде көрсетілген жоқ.

Қабылдау

"Соғыс ғашығы" басқа соғыс уақытындағы авиациялық эпостармен, мысалы "Twelve O'Clock High" (1949) сияқты фильмдермен салыстырғанда жағымсыз бағаланды. The New York Times газетінің Bosley Crowther-і фильмдегі тартымды кейіпкерлердің жетіспеушілігіне назар аударды. "Бірақ, оқиғаның орталық нүктесіндегі бір ғана ұшақтың пилот кабинасында отырғандар көңілсіз жұп, ал нашар актерлік ойын мен әлсіз режиссура оларды одан да көңілсіз етеді. Стив Маккуин – эмоционалды түрғысынан тұрақсыз ұшқыш, ол серігінің әйелін тартып алуға тырысады. Роберт Вагнер – серік пилот, ал Ширли Энн Филдс – сол әйел. Олардың бәрі бір адамның абсурдты, ұсқынсыз мінез-құлқын ашатын, ең жақсы жағдайда орташа деңгейдегі махаббат пен қызғаныш туралы драманы ұсақ-түйексіз, жылы емес көрнекілікке айналдырады." Variety журналындағы "Соғыс ғашығы" туралы пікірде де осыған ұқсас мәселе көтерілді: "Басты кейіпкер симпатия тудыратын, жанды тұлға емес, көбінесе жағымсыз символ ретінде көрінеді. Сценарий осы кейіпкердің ерекше тұлғасы – соғысқа ғашық, қаһармандық ерлікке құмар кейіптің артында жасырылған психопатиялық махаббатқа және әйелдермен қалыпты қарым-қатынасқа қабілетсіздік мәселесін талқылауға құлықсыз көрінеді."