Кіріспе

Канада мәдениеті мақаласы

Ньюфаундленд және Лабрадор – Атлантикалық Канада провинциясы, оның халық музыкасы ирланд, ағылшын және корнуолл дәстүрлеріне негізделген. Ньюфаундленд музыкасы, келттік және теңізшілдік бағытымен ерекшеленсе де, өзіне тән стильге ие. Аймақтың көптеген музыкалық шығармалары осы өңірдегі теңізшілердің күшті дәстүріне арналған, олардың ішінде теңізшілер әндері мен желкендік әндері бар. Көршілес Новая Шотландия және Принс-Эдвард аралының музыкасымен келттік ықпалы бойынша салыстырылғанда, Ньюфаундленд және Лабрадор музыкасы ирланд, ағылшын және корнуоллдық ықпалға ие. Қазіргі дәстүрлі музыканттардың арасында Great Big Sea, The Ennis Sisters және Ron Hynes есімдері бар.

Тарих

Лабрадордағы Л'Анс Амурдан табылған сүйек флейтасы Ньюфаундленд пен Лабрадорда музыканың болғанына байланысты алғашқы куәлік емес. Сол кезде бұл аймақта ежелгі халықтар тұрған. Жазба мұрағаттардың жетіспеуіне байланысты олардың музыкалық дәстүрі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ беотхак халқы ән шырқаған және би билегені айтылады, бірақ қазіргі тарихшыларға оның көп егжей-тегжейі белгісіз. Инуиттердің музыкасы, соның ішінде соқпалы аспаптармен орындалатын және «ауыз музыкасы» деп аталатын музыка әлі де орындалады, бірақ ол заманауи ықпалдарға ұшыраған. Инну халқы да кейбір тарихи музыкалық амалдарды сақтап келеді. Англия, Ирландия және Шотландия Канаданың шығысына көптеген қоныс аударушылар жіберді, олар өздерімен бірге аспаптық пьесалар, балладалар және басқа да музыкалық дәстүрлерді әкелді, олар ұрпақтан-ұрпаққа ауызша жеткізілді. Осы кезеңде дәстүрлі әндер өзгерді, ал кейбіреулері жаңа мәтіндерге немесе әуендерге ие болды. Марш және әскери оркестрлер Ньюфаундленд пен Лабрадордың дәстүрлі музыкасының маңызды бөлігі болды. Бұл оркестрлерді Church Lads Brigade, бауырластық ұйымдар және басқа да жастар ұйымдары қолдады. Ньюфаундленд гимні «Ньюфаундлендке арналған ода» губернатор Кавендиш Бойлдің туындысы. Ньюфаундленд пен Лабрадордағы христиан музыкасына гимндер және басқа да діни музыка жатады. Моравия шіркеуінің миссионерлері музыканы жергілікті халыққа тарату үшін пайдаланды; 1809 жылы инуит тілінде әндер жинағы жарық көрді. 1800 жылдары опера мен музыкалық театр кеңінен танымал болды. Чарльз Хаттон (музыкант) 1880 жылдары белгілі орындаушы болды. Георгина Стирлинг сияқты кейбір музыканттар Еуропада танымал болды. 20 ғасырдың басында вадевиль Ньюфаундлендте операның орнын басты. Сатирик Джон Берк сол дәуірдегі белгілі вадевиль композиторы және орындаушысы болды.

Сыртқы әсерлер

1921 жылдан бастап, аймақтан тыс музыка танымал бола бастады, әсіресе дыбысты фильмдердің пайда болуынан және ковбой фильмдерінің кең таралғанынан кейін. Провинцияның белгілі кантри музыканттарының бірі – Гарри Мартин. 1920-1930 жылдары джаз және кантри музыкасы Ньюфаундленд пен Лабрадорға жергілікті би тобы арқылы, радио хабарлары мен фонограф жазбалары арқылы келді. Бұл сыртқы музыкалық ықпалдар 1950-1960 жылдары R&B және рок-н-роллмен толықты. АҚШ әскери базаларының болуы, оның ішінде Pepperrell әуе күштері базасының арқасында, жергілікті тұрғындар жергілікті радиода ойналмаған АҚШ-тың танымал радио әртістерімен танысты. Американың VOUS (Америка дауысы) радиостанциясы да Сент-Джон қаласынан хабар таратып, американдық танымал мәдениетті әскери қызметшілерге де, Ньюфаундленд тұрғындарына да жеткізді.

Қазіргі заман

Қазіргі заманда көптеген адамдар провинцияның музыкалық мұрасын сақтауға атсалысты. Олар дәстүрлі әндерге баса назар аударды, бірақ сонымен қатар дәстүрлі стильде орындалған заманауи әндерді де танымал етті, мысалы Отто Келландтың 1947 жылғы «Let Me Fish Off Cape St. Mary’s» композициясы. Жергілікті орындаушының алғашқы хиті 1943 жылы Арт Скаммелдің «Squid Jiggin’ Ground» әні болды. Айрин Б. Меллон және The Big Six сияқты радио бағдарламалары, All Around The Circle (1964) және Ryan’s Fancy телешоулары, Джеральд С. Дойлдың «Old Time Songs and Poetry of Newfoundland» сияқты жинақтары, музыканттар, оның ішінде аккордеоншылар Рей Уолш, Уилф Дойл, Омар Блондал, Джон Уайт және МакНалти отбасы (музыканттар), сондай-ақ Мод Карпелс сияқты зерттеушілер Ньюфаундленд және Лабрадор музыкасын сақтауға үлкен үлес қосты. Онтариода тұратын экспатрианттар, соның ішінде Гарри Хиббс және Дик Нолан да кеңінен танылды. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында Ryan’s Fancy, Figgy Duff және The Wonderful Grand Band тобының бастамасымен Ньюфаундлендте түбірлі музыкаға қызығушылық артып, кең танылды. Осы кезеңде Анита Бест, Келли Расселл, Джим Пэйн, Эмиль Бенуа, Руфус Гинчард, The Bay Boys және Минни Уайт сияқты дәстүрлі орындаушылар да танымал болды. 1980 және 1990 жылдары дәстүрлі Ньюфаундленд музыкасының танымалдылығы төмендеді, бірақ аймақта рок, панк, хеви металл, блюз және басқа да стильдер өз сахналарын дамытты. Облыстың алғашқы панк-тобы Da Slyme 1977 жылы құрылды. Осы кезеңде Ньюфаундленд симфониялық оркестрі танымал болды, ал Джефф Джонстон триосы сияқты джаз орындаушылары да кеңінен танылды. 1990 жылдардың басында Young Saints, Thomas Trio және Red Albino провинциядан шыққан алғашқы танымал музыкалық топтар болып, провинциядан тыс жерлерде де назар аударды. Дәстүрлі музыканың осы төмендеуіне ерекшелік ретінде Бэд Дэвидж бен Сим Савориден тұратын Simani тобы болды. Олар 1977 жылдан 1997 жылға дейін барлығы 12 альбом жазды және Ньюфаундленд пен Лабрадорда сәттілікке жетті. East Coast Music Awards-тың құрылуы Атлантикалық Канада музыкасын дамытуға көмектесті, сонымен қатар Рон Хайнс, Buddy Wasisname, The Irish Descendants және Thomas Trio мен The Red Albino-ның танымалдылығы артты, ал Great Big Sea, The Navigators және The Punters дәстүрлі және эстрадалық музыканы үйлестіргендігімен танымал болды. Дәстүрлі Ньюфаундленд музыкасының қайта жандануы бірнеше танымал жинақ дискілерінің шығуынан көрінеді. 2008 жылы The Scope Атлантис музыка сыйлығын құрды, ол Ньюфаундленд пен Лабрадордың ең жақсы жаңа альбомына жыл сайын беріледі. Бірінші жеңімпаз – Mercy, the Sexton тобының «Another Month» альбомы. 2000 жылдардың соңында жергілікті рэп-тобы Gazeebow Unit рэп музыкасында Ньюфаундленд ағылшын тілінің пародиялық немесе метапародиялық қолданылуымен көзге түсті. Провинцияға ұлттық және халықаралық танымалдылық әкелген жаңа таланттар: Hey Rosetta!, Amelia Curran, The Mountains & the Trees, Sherman Downey, Adam Baxter, AE Bridger, Andrew James O'Brian, Don Brownrigg, Damhnait Doyle, Kat McLevey, The Novaks және Soap Opera. 2013 жылдан бері «Come From Away» мюзиклі провинция мен оның халқын насихаттауда маңызды рөл атқарып келеді. Мюзиклдің көбінесе түпнұсқа музыкадан тұратынымен, «Heave Away» әнінің бірінде маңызды орынға ие.

Радио ойнату

Ньюфаундленд музыкасын CBC Radio One жергілікті бағдарламаларында тыңдауға болады. VOCM-нің Грег Смит жүргізетін «Ирландиялық Ньюфаундленд» шоуы сенбі күні таңертең, Danielle Butt жүргізетін CHOZ FM-нің «Jigs and Reels» шоуы жексенбі күні таңертең, немесе VOCM FM-нің Сэм Уиффен жүргізетін «Homebrew» бағдарламасынан таба аласыз. Мемориал университетінің кампус радиостанциясы CHMR FM Ньюфаундленд және Лабрадор музыкасына толық арналған бірнеше шоуды ұсынады, оның ішінде Роланд Скиннер жүргізетін «Jiggs Dinner» бар. Жергілікті музыка ойнайтын басқа станциялар: Southern Shore Sounds (Ferryland), Voice of Bonne Bay (VOBB), chmr.ca, Mun Radio, CHMR FM 93.5 FM (Aliant 787 & Rogers 942), CKWR FM 98.5 FM, CJBI FM және Bay Of Islands Radio BOIR.ca, сондай-ақ 100.1 CKVB FM (Corner Brook). Көбірек кельт және жергілікті музыканы Zach Snow жүргізетін «Celtic Wake Up» және Wayne Tucker жүргізетін «The NewFound Records Radio Hour» бағдарламаларынан тыңдауға болады, екеуі де CHMR арнасында. Китченер Ватерлоо, Онтариодан CKWR FM арнасында Диан Кларк жүргізетін «Jigs & Reels Radio KW» атты апталық тікелей эфирдегі радиошоу бар. Диан сондай-ақ live365.com онлайн платформасында «Jigs And Reels Radio KW» https://live365.com/station/JigsReelsRadioKW a21157 деген атпен толығымен Ньюфаундленд музыкасын ойнайтын радиостанция ашты. Бұл станция Ньюфаундленд музыкасын кеше, бүгін және болашақта ойнатады.